ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Διπλωματικό σκάκι στο Αιγαίο

diplomatiko-skaki-sto-aigaio-2135950

Οι ΗΠΑ, η Γερμανία και αρκετές ακόμη ευρωπαϊκές χώρες εξέφρασαν παρασκηνιακά το τελευταίο διάστημα τη δυσφορία τους προς την Αγκυρα για τη στρατηγική της έντασης που ακολουθεί στο Αιγαίο, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη ένα πολιτικοδιπλωματικό σκάκι με επίκεντρο το προσφυγικό και την παρουσία του ΝΑΤΟ στην περιοχή.

Η συνάντηση Τσίπρα – Ερντογάν στις 23 Μαΐου στην Κωνσταντινούπολη και η συνάντηση της κ. Μέρκελ με τον Τούρκο ηγέτη βοήθησαν στο να αποσαφηνιστούν ορισμένες πτυχές της μεταξύ τους συνεργασίας με επίκεντρο το προσφυγικό, οι οποίες ήταν αναγκαίες λόγω της κυβερνητικής μεταβολής που επέφερε η αποπομπή Νταβούτογλου. Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, τόσο η Γερμανία όσο και οι ΗΠΑ, αλλά και άλλοι νατοϊκοί αξιωματούχοι εμμέσως πλην σαφώς διεμήνυσαν στον κ. Ερντογάν ότι, αν η συμφωνία για το προσφυγικό καταρρεύσει στα τέλη Ιουνίου, τότε αναγκαστικά το ΝΑΤΟ θα αναλάβει την ευθύνη φύλαξης όλου του Αιγαίου, των Δωδεκανήσων συμπεριλαμβανομένων.

Καλά ενημερωμένες διπλωματικές πηγές θεωρούν ότι η θέση αυτή, είτε πρόκειται για τεχνητή απειλή είτε για πραγματική, είναι πολύ ισχυρή και ιδιαίτερα πιεστική έναντι της Αγκυρας, που δεν θα ήθελε να ανοίξει νέο μέτωπο με τους συμμάχους της. Επιπρόσθετα, η κ. Μέρκελ, σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, τόνισε στον κ. Ερντογάν ότι, αν στα τέλη Ιουνίου η Τουρκία ακυρώσει τη συμφωνία για το προσφυγικό, τότε θα πρέπει να θεωρείται λήξαν το θέμα της απελευθέρωσης της βίζας για τους Τούρκους πολίτες. Οπως είναι γνωστό, η Συμμαχία συνεργάζεται με τον Frontex, τις ελληνικές και τις τουρκικές αρχές κυρίως μεταξύ Λέσβου και Χίου, δεδομένης της άρνησης της Αγκυρας να επεκταθεί η επιχείρηση προς τα Δωδεκάνησα, που τα θεωρεί αποστρατιωτικοποιημένα.

Ζητούμενο η ενότητα

Το δεύτερο μήνυμα που έχει σταλεί στην Τουρκία είναι ότι η ένταση στο Αιγαίο υπονομεύει όχι μόνο τη συμφωνία Ε.Ε. – Τουρκίας για το προσφυγικό, αλλά και την ενότητα του ΝΑΤΟ. Η κ. Μέρκελ, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εξέφρασε την αντίθεση του Βερολίνου στην καλλιέργεια κλίματος έντασης. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αυτές δεν σημαίνουν στήριξη των ελληνικών θέσεων. Τόσο η Ε.Ε., και το Βερολίνο ειδικότερα, όσο και το ΝΑΤΟ, κυρίως οι ΗΠΑ, επιδιώκουν για δικούς τους στρατηγικούς λόγους να υπάρχει ηρεμία στο Αιγαίο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παίρνουν θέση υπέρ των ελληνικών ή των τουρκικών απόψεων. Ούτε οι Ελληνες διπλωμάτες και στρατιωτικοί περιμένουν να σταματήσει η Αγκυρα τις προκλήσεις στο Αιγαίο. Εμμεσα και προφορικά, σύμφωνα με άλλες πηγές, η Ουάσιγκτον έχει διαβεβαιώσει την Αθήνα ότι δεν συμφωνεί με την πολιτική αμφισβήτησης της κυριαρχίας ελληνικών νησιών εκ μέρους της Τουρκίας, αλλά αυτή η στήριξη δεν εκφράστηκε ποτέ δημοσίως.

Κρίσιμης σημασίας για το μέλλον της επιχείρησης του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο είναι η Σύνοδος Κορυφής της Βαρσοβίας τον Ιούλιο. Σύμφωνα με διπλωματική πηγή, η ελληνική κυβέρνηση είναι ανέτοιμη να παρουσιάσει τη δική της στρατηγική στη σύνοδο αυτή, παρότι αφορά κρίσιμα εθνικά συμφέροντα. Οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι η σύνοδος της Βαρσοβίας θα εγκαινιάσει μια νέα περίοδο για το ΝΑΤΟ και τον παγκόσμιο ρόλο του, καθώς ύστερα από χρόνια η Συμμαχία αναβαπτίζει και αναβαθμίζει τον στρατηγικό της ρόλο στην Ευρώπη με την εγκατάσταση δυνάμεων στις βαλτικές χώρες και στο Αιγαίο και την αντιπυραυλική ασπίδα στη Ρουμανία.