ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Αποψη: Η μετά Νταβούτογλου εποχή

apopsi-i-meta-ntavoytogloy-epochi-2132715

Το ρήγμα στις σχέσεις του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου σοβούσε επί μακρόν. Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών απλώς το έφεραν στην επιφάνεια. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ανάδειξη του κ. Νταβούτογλου ως διαδόχου του κ. Ερντογάν στην πρωθυπουργία της Τουρκίας αλλά και στην ηγεσία του Κόμματος Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (ΑΚΡ), το καλοκαίρι του 2014, οφειλόταν στην εκτίμηση του κ. Ερντογάν ότι ο κ. Νταβούτογλου θα λειτουργούσε ως πειθήνιο όργανό του και θα επέτρεπε την εξωθεσμική άσκηση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από τον νεοεκλεγέντα πρόεδρο.

Η πολιτεία Νταβούτογλου απεδείχθη, ωστόσο, αναντίστοιχη των προσδοκιών του κ. Ερντογάν. Ο Τούρκος πρωθυπουργός ανέχθηκε μεν την άσκηση κυβερνητικών αρμοδιοτήτων από τον κ. Ερντογάν και την ανάπτυξη οιονεί κυβερνητικών θεσμών στο προεδρικό μέγαρο. Αρνήθηκε δε να ταυτισθεί με κορυφαίας σημασίας πολιτικές επιλογές του Τούρκου προέδρου, όπως η πάση θυσία προώθηση της αναθεωρήσεως του Συντάγματος με σκοπό την εισαγωγή προεδρικού συστήματος και η όξυνση της συγκρούσεως με το κουρδικό πολιτικό κίνημα. Η απόφαση του κ. Ερντογάν να στερήσει από τον κ. Νταβούτογλου ακόμη και το δικαίωμα διορισμού των προέδρων των τοπικών επιτροπών του κυβερνώντος κόμματος υπήρξε η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.

Η πρωτοφανής κατά τα άλλα απόφαση παραιτήσεως ενός θεσμικώς πανίσχυρου πρωθυπουργού και αρχηγού κόμματος και η αδιαμαρτύρητη αποδοχή της εξωθεσμικής προεδρικής παρεμβάσεως ως τετελεσμένου από τον ίδιο είναι ενδεικτικές των πραγματικών ισορροπιών ισχύος εντός του κόμματος και της κυβερνήσεως. Η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει, ωστόσο, απαραιτήτως και σοβαρές αλλαγές στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, δεδομένου ότι ήδη ο πρόεδρος Ερντογάν ασκούσε ντε φάκτο πολλές από τις αποφασιστικές αρμοδιότητες της εκτελεστικής εξουσίας. Η εμπλοκή συμβούλων του κ. Ερντογάν στις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό, για το προσφυγικό και άλλα μείζονα διπλωματικά ζητήματα ενισχύουν αυτήν την εκτίμηση.

Βεβαίως, η απόφαση για την αντικατάσταση Νταβούτογλου, τη διεξαγωγή εκτάκτου κομματικού συνεδρίου για την εκλογή νέου προέδρου και τον συνακόλουθο διορισμό νέου πρωθυπουργού δημιουργεί αστάθεια και κινδύνους. Η επόμενη επιλογή Ερντογάν για την ηγεσία του κόμματος και την πρωθυπουργία θα δώσει το στίγμα των δικών του προθέσεων για το μέλλον της χώρας και θα εκτιμηθεί αναλόγως από τη διεθνή κοινότητα αλλά και τους επενδυτές.

*Ο κ. Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ.