ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Τι προκάλεσε τον πανικό

ti-prokalese-ton-paniko-2051403

«To ζήτημα της καθαρής εξόδου μοιάζει πλέον να έχει ξεπεραστεί. Το θέμα πλέον είναι οι πρόωρες εκλογές και το τι σχεδιάζει να κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ». Ετσι συνοψίζει στην «Κ» το κλίμα για την Ελλάδα στις αγορές ο Εμπραχίμ Ραχμπάρι, διευθυντής Ευρωπαϊκών και Παγκόσμιων Οικονομικών της Citi Research, στον απόηχο του μίνι κραχ των προηγούμενων ημερών. Οπως προκύπτει από συζητήσεις με σειρά παραγόντων των διεθνών αγορών, η έκρηξη των επιτοκίων των κρατικών ομολόγων και η κατάρρευση του Γενικού Δείκτη του Χ.Α. μεταξύ 14-16 Οκτωβρίου αφορά την ουσία των οικονομικών και –κυρίως– των πολιτικών εξελίξεων στην Ελλάδα, στο πλαίσιο αυξημένης απαισιοδοξίας για τις προοπτικές της ευρωπαϊκής οικονομίας και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που έχει αποκτήσει η χώρα μας ως επενδυτικός προορισμός.

Οπως εξηγούν στην «Κ» στελέχη hedge funds που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, το σύμπαν των ενεργών επενδυτών στα ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου είναι εξαιρετικά περιορισμένο. Η βασική αιτία είναι η χαμηλή πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας, που παραμένει πολλές βαθμίδες κάτω από το πολυπόθητο investment grade. Αυτό σημαίνει ότι θεσμικοί επενδυτές –συνταξιοδοτικά ταμεία, αμοιβαία κεφάλαια– δεν μπορούν να αγοράσουν ελληνικά ομόλογα, ή μπορούν να αγοράσουν αμελητέες ποσότητες.

«Αυτό έχει αφήσει το πεδίο σε 10-12 funds που δεν έχουν τέτοιους περιορισμούς» εξηγεί το στέλεχος ενός hedge fund, με έδρα το Λονδίνο. «Οταν τα funds αυτά, για μια σειρά από λόγους, αποφάσισαν να πουλήσουν, δεν υπήρχαν αρκετοί νέοι πιστοί στο αφήγημα ανάκαμψης της Ελλάδας για να αγοράσουν». Η Ελλάδα, στα μάτια των χρηματαγορών, έχει σήμερα τα χαρακτηριστικά μιας αναδυόμενης οικονομίας –γεγονός που τείνει να συμβάλλει στη μεταβλητότητα– αλλά χωρίς τα πλεονεκτήματα που θα της έδινε το δικό της νόμισμα και η δυνατότητα υποτίμησης.

Οπως σημειώνει άλλος διαχειριστής κεφαλαίων, το fund του οποίου ειδικεύεται στα ομόλογα, σε ορισμένα από τα πιο περιπετειώδη επενδυτικά κεφάλαια ο μόνος περιοριστικός κανόνας αφορά την πώληση περιουσιακών στοιχείων όταν οι ζημίες που θα καταγραφούν ξεπεράσουν ένα ποσοστιαίο όριο. Η σημαντική μείωση των τιμών των ελληνικών ομολόγων κατά τις προηγούμενες εβδομάδες έθεσε σε κίνηση έναν φαύλο κύκλο πωλήσεων και περαιτέρω διολίσθησης των τιμών των ελληνικών ομολόγων. Σύμφωνα με σχετικό δείκτη του Bloomberg, οι τιμές των ελληνικών ομολόγων στις αρχές της εβδομάδας κατέγραφαν απώλειες 18% σε βάθος ενός μήνα – τις μεγαλύτερες από οποιοδήποτε κρατικό ομόλογο στον κόσμο.

Ξανά στο επίκεντρο

Μετά την κορύφωση της ελληνικής κρίσης στα μέσα του 2012 και την απομάκρυνση του κινδύνου του Grexit, οι αγορές σταμάτησαν να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στη χώρα. Η κάλυψη από τους αναλυτές των επενδυτικών τραπεζών, αλλά και από τα διεθνή ΜΜΕ, ήταν πενιχρή.

Το αποτέλεσμα ήταν ότι όταν ο κ. Σαμαράς δημοσιοποίησε τα σχέδια ηρωικής εξόδου από το Μνημόνιο, δημιούργησε έναν μικρό πανικό. Αρκετοί επενδυτές είδαν με σκεπτικισμό τη δυνατότητα της Ελλάδας να δανειστεί με βιώσιμα επιτόκια από τις αγορές. Παράλληλα, βγήκε στην επιφάνεια και η ανησυχία για την πορεία των μεταρρυθμίσεων και τη διατηρησιμότητα των δημοσιονομικών πλεονασμάτων χωρίς εξωτερική επιτήρηση. Οπως το θέτει ο Μουτζταμπά Ραχμάν, επικεφαλής Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο Eurasia Group, που συμβουλεύει επενδυτές για ζητήματα πολιτικού ρίσκου: «Το κρίσιμο σημείο είναι η αντίληψη απουσίας “οικειοποίησης” [ownership] των μεταρρυθμίσεων». Αυτή η αντίληψη, εξηγεί, την οποία συμμερίζεται και η τρόικα, σημαίνει ότι η επιχείρηση πλήρους αποδέσμευσης από το πρόγραμμα δεν θα γινόταν δεκτή θετικά από τις αγορές.