ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ευάλωτη και απομονωμένη η Μέρκελ στην Ευρώπη

merkel--2

Οι διαφορές Ουάσιγκτον και Βερολίνου σε σχέση με τα ευρωπαϊκά ζητήματα έχουν εξαναγκάσει τη Γερμανίδα καγκελάριο Αγκελα Μέρκελ να πρωτοστατήσει ως ηγέτις της Ευρώπης. Για να διαχειρισθεί, ωστόσο, τη σειρά από ιστορικές κρίσεις που περνάει η ήπειρος, χρειάζεται ξεκάθαρα τη βοήθεια των ΗΠΑ.

Το 1989, ο George H.W. Bush είχε καλέσει, σε ομιλία του από το Μάιντς, τη Γερμανία και τις ΗΠΑ να λειτουργήσουν ως «συνεργάτες στην ηγεσία». Σήμερα, το Βερολίνο αναγκαστικά θα αποδεχθεί την προσφορά. Ο Αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα αναβίωσε από την πλευρά του την πρόταση προς τους Γερμανούς, καθώς έχει υπάρξει εμφανής αμερικανική προσπάθεια για την ενίσχυση και τη διασφάλιση του ηγετικού ρόλου της Γερμανίας, ώστε η Ουάσιγκτον να μοιρασθεί το βάρος.

Η στάση του Ομπάμα έχει οδηγήσει τη Μέρκελ στο να βρεθεί στο κέντρο της σκηνής. Χωρίς την ηγεσία της, η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν θα είχε ξεπεράσει τα χειρότερα της ευρωκρίσης και η Ελλάδα δεν θα είχε παραμείνει στην Ευρωζώνη. Οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας δεν θα είχαν υιοθετηθεί μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Είναι ξεκάθαρο ότι οι Γερμανοί –ή τουλάχιστον αυτοί που εργάζονται στο περιβάλλον της καγκελαρίου– αντιλαμβάνονται πως κρατούν τα ηνία. Δεν στρέφονται πια ενστικτωδώς προς την Ουάσιγκτον για τη διαχείριση των περισσότερων ζητημάτων.

Την ίδια στιγμή, όμως, δεν είναι σίγουρο ότι η Μέρκελ μπορεί να επιτύχει δίχως εξωτερική βοήθεια στην αντιμετώπιση της ευρωπαϊκής κρίσης, αφού γινόμαστε μάρτυρες της χειρότερης ανθρωπιστικής καταστροφής που έχει επηρεάσει την Ευρώπη από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Μέρκελ έχει εξασφαλίσει τη διατήρηση μιας θετικής στάσης από τη Γερμανία με αποτέλεσμα να έχουν καταφθάσει στη χώρα περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες και μετανάστες. Η Γερμανίδα καγκελάριος, ωστόσο, είναι πρακτικά μόνη της στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, καθώς τα άλλα κράτη –με εξαίρεση τη Σουηδία– έχουν απορρίψει την προοπτική υποδοχής μεγάλου αριθμού προσφύγων. Η απομόνωση αυτή την καθιστά ευάλωτη.

Τόσο στο κόμμα της όσο και στη χώρα της, η Μέρκελ παραμένει ο κυρίαρχος παίκτης. Οι περισσότεροι Γερμανοί υποστηρίζουν ότι κανένας δεν είναι έτοιμος να πάρει τη θέση της, εν μέρει επειδή έχει θέσει στο περιθώριο τους πιθανούς διαδόχους της, αλλά η δημοτικότητά της έχει μειωθεί από το 75% του περασμένου Απριλίου στο 46%.

Η Μέρκελ εδώ και αρκετό διάστημα θεωρείται ιδιαίτερα μετριοπαθής από πολλούς μέσα στο συντηρητικό CDU, αν και τα πιστά μέλη του κόμματος την έχουν «αγκαλιάσει» εφόσον φέρνει ακόμη ψήφους. Εάν η εξίσωση αλλάξει, η θέση της θα αποδυναμωθεί ταχύτατα. Υπενθυμίζεται ότι την άνοιξη το γερμανικό εκλογικό σώμα θα κληθεί στις κάλπες.

Σε αυτό το σημείο υπεισέρχεται ο ρόλος των ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον έχει αναλάβει ήδη, απρόθυμα αλλά αποφασιστικά, την ηγεσία με την υποστήριξη του ΝΑΤΟ. Η επίσκεψη του Ομπάμα στη Γερμανία αυτή την άνοιξη προσφέρει μια ευκαιρία για την επανατοποθέτηση της Ουάσιγκτον στον παραδοσιακό ρόλο της ως μεσάζοντος για την ευρωπαϊκή ενότητα. Η Ουάσιγκτον πρέπει να συνεργασθεί με το Βερολίνο για την οργάνωση σημαντικών εγχειρημάτων μαζί με την Αγκυρα και την Αθήνα για την αποκατάσταση των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε., για τον περιορισμό της μεταναστευτικής ροής στο Αιγαίο και για τη στήριξη των προσφύγων με τη διοργάνωση ενός συντονισμένου επαναπατρισμού.

* Ο κ. Damon Wilson είναι εκτελεστικός αντιπρόεδρος για τα προγράμματα και τη στρατηγική του Atlantic Council.