ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Οι αποφάσεις της Ευρώπης για το προσφυγικό

oi-apofaseis-tis-eyropis-gia-to-prosfygiko-2102996

ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Με την προσφυγική κρίση να είναι το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή η Ευρωπαϊκή Ενωση και τις τελευταίες εβδομάδες να έχουν γίνει μία σειρά από συναντήσεις, συμβούλια ακόμα και Σύνοδος Κορυφής, η «Κ» προσπαθεί να δώσει τις απαντήσεις στα πιο βασικά ερωτήματα για το θέμα.

– Πώς αποφάσισαν να λύσουν την προσφυγική κρίση οι ηγέτες των 28 κρατών-μελών της Ε.Ε.;

– Το πρώτο βήμα που αποφάσισαν να κάνουν την Τετάρτη είναι να αυξήσουν τη χρηματοδότηση στις χώρες που συνορεύουν με τη Συρία αλλά και σε οργανισμούς που ασχολούνται περισσότερο με την προσφυγική κρίση, συνεισφέροντας άλλα 1,141 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό του 2015 για το θέμα αυτό. Αναλυτικά αποφάσισαν:

α. 341 εκατ. ευρώ για το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα. Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα είχαν γίνει σοβαρές περικοπές το 2015, έτσι με αυτή την έξτρα χρηματοδότηση το ποσό θα φτάσει αυτό του 2014.

β. 500 εκατ. ευρώ επιπλέον χρηματοδότηση στη Συρία (μέσω του Περιφερειακού Ταμείου της Ε.Ε. για την κρίση στη Συρία «Ταμείο Madad»)

γ. 300 εκατ. ευρώ στο Ταμείο Εκτακτης Ανάγκης κάθε χρόνο για τα επόμενα 6 έτη.

― Από πού θα βρεθούν τα παραπάνω κονδύλια;

― Για το 2015 δεν υπάρχει αύξηση των συνεισφορών από κανένα κράτος-μέλος. Τα 1,141 δισ. θα εξευρεθούν από μετακίνηση κονδυλίων που υπάρχουν ήδη στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό του 2015. Οι συγκεκριμένες αλλαγές αναμένονται να παρουσιαστούν την επόμενη εβδομάδα. Για το 2016 υπολογίζονται περαιτέρω 900 εκατ., αλλά οι συνολικές ανάγκες και ο τρόπος με τον οποίο θα βρεθούν αυτοί οι πόροι θα αποφασιστεί τις επόμενες εβδομάδες.

― Το πρόβλημα μπορεί να λυθεί μόνο με αύξηση της χρηματοδότησης;

― Οχι. Ενα βασικό κομμάτι στην αντιμετώπιση της κρίσης είναι η δημιουργία κόμβων υποδοχής (hotspots) στην Ελλάδα και Ιταλία που είναι οι βασικές χώρες εισόδου των προσφύγων. Από τα hotspots θα γίνεται η ταυτοποίηση, καταγραφή των μεταναστών και στη συνέχεια η μετεγκατάστασή τους στις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε. ή επιστροφή αυτών που δεν προκρίνονται για άσυλο (των οικονομικών μεταναστών) στις χώρες προέλευσής τους.

― Τα hotspots είναι σαν κέντρα κράτησης;

― Οχι, τα hotspots είναι βασικά κέντρα που θα στηθούν στην Ελλάδα και την Ιταλία, όπου ομάδες ειδικών από τη Frontex, την Εaso και τη Εuropol, πρώτον, θα παρέχουν βοήθεια στις τοπικές αρχές για να γίνεται σωστά η ταυτοποίηση, καταχώριση και λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων των μεταναστών που φτάνουν στα ευρωπαϊκά σύνορα. Δεύτερον, στα hotspots θα συντονίζουν τη διαδικασία χορήγησης ασύλου και μετεγκατάστασής τους και τρίτον, θα βοηθάνε στη διαδικασία επιστροφής των μεταναστών που δεν προκρίνονται για άσυλο πίσω στις χώρες προέλευσής τους. Τέλος, οι ομάδες ειδικών θα βοηθάνε και στη διερεύνηση, αλλά και την εξάρθρωση των παράνομων δικτύων διακίνησης.

― Αυτή τη στιγμή τα hotspots είναι έτοιμα;

― Επειτα από συνεχείς συζητήσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ελλάδας, της Ιταλίας και των άλλων αρμόδιων φορέων έχει προχωρήσει η δημιουργία τέτοιων κέντρων και στην Ιταλία τα hotspots είναι σχεδόν έτοιμα. Συγκεκριμένα στην Κατάνια που θα βρίσκεται ένα από αυτά, έχει ήδη μεταβεί η ομάδα δράσης από ειδικούς της Frontex, EASO, EUROPOL, EUNAV/FORMED αλλά και των ιταλικών αρχών. Η Ιταλία θα δημιουργήσει άλλα τέσσερα τέτοια hotspots στα λιμάνια του Ποτζάλο, του Πόρτο Εμπντόκλε, στο Τραπάνι της Σικελίας και στη Λαμπεντούζα. Εκεί βρίσκονται ήδη ειδικοί της ΕUROPOL, ενώ ειδικοί της EASO αναμένονται άμεσα. Τα παραπάνω hotspots θα είναι σε θέση να ταυτοποιήσουν 1.500 άτομα το καθένα.

Στην Ελλάδα η κατάσταση χρειάζεται περισσότερη δουλειά. Σύμφωνα με καλά υψηλόβαθμη πηγή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κλιμάκια τεχνικών συμβούλων βρίσκονται στην Ελλάδα και «έπειτα από κοινές υπεράνθρωπες προσπάθειες», όπως λέει χαρακτηριστικά, αναμένεται οι κόμβοι υποδοχής να είναι σε λειτουργία τις επόμενες εβδομάδες. Στην Ελλάδα θα στηθεί μια ομάδα δράσης στα γραφεία της Frontex στο λιμάνι του Πειραιά από όπου θα οργανώνονται οι περαιτέρω δράσεις. Αλλα hotspots θα στηθούν στα νησιά που υπάρχουν οι περισσότερες αφίξεις. Τα hotspots θα πρέπει να είναι σε λειτουργία τις επόμενες εβδομάδες, καθώς όπως συμφώνησαν στη Σύνοδο Κορυφής οι ηγέτες της Ε.Ε. η διαδικασία της μετεγκατάστασης και επιστροφής των μεταναστών θα πρέπει να ξεκινήσει τον Νοέμβριο του 2015.

― Τι σημαίνει μετεγκατάσταση προσφύγων;

― Μετεγκατάσταση σημαίνει μετακίνηση προσφύγων από την πρώτη χώρα εισόδου τους στην Ε.Ε. προς τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης. Ο σκοπός είναι να κατανεμηθεί πιο δίκαια το προσφυγικό κύμα σε όλα τα κράτη -μέλη και να μη δέχονται το μεγαλύτερο βάρος του η Ιταλία και η Ελλάδα που αποτελούν τα ανατολικά θαλάσσια σύνορα της Ευρώπης. Οι υπουργοί Εσωτερικών της Ε.Ε. αποφάσισαν την περασμένη Τρίτη να μετακινήσουν συνολικά 160.000 πρόσφυγες που βρίσκονται στην Ελλάδα και την Ιταλία. Ενώ ο πρώτος σχεδιασμός ήταν οι πρόσφυγες να μοιραστούν ανάμεσα σε Ελλάδα, Ιταλία και Ουγγαρία, η τελευταία χώρα δεν δέχθηκε να συμμετάσχει στο πρόγραμμα αυτό. Η ουγγρική κυβέρνηση θεωρεί ότι είναι λάθος μέθοδος η μετεγκατάσταση προσφύγων, τη στιγμή που τα σύνορα της Ευρώπης δεν είναι αρκετά ενδυναμωμένα και συγχρόνως πιστεύει ότι μία τέτοια συμφωνία θα λειτουργήσει αντίθετα και θα φέρει περισσότερους μετανάστες στα σύνορα της Ευρώπης. Ετσι, οι 54.000 που αντιστοιχούσαν στην Ουγγαρία θα μοιραστούν τώρα ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ιταλία και όποια άλλη χώρα αντιμετωπίσει μεγάλα προσφυγικά κύματα στο άμεσο μέλλον.

― Αναμένεται να στείλουν οι Ευρωπαίοι ένοπλους φρουρούς στην Ιταλία και την Ελλάδα για την περιφρούρηση των συνόρων;

― Οχι, εκτός αν το ίδιο το κράτος-μέλος το ζητήσει. Μπορεί η διαχείριση των εξωτερικών συνόρων να είναι εθνική υπόθεση, παρ’ όλα αυτά η Frontex έχει την δυνατότητα αν της ζητηθεί να συνδράμει με τις ομάδες RABIT οι οποίες είναι ομάδες άμεσης συνοριακής παρέμβασης.

― Ποιος είναι ο ρόλος της Τουρκίας στην προσφυγική κρίση;

― Η Τουρκία είναι βασικός σύμμαχος για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Ρόλο σημαντικό για το πώς θα εξελιχθούν οι σχέσεις της Ε.Ε. με την Τουρκία θα παίξει η επίσκεψη του προέδρου Ερντογάν στις Βρυξέλλες, στις 5 Οκτωβρίου. Το Περιφερειακό Ταμείο για τη Συρία θα προσφέρει συνδρομή και στην Τουρκία ώστε να τη βοηθήσει οικονομικά στην αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αφορά 1 δισ. ευρώ. Η Κομισιόν προτείνει επίσης 1,8 δισ. για το Ταμείο στην Αφρική και 17 εκατ. για τα Δυτικά Βαλκάνια (Σερβία και FYROM).

― Σύμφωνα με τη συνθήκη του Σένγκεν επιτρέπονται οι συνοριακοί έλεγχοι που γίνονται αυτή τη στιγμή σε Αυστρία και Γερμανία;

―Σύμφωνα με το άρθρο 25 της Συνθήκης οι συνοριακοί έλεγχοι επιτρέπονται μόνο αν υπάρχει έκτακτη ανάγκη, όπως απειλή στην εσωτερική ασφάλεια μιας χώρας αλλά μόνο για μία περίοδο 10 ημερών και την επέκταση του μέτρου για άλλες 20 ημέρες σε ένα διάστημα 2 μηνών. Η Γερμανία έχει ήδη ειδοποιήσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι θα χρησιμοποιήσει την επέκταση των συνοριακών ελέγχων για άλλες 20 ημέρες.