ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Περίοδος ασάφειας στις σχέσεις με την Τουρκία

periodos-asafeias-stis-scheseis-me-tin-toyrkia-2146594

Σε μακρά περίοδο στασιμότητας που θα έχει και εντάσεις, εισέρχονται οι σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας, σύμφωνα με εκτιμήσεις κυβερνητικών και διπλωματικών παραγόντων που παρακολουθούν τις εξελίξεις στη γειτονική χώρα.

Σειρά συσκέψεων που πραγματοποιήθηκαν στο υπουργείο Εξωτερικών για την αποτίμηση της κατάστασης στην Τουρκία μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα, δεν κατέληξαν σε έναν νέο πολιτικό σχεδιασμό εκ μέρους της Αθήνας και για τον λόγο αυτό η κυβέρνηση τηρεί στάση αναμονής προσβλέποντας στην εκδήλωση πρωτοβουλιών από την Ουάσιγκτον ή τις Βρυξέλλες.

Αντίθετα, συζητήσεις που έχουν γίνει στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε., σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, έχουν οδηγήσει στο κατ’ αρχήν συμπέρασμα ότι η Τουρκία θα περάσει μια μεγάλη περίοδο αναστάτωσης και αναζήτησης μιας νέας ταυτότητας που εκ των πραγμάτων θα επηρεάσει καθοριστικά και τη στάση της στο ΝΑΤΟ, στην περιοχή και τις σχέσεις της με τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες και τις ΗΠΑ.

Το πρώτο στοιχείο του σκηνικού που έχει διαμορφωθεί είναι ότι σε διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο έχουν καταρρεύσει ή αδρανοποιηθεί οι σταθεροί δίαυλοι επικοινωνίας που υπήρχαν μέχρι το πραξικόπημα και διαμόρφωναν σε μεγάλο βαθμό την ατζέντα και των πολιτικών σχέσεων. Ακριβώς λόγω της σύγχυσης που επικρατεί επιδιώκεται μια συνάντηση σε πολιτικό επίπεδο μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών, κ. Κοτζιά και Τσαβούσογλου, περί τα τέλη του μηνός ή λίγο αργότερα.

Οι εκκαθαρίσεις στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις και το γεγονός ότι πρώτο μέλημα του Ερντογάν είναι ο απόλυτος έλεγχος των στρατιωτικών προκαλούν προβληματισμό όχι μόνο στην Αθήνα αλλά και στο ΝΑΤΟ. Σχεδόν η ίδια εικόνα επικρατεί και στους διπλωματικούς διαύλους. Μέχρι τώρα τα υπουργεία Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας είχαν διαμορφώσει ένα σταθερό πλαίσιο επαφών είτε για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, είτε για τις συνομιλίες για το Αιγαίο και το προσφυγικό, το Κυπριακό, αλλά και την ευρύτερη περιοχή.

Αλλάζει ο συνομιλητής

Ο επί πολλά έτη σταθερός συνομιλητής των Ελλήνων αξιωματούχων υφυπουργός Εξωτερικών Φ. Σινιρίογλου αναλαμβάνει τη θέση του Μονίμου Αντιπροσώπου της Τουρκίας στον ΟΗΕ, κάτι που είχε αποφασιστεί πριν από το πραξικόπημα, χωρίς να έχει οριστεί ακόμη αντικαταστάτης του, ενώ εκτιμάται ότι θα γίνουν εκκαθαρίσεις και στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, ίσως περιορισμένες.

Το κυριότερο όμως είναι, και αυτό είναι ένα πρόβλημα που ήδη απασχολεί την Αθήνα, ποια θα είναι η οπτική της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας στο Αιγαίο και γενικότερα για τις διμερείς σχέσεις. Ο Ερντογάν καθορίζει αποκλειστικά την εξωτερική πολιτική, όμως έμπειροι διπλωμάτες κάνουν λόγο για έναν νέο Ερντογάν σε νέες συνθήκες. Γιατί μέχρι στιγμής ουδείς γνωρίζει αν τα νέα δεδομένα που έχουν δημιουργηθεί στην Τουρκία θα οδηγήσουν σε αναθεώρηση της τουρκικής πολιτικής έναντι της Ελλάδας ή θα υπάρξει συνέχεια, και αυτό θα κριθεί, έως ένα βαθμό, από τις επιλογές σε πρόσωπα που θα γίνουν για τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Κατά συνέπεια τίθεται ένα ζήτημα προς αποσαφήνιση, αν θα δοθεί συνέχεια στις διερευνητικές συνομιλίες για το Αιγαίο, τα ΜΟΕ, τις διακυβερνητικές συναντήσεις κ.λπ. Σημειώνεται επίσης ότι σε στρατιωτικό επίπεδο είχε επιτευχθεί μια συμφωνία για τον περιορισμό της έντασης στον εναέριο χώρο του Αιγαίου τους τελευταίους μήνες. Μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα, τουρκικές πηγές έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι την ένταση στο Αιγαίο, την κρίση στις Οινούσσες τις ημέρες του Πάσχα, τις χαμηλές πτήσεις πάνω από νησιά κ.λπ. τις οργάνωναν οι επίδοξοι πραξικοπηματίες.

Στο διπλωματικό παρασκήνιο συζητείται έντονα το γεγονός ότι πολλοί Τούρκοι ανώτατοι αξιωματικοί που υπηρετούν σε διάφορες βάσεις του ΝΑΤΟ, σε πρεσβείες ως ακόλουθοι ή στις Βρυξέλλες, δεν θέλουν να επιστρέψουν στην Τουρκία γιατί φοβούνται τον διωγμό τους. Πρόκειται για ένα λεπτό ζήτημα που το ΝΑΤΟ διαχειρίζεται με διακριτικότητα, καθώς από τη στάση που θα τηρήσει η Αγκυρα θα επηρεαστούν οι σχέσεις με τη Συμμαχία.

Υπό αυτό το πρίσμα θεωρείται βέβαιο ότι η Αγκυρα είναι πιθανό να δημιουργήσει κλίμα έντασης για την απέλαση των οκτώ αξιωματικών που έχουν ζητήσει άσυλο στην Ελλάδα.