ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Γιατί η Ε.Ε. επανεξετάζει τη συμφωνία με την Τουρκία

turkey1

Προς επανεξέταση του σχεδίου δράσης με την Τουρκία οδεύει η Ε.Ε., με την απόφασή της να πραγματοποιηθεί έκτακτη σύνοδος με την Αγκυρα στις 6 Μαρτίου, ενώ προβληματισμός υπάρχει και για την εφαρμογή της συμφωνίας με το ΝΑΤΟ, καθώς η εκπόνηση του επιχειρησιακού σχεδίου θα φέρει στην επιφάνεια τις ελληνοτουρκικές αντιπαραθέσεις δεκαετιών στο Αιγαίο. Η απουσία του πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου από τη Σύνοδο Κορυφής σχολιάστηκε έντονα στο παρασκήνιο, καθώς ναι μεν έγινε κατανοητή η ένταση λόγω της τρομοκρατικής ενέργειας στην Αγκυρα, ωστόσο η απουσία κρίθηκε ως διπλωματικός ελιγμός.

Σύμφωνα με πληροφορίες από κυβερνητικές πηγές, ηγέτες ξένων χωρών και διπλωμάτες εκτίμησαν ότι η Τουρκία ήθελε να στείλει μήνυμα στην Ε.Ε. ότι δεν είναι διατεθειμένη να συνεργαστεί στο προσφυγικό χωρίς ανταλλάγματα στο Κουρδικό. Σημειώνεται ότι ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Ε.Ε. έχουν ασπαστεί τις θέσεις της ότι οι Κούρδοι της Συρίας είναι τρομοκράτες, ενώ είναι αντίθετες σε χερσαία εισβολή. Μόνο η Γερμανία δήλωσε ότι συμφωνεί με τη δημιουργία ζώνης ασφαλείας 10 χιλιομέτρων στα σύνορα Τουρκίας-Συρίας, «εξαργυρώνοντας» τη θετική στάση της Τουρκίας στην παρουσία του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, στη Σύνοδο της 6ης Μαρτίου η Αθήνα θα επιχειρήσει να γίνει μια συζήτηση-πακέτο, που να αφορά τόσο την υποχρέωση της Τουρκίας να εμποδίσει τους διακινητές και να λειτουργήσει στο έδαφός της μονάδες για την απευθείας μετεγκατάσταση προσφύγων προς τις χώρες της Ευρώπης, όσο και το θέμα της συνεργασίας με το ΝΑΤΟ. Ο κ.Τσίπρας σε συζητήσεις που είχε με Ευρωπαίους ηγέτες σημείωσε την ανάγκη να υπάρξουν ασφαλιστικές δικλίδες, προκειμένου οι συμφωνίες να εφαρμοστούν και να έχουν αποτελέσματα.

Η σύνοδος Ε.Ε.-Τουρκίας θα πραγματοποιηθεί δύο ημέρες πριν από τη συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας στη Σμύρνη, στις 8 Μαρτίου. Λίγο νωρίτερα στις 4 Μαρτίου θα βρεθεί στην Αθήνα ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, για να προετοιμάσει τη σύνοδο με τον ομόλογό του Νίκο Κοτζιά. Το κλίμα, πάντως, στην Αθήνα δεν είναι ιδιαίτερα θετικό για την ελληνοτουρκική σύνοδο, καθώς έχει επιβαρυνθεί και λόγω της στάσης της Αγκυρας στο προσφυγικό, αλλά κυρίως λόγω της στρατηγικής της έντασης που καλλιεργεί στο Αιγαίο.

Σημειώνεται, επίσης, ότι, παρά τα διαβήματα της Ελλάδας προς την ύπατη εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ενωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας Φεντερίκα Μογκερίνι και προς το ΝΑΤΟ για τις προκλήσεις της Αγκυρας στο Αιγαίο, ουσιαστική αντίδραση δεν υπήρξε. Αυτό δείχνει ότι και η Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ θα κρατήσουν αποστάσεις από τις ελληνοτουρκικές αντιπαραθέσεις, αλλά αυτό δεν ικανοποιεί την Αθήνα.Μέχρι στιγμής κανένα υπουργείο δεν έχει δεχθεί κάποιες σκέψεις ή προτάσεις, ενόψει της συνόδου, και εκφράζεται προβληματισμός για το περιεχόμενο της συνεδρίασης.

Ερχεται ένταση

Ταυτόχρονα, πληροφορίες από διπλωματικές και στρατιωτικές πηγές επισημαίνουν ότι και η αποστολή του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο θα αντιμετωπίσει μεγάλες δυσκολίες, καθώς η Στρατιωτική Επιτροπή της Συμμαχίας, που καλείται να εκπονήσει το λεπτομερές επιχειρησιακό σχέδιο, θα βρεθεί μπροστά σε έντονη αντιπαράθεση Ελλήνων και Τούρκων αξιωματούχων. Η ελληνική κυβέρνηση, τονίζουν διπλωματικές πηγές, δεν πρόκειται να δεχθεί εκπτώσεις σε ζητήματα κυριαρχίας, που είναι βέβαιον ότι θα θέσουν οι Τούρκοι αξιωματούχοι, με πιθανή συνέπεια να παραλύσει η νατοϊκή αποστολή στο Αιγαίο.

Με όχημα τον κρίσιμο τομέα έρευνας και διάσωσης, η Αγκυρα θα επιχειρήσει να κερδίσει πόντους στην αναθεωρητική της πολιτική, κάτι για το οποίο ήδη προετοιμάζονται στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν επίσης ότι για το ΝΑΤΟ δεν ισχύει η υποβολή σχεδίων πτήσης για τα συμμαχικά αεροσκάφη, κατά συνέπεια και στον τομέα αυτό θα υπάρξει αντιπαράθεση. Πέραν αυτών των προβλημάτων, η ελληνική κυβέρνηση θα συνδράμει με όλες τις δυνάμεις της στην αποτελεσματική έκβαση της αποστολής του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο, γιατί θεωρεί ότι και στο προσφυγικό μπορεί να βοηθήσει, αλλά και στην άμβλυνση των πιέσεων προς την Ελλάδα μπορεί να συμβάλλει.

Εμπειρη διπλωματική πηγή εκτιμά ότι είναι πιθανό το ΝΑΤΟ να κινηθεί στο Αιγαίο στο πλαίσιο μιας πολιτικής αποστολής και με ένα γενικό σχέδιο δράσης, προκειμένου να μη φανεί ότι η δράση του θα παραλύσει εξαιτίας των ελληνοτουρκικών αντιπαραθέσεων. Η τακτική της Αγκυρας να επιχειρεί να κινείται πρώτη σε βραχονησίδες που υπάρχουν ναυαγοί πρόσφυγες και που η ίδια θεωρεί γκρίζες ζώνες εντείνεται αντί να αμβλύνεται. Ωστόσο οι ίδιες διπλωματικές πηγές πλέκουν το εγκώμιο του ελληνικού λιμενικού για την άψογη, άμεση και άκρως επαγγελματική αντίδρασή του σε όλες τις περιπτώσεις.

Η τουρκική αντιπροσωπεία στο ΝΑΤΟ, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σχεδόν μονότονα ζητά την εμπλοκή της Συμμαχίας στην κουρδική κρίση, αλλά οι ΗΠΑ αρνούνται, τουλάχιστον προς το παρόν. Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο τη στιγμή που πραγματοποιούνταν η Σύνοδος Κορυφής της Ε.Ε. την περασμένη Πέμπτη, η Τουρκία αύξησε σημαντικά τον αριθμό των προσφύγων που πέρασαν στην Λέσβο.