ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Παζάρια και προκλήσεις από Ερντογάν

09turkishpres1

Το κλίμα στις διαπραγματεύσεις ήταν ήδη βαρύ, όταν ο Ταγίπ Ερντογάν ανακοίνωσε στους Ευρωπαίους ότι η Τουρκία δεν έχει ανάγκη τα λεφτά τους. «Μπορούμε ανά πάσα στιγμή να ανοίξουμε τις πύλες προς την Ελλάδα και τη Βουλγαρία και να στείλουμε τους πρόσφυγες με πούλμαν» είπε ο Τούρκος πρόεδρος στον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ τον περασμένο Νοέμβριο, καθώς η Αγκυρα και οι Βρυξέλλες πάσχιζαν να καταλήξουν στο περιεχόμενο του Σχεδίου Δράσης Ε.Ε.- Τουρκίας για το προσφυγικό. Η περιγραφή των συνομιλιών, που δημοσίευσε η ιστοσελίδα Euro2day, εξηγεί γιατί, βγαίνοντας από την αίθουσα, ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ είχε χαρακτηρίσει τις διαπραγματεύσεις «εξαντλητικές».

Ο Γιούνκερ δεν είχε μιλήσει τότε για τις προσβολές που είχε δεχθεί («το Λουξεμβούργο είναι σαν μια μικρή τουρκική πόλη») ούτε για τα ειρωνικά ερωτήματα του τύπου «τι θα τους κάνετε τους πρόσφυγες, θα τους σκοτώσετε;». Η συγκυρία ήταν υπερβολικά κρίσιμη για δημόσιες εκφράσεις δυσαρέσκειας. Η ευρωπαϊκή ηγεσία πιεζόταν να παρουσιάσει στην κοινή γνώμη ένα σχέδιο για τη μείωση των προσφυγικών ροών και η συνεργασία της Τουρκίας ήταν κάτι παραπάνω από απαραίτητη. Ο Ερντογάν το γνώριζε και συμπεριφερόταν ανάλογα.

Σύμφωνα με τα έγγραφα, ο Τούρκος πρόεδρος ζήτησε να μάθει αν το πακέτο που βρισκόταν υπό διαπραγμάτευση αφορούσε 3 δισ. ευρώ ετησίως ή 3 δισ. για δύο χρόνια. Οταν του απάντησαν ότι τα 3 δισ. είναι για δύο χρόνια εξεμάνη. «Μπορούμε ανά πάσα στιγμή να ανοίξουμε τις πύλες προς την Ελλάδα και τη Βουλγαρία και να στείλουμε τους πρόσφυγες με πούλμαν. Δεν είναι ανάγκη να το συζητάμε περισσότερο. Η Ελλάδα πήρε πάνω από 400 δισ. στη διάρκεια της κρίσης του ευρώ. Θα έπρεπε να είχαμε επενδύσει κάποια από τα χρήματα αυτά για να φτιάξουμε μία ασφαλή ζώνη στο εσωτερικό της Συρίας και αυτό θα είχε λύσει το πρόβλημα των προσφύγων», είπε.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ απάντησε επαινώντας την Τουρκία για τα υποδειγματικά στρατόπεδα προσφύγων που έχει κατασκευάσει, αλλά επεσήμανε ότι τα πακέτα διάσωσης της Ελλάδας δεν δόθηκαν μόνο για την Ελλάδα αλλά και για χάρη του ευρώ, δηλαδή για όλες τις χώρες της Ευρωζώνης. «Ο Ερντογάν διέκοψε λέγοντας ότι τώρα το διακύβευμα είναι η Σένγκεν, ένα ακόμη ευρωπαϊκό πρότζεκτ. Πώς θα χειριστείτε τους πρόσφυγες αν δεν συμφωνήσουμε; Θα τους σκοτώσετε;» ρώτησε ρητορικά.

Ο Τουσκ απάντησε ότι η Ε.Ε. μπορεί να επιλέξει να γίνει λιγότερο ελκυστική για τους πρόσφυγες αλλά δεν είναι αυτή η λύση που επιθυμεί. Ο Ερντογάν απάντησε ότι η Ε.Ε. θα βρεθεί αντιμέτωπη με πολύ περισσότερα πτώματα από ένα νεκρό αγόρι στις όχθες της Τουρκίας. «Θα είναι 10.000-15.000. Πώς θα το διαχειριστείτε;».

Η ένταξη στην Ε.Ε.

Ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ απάντησε ότι είναι και προς το συμφέρον της Τουρκίας να υπάρξει συμφωνία γιατί αν καταρρεύσει η ζώνη Σένγκεν, τότε η Τουρκία δεν θα μπορεί να διαπραγματευθεί με την Ε.Ε. την κατάργηση της βίζας εισόδου και θα πρέπει να καταφύγει σε διμερείς συμφωνίες με την κάθε χώρα ξεχωριστά. Ο Γιούνκερ σημείωσε ότι η Κομισιόν καθυστέρησε να δημοσιεύσει την έκθεση προόδου για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας έως ότου γίνουν οι τουρκικές εκλογές. Ο Ερντογάν απάντησε ότι η καθυστέρηση δεν έπαιξε κανένα ρόλο στη νίκη του κόμματός του στις εκλογές και ότι επιπλέον, η έκθεση ήταν προσβλητική για τη χώρα του. «Ποιος την έγραψε;» είπε, «δεν είναι αυτή η πραγματική Τουρκία. Ποτέ δεν ήρθατε σε εμένα να ακούσετε την αλήθεια. Οι περισσότεροι Τούρκοι δεν θέλουν να ενταχθούν στην Ε.Ε. εξαιτίας εκθέσεων όπως αυτή. Πάλι δεν ανοίξατε κανένα κεφάλαιο παρά τις προόδους μας». «Πείτε μας ένα πράγμα που έχετε κάνει ώς τώρα» είπε ο Ερντογάν. «Περιμένουμε 53 χρόνια και μας κοροϊδεύετε».

Ο Γιούνκερ απάντησε ότι στη διάρκεια αυτών των 53 ετών η Τουρκία δεν ήταν πάντοτε δημοκρατία, ενώ προσπάθησε να επαναφέρει τη συζήτηση στην ανάγκη να επιτευχθεί ευρωτουρκική συμφωνία εντός δεκαπενθημέρου. «Σας έχουμε υποδεχθεί στις Βρυξέλλες σαν πρίγκιπα» είπε στον Ερντογάν ο πρόεδρος της Κομισιόν. «Σαν πρίγκιπα; Φυσικά δεν αντιπροσωπεύω μια τριτοκοσμική χώρα» απάντησε ο Τούρκος πρόεδρος.