ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Το Ισραήλ, δίαυλος ανάμεσα σε Ευρώπη και Ασία – Συνέντευξη του Λαϊόρ Χάιατ στην «Κ»

«Οι Συμφωνίες του Αβραάμ είναι μοντέλο για την ομαλοποίηση των σχέσεων με άλλες χώρες», τονίζει στην «Κ» ο Λαϊόρ Χάιατ

to-israil-diaylos-anamesa-se-eyropi-kai-asia-synenteyxi-toy-laior-chaiat-stin-k-561499003

Ως διπλωματικά επιτεύγματα που συνδυάζονται και αυξάνουν τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου περιγράφει τις Συμφωνίες του Αβραάμ ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ισραήλ, Λαϊόρ Χάιατ, στην αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στην «Κ», με αφορμή τη συμπλήρωση ενός έτους από τις πρώτες συμφωνίες της χώρας του αρχικά με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και έπειτα με το Μπαχρέιν και το Μαρόκο. Ο κ. Χάιατ θεωρεί τις συμφωνίες μοντέλο και για την ομαλοποίηση των σχέσεων και με άλλες χώρες, ενώ σημειώνει ότι, σε συνδυασμό με την τριμερή Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου, οι Συμφωνίες του Αβραάμ ανοίγουν εμπορικούς διαύλους ανάμεσα στην Ευρώπη και στην Ασία.
 
– Ενα χρόνο μετά τις Συμφωνίες του Αβραάμ, μπορείτε να μοιραστείτε μαζί μας κάποια χειροπιαστά αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας;

– Νομίζω ότι υπάρχουν πολλά χειροπιαστά αποτελέσματα. Πρώτα απ’ όλα ζούμε σε μια νέα πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή. Σίγουρα σε μια πραγματικότητα με περισσότερη σταθερότητα και ευημερία, σε μια περιοχή γνωστή για την αστάθειά της. Εχουμε υπογράψει περισσότερες από 40 συμφωνίες με τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν και το Μαρόκο. Αυτές οι συμφωνίες είναι υποδομή των ειρηνικών σχέσεων με αυτές τις χώρες. Και ο στόχος που βλέπουμε στο Ισραήλ σε αυτές τις συμφωνίες ειρήνης, ομαλοποίησης των σχέσεων είναι ότι η ειρήνη δεν θα περιοριστεί μεταξύ των ηγεσιών των κρατών, αλλά ότι θα ωφελήσει το σύνολο των πολιτών σε όλες τις χώρες, ότι θα επηρεάσει τη ζωή όλων με θετικό τρόπο. Μια από τις επιπτώσεις που έχουμε δει και είναι πολύ χειροπιαστή είναι οι 200.000 Ισραηλινοί που επισκέφθηκαν τα ΗΑΕ, σε μια χρονιά στην οποία κυριάρχησε η κρίση της COVID-19.
 
– Η ισραηλινή κοινωνία έχει ενστερνιστεί τις συμφωνίες αυτές;

– Νομίζω ότι η ισραηλινή κοινωνία έχει ενστερνιστεί τις συμφωνίες, η υποστήριξη στις συμφωνίες είναι κατά βάση σχεδόν συνολική. Βλέπουμε τα οφέλη. Είναι μέρος των μακροπρόθεσμων στόχων μας για ειρήνη με όλους τους γείτονές μας. Σίγουρα κάθε χώρα έχει τον δικό της ρυθμό, αλλά είμαστε σε αυτή την προσπάθεια για ειρηνευτική διαδικασία από τη δεκαετία του ’70, με τη συμφωνία με την Αίγυπτο το 1979, την Ιορδανία λίγα χρόνια αργότερα. Αναζητούμε να υπογράψουμε συμφωνίες με όλους τους γείτονές μας.
 
– Πιστεύετε ότι θα έχουμε κάποια αποτελέσματα στις συζητήσεις για επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ, τους επόμενους μήνες ίσως;

– Νομίζω πως θα τα καταφέρουμε. Δεν είμαι σίγουρος ότι μπορώ να πω πως θα γίνει τους επόμενους μήνες, αλλά σίγουρα θα γίνει στο εγγύς μέλλον. Και θα είναι παραπάνω από μία χώρα. Υπάρχουν αρκετές χώρες που επιζητούν να ενταχθούν σε αυτό τον κύκλο ειρήνης. Δεν θέλω να αναφέρω καμία από αυτές τις χώρες, διότι δεν θεωρώ ότι ωφελεί τη διαδικασία. Αλλά σίγουρα, αυτό που έχουμε κάνει τον τελευταίο χρόνο είναι ένα μοντέλο για άλλες χώρες. Αλλοι ηγέτες βλέπουν τις σχέσεις Ισραήλ με ΗΑΕ, Μπαχρέιν και Μαρόκο και καταλαβαίνουν τα οφέλη από τις σχέσεις με το Ισραήλ για τις δικές τους χώρες και τους δικούς τους πολίτες. Και αυτό είναι το πιο σημαντικό, διότι η ειρήνη δεν είναι κάτι που δόθηκε ως δώρο στο Ισραήλ. Η ειρήνη είναι μια διαδικασία αμοιβαία επωφελής (win-win) ή θα μπορούσα να πω «win-win-win», διότι άλλες χώρες που δεν είναι μέρος των διμερών συμφωνιών θα επωφεληθούν από τη σταθερότητα και την ευημερία στην περιοχή.
 
– Το Ισραήλ μετατρέπεται σε διπλωματικό κόμβο στην περιοχή; Υπάρχουν οι Συμφωνίες του Αβραάμ, η τριμερής με την Ελλάδα και την Κύπρο. Αυτά τα διπλωματικά επιτεύγματα μπορεί να συνδυαστούν κατά κάποιον τρόπο, ώστε να βοηθήσουν στην ολοκλήρωση της περιοχής, από τη Βόρεια Αφρική, στη Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή;

– Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για μέρος των μακροπρόθεσμων στόχων μας. Ενας από τους ειδικούς μας για την οικονομία στη Μέση Ανατολή σύγκρινε τη συνεργασία ανάμεσα στο Ισραήλ και στα ΗΑΕ με την Ανατολική και τη Δυτική Ακτή των ΗΠΑ. Το Ισραήλ είναι η Δυτική Ακτή της Μέσης Ανατολής και ανοίγουμε την πύλη για τις ευρωπαϊκές αγορές. Και η τριμερής σχέση που έχουμε με την Κύπρο και την Ελλάδα τείνει σίγουρα προς αυτή την κατεύθυνση. Τα ΗΑΕ είναι η Ανατολική Ακτή της Μέσης Ανατολής και θα ανοίξει τις αγορές προς την Ασία. Οχι μόνο για το Ισραήλ, αλλά και για τους εταίρους του Ισραήλ στην Ευρώπη. Και θα υπάρχουν διαφορετικά στρώματα, διαφορετικοί κύκλοι που θα επωφεληθούν από τις συμφωνίες που υπογράψαμε με τα ΗΑΕ.

Πρότυπο

– Θεωρείτε ότι οι συμφωνίες μπορεί να αποτελέσουν πρότυπο για την ομαλοποίηση των σχέσεων με άλλες, μη αραβικές χώρες της περιοχής, όπως για παράδειγμα η Τουρκία;

– Oι συμφωνίες αποτελούν αδιαμφισβήτητα πρότυπο. Ο τρόπος με τον οποίο τις επιτυγχάνουμε, ο τρόπος με τον οποίο χτίζουμε τις σχέσεις… Πρόκειται για μια αλλαγή παραδείγματος στην περιοχή και θα επηρεάσει και άλλες διαδικασίες. Χωρίς να αναφέρω άλλες χώρες, νομίζω ότι η σταθερότητα στην περιοχή θα επηρεάσει όχι μόνο τη Μέση Ανατολή, αλλά το σύνολο της ευρύτερης περιφέρειας, που χρειάζεται σταθερότητα. Η περιφέρεια είναι γνωστή για την αστάθειά της, για τις συγκρούσεις. Ο τελευταίος χρόνος ήταν εκπληκτικός για εμένα ως διπλωμάτη και εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών, διότι μιλήσαμε για ειρήνη… Είμαι βέβαιος ότι η ειρήνη δεν ήταν βασικό θέμα στις ειδήσεις για χρόνια. Οπότε πρόκειται για ένα γενικότερα καλό σημάδι για το μέλλον της Μέσης Ανατολής.