ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Αγώνας επιβίωσης στη «Μόρια» του Σκαραμαγκά

Αγώνας επιβίωσης στη «Μόρια» του Σκαραμαγκά

Στη δομή φιλοξενίας προσφύγων στον Σκαραμαγκά  «παρά θίν’ αλός», διαμένουν 2.624 άτομα από 28 χώρες. Λειτουργεί από τις 9 Μαρτίου 2016 και από τότε ο αριθμός  των «κατοίκων» αυξομειώνεται συνεχώς. Εκτός οικιστικού ιστού αλλά και κοντά σε μαγαζιά, με καλή συγκοινωνία και χωρίς αντιδράσεις από την τοπική κοινωνία, ο Σκαραμαγκάς ήταν μια «γρήγορη και καλή λύση» όταν χρειάζονταν επιπλέον θέσεις φιλοξενίας στην ενδοχώρα, αφού επιπλέον έχει ελεύθερο χώρο όπου μπορούν να στηθούν γρήγορα σκηνές. Ολα αυτά έως πριν από λίγες ημέρες…

Από την πρώτη στιγμή που βρεθήκαμε στον χώρο, μια ομάδα Αφγανών μάς ακολουθούσε συνέχεια. Με σπαστά αγγλικά προσπαθούσαν να μας τραβήξουν την προσοχή, μακριά από τον δομημένο με κοντέινερ  κύριο χώρο του «οικισμού». Στην πλευρά όπου πριν από δύο εβδομάδες είχαν στηθεί σκηνές, για να υποδεχθούν περίπου 300 άτομα που μεταφέρθηκαν από τα νησιά, κυρίως Αφγανούς με οικογένειες. Σήμερα, όλες οι σκηνές της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ είναι πεσμένες και διαλυμένες στο τσιμεντένιο πλάτωμα όπου είχαν στηθεί.

agonas-epiviosis-sti-moria-toy-skaramagka0
Τα απομεινάρια των δύο καμένων σκηνών από τη φωτιά που ξέσπασε πριν από μία εβδομάδα υπενθυμίζουν ότι ένα παιδί νοσηλεύεται ακόμα με βαριά εγκαύματα. Μετά το περιστατικό κανένας δεν δέχεται να παραμείνει σε σκηνή, θεωρώντας ότι είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. 

Σε μια άκρη βρίσκονται τα αποκαΐδια από τις τρεις σκηνές που έπιασαν φωτιά τα ξημερώματα της Κυριακής 31 Μαρτίου 2019. Εκανε κρύο, μας εξηγούν, και τράβηξαν ρεύμα για να βάλουν θερμάστρες μέσα στη σκηνή. Ομως φυσούσε μανιασμένα και ούτε που συνειδητοποίησαν πώς ξέσπασε  η φωτιά. Ενα μωρό και ο πατέρας του νοσηλεύονται ακόμα με βαριά εγκαύματα στο νοσοκομείο και ποιος ξέρει αν τελικά θα τα καταφέρουν. Η μητέρα με τα άλλα δύο παιδιά της οικογένειας είναι καλύτερα και έχουν ήδη πάρει εξιτήριο.

Μας δείχνουν βίντεο από την καταστροφή, από το νοσοκομείο, από το παιδί που βρίσκεται στην εντατική, από τη Μόρια και το hotspot (Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης – ΚΥΤ) στη Σάμο όπου έμειναν πολλούς μήνες αναμένοντας ότι θα μεταφερθούν κάπου καλύτερα. Και να που βρέθηκαν σε σκηνές χωρίς πάτωμα, να πίνουν νερό από τα κοινόχρηστα ντους. Κάπως έτσι, κανένας από τους νεοφερμένους δεν δέχεται να μείνει πλέον σε σκηνή. «Είναι πολύ επικίνδυνο», λένε. Κάθονται στο σημείο που έγινε το κακό και περιμένουν. Το μόνο σταθερό στη ζωή τους είναι το συσσίτιο που μοιράζεται τρεις φορές την ημέρα. Σε «λίγο» τους έχουν πει θα στηθούν κοντέινερ και γι’ αυτούς. Κανένας δεν ξέρει πόση διάρκεια θα έχει αυτό το «λίγο». «Περιμένουμε την άδεια από το υπουργείο», εξηγούν οι υπεύθυνοι.

Και πού κοιμούνται; «Οπουδήποτε. Στα παγκάκια ή στα άλλα κοντέινερ αν βρουν καμιά γωνίτσα», εξηγεί ο Αποστόλης Πατεράκης από την ομάδα «Αλληλεγγύη», την οποία έχουν συστήσει κάτοικοι της περιοχής και βοηθάει στον καταυλισμό από τότε που πρωτοφτιάχτηκε. 

«Οταν ήρθαμε εδώ ήταν όλα χώμα και λάσπη», διηγείται. Τώρα οι αρμοδιότητές τους είναι κυρίως να μοιράζουν τις δωρεές στους κατοίκους του καταυλισμού ανάλογα με τις ανάγκες. «Εχουμε γάλα σε σκόνη για τα παιδιά και πάνες, για παράδειγμα», εξηγεί.

Μεγάλες ανάγκες

Σήμερα στον Σκαραμαγκά εκτός από τη «γειτονιά» των νεοφερμένων, οι υπόλοιποι μένουν στα 403 κοντέινερ που υπάρχουν στον χώρο. Στον καταυλισμό φιλοξενούνται  άνθρωποι από 28 διαφορετικές χώρες, όλοι μαζί, δεν υπάρχουν στεγανά. «Μόλις αδειάζει ένα κοντέινερ μεταφέρονται καινούργιοι, οι ανάγκες είναι μεγάλες», λέει ο διοικητής της δομής από την πλευρά του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής, Νιζάρ Σανούσης. Σύροι, Ιρακινοί, Αφγανοί, Ιρανοί, είναι οι πλέον πολυπληθείς εθνικότητες στον Σκαραμαγκά. Ομως υπάρχουν άνθρωποι από το Κουβέιτ, τον Λίβανο, την Παλαιστίνη, την Αλγερία, το Μπουρούντι, το Κονγκό, την Αίγυπτο, την Αιθιοπία, το Μάλι, το Μαρόκο κ.λπ. Εντός της δομής ζουν περίπου 400 παιδιά. Τα μικρά πηγαίνουν νηπιαγωγείο που λειτουργεί σε ειδικό χώρο, ενώ τα μεγαλύτερα πηγαίνουν με πούλμαν στα σχολεία της περιοχής, όπου παρακολουθούν μαθήματα. 

agonas-epiviosis-sti-moria-toy-skaramagka1
Στο αυτοσχέδιο μπαρμπέρικο, που έχει στηθεί σε κοντέινερ, προσφέρονται υπηρεσίες υψηλού επιπέδου. Μόνο σε άνδρες φυσικά… 

Η πλειονότητα των κατοίκων της δομής έχει έρθει από τα νησιά. Οπως ο Χαρντί Σαλέχι, Κούρδος από το Ιράκ. Σχεδόν δεν θυμάται το όνομα του ΚΥΤ στη Λέσβο όπου βρέθηκε αυτός και τα τρία παιδιά του μόλις ήρθαν στην Ελλάδα. «Μόρια, ναι Μόρια. Ηταν πολύ χάλια». Ηδη βρίσκεται τρία χρόνια στον Σκαραμαγκά, η πρώτη αίτηση ασύλου που κατέθεσε απορρίφθηκε και τώρα περιμένει να εκδικαστεί η ένσταση. Πότε; «Δεν ξέρω, ίσως τον Σεπτέμβρη απ’ ό,τι μου λένε». Και αν είναι και πάλι αρνητική η απόφαση; «Δεν ξέρω τι θα κάνω. Τόσο καιρό έμαθα ελληνικά και τα παιδιά μου πάνε σχολείο. Δεν ξέρω τι θα κάνω», απαντά. 

Πολλοί μένουν στον Σκαραμαγκά τουλάχιστον τρία χρόνια. Οσο είναι αιτούντες άσυλο λαμβάνουν περίπου 100 ευρώ ανά άτομο τον μήνα, τα οποία χρησιμοποιούν κυρίως για τη διατροφή τους. Το συσσίτιο ισχύει μόνο για τους καινούργιους που δεν έχουν προλάβει να μπουν στο σύστημα. 

Οι «επιχειρήσεις»

Κάποιοι έχουν βρει δουλειά στα περίχωρα, άλλοι έχουν ανοίξει «επιχείρηση» εντός του καταυλισμού. Ο Μόχμα Καρφν είναι από τη Συρία και έχει μαγαζί που πουλάει λαχανικά,  με ψυγεία, ζυγαριές, τα πάντα. Μας δείχνει τα τιμολόγια. «Ολα τα αγόρασα με τιμολόγια, νόμιμα. Αφού δεν μπορώ να ανοίξω μαγαζί στην οδό Αθηνάς, άνοιξα στον Σκαραμαγκά», λέει γελώντας. Μπακάλικο, κομμωτήριο, εστιατόριο και μαγαζιά που σερβίρουν καφέ και ναργιλέ με θέα θάλασσα έχουν φτιαχτεί από το τίποτα με μουσαμάδες και υλικά από το παζάρι στο Σχιστό.

Ποιο είναι το επόμενο βήμα; Δεν ξέρουν. Τι θα ήθελαν; «Περισσότερη αστυνομία μέσα στον καταυλισμό. Υπάρχουν μικρά παιδιά, γυναίκες και νεαροί από πολλές εθνικότητες. Πολύ συχνά συμβαίνουν καβγάδες», λέει ο κ. Πατεράκης.

agonas-epiviosis-sti-moria-toy-skaramagka2
Ο Σελίμ ήταν σεφ στη Συρία. Κατάφερε να αξιοποιήσει την τέχνη του και στη δομή όπου βρίσκεται τρία χρόνια και δύο μήνες ακριβώς.

Εκτιμάται ότι 74.350 αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες βρίσκονται στην Ελλάδα εκ των οποίων οι 59.350 στην ενδοχώρα και οι υπόλοιποι στα νησιά. Στην ενδοχώρα περίπου 25.000 άτομα διαμένουν σε διαμερίσματα, 6.400 σε 56 μικρά ξενοδοχεία σε όλη την Ελλάδα, ενώ οι υπόλοιποι βρίσκονται σε 26 καταυλισμούς που έχουν στηθεί  σε όλη τη χώρα. Οι ανάγκες για νέες θέσεις συνεχώς αυξάνονται, αφού η πληρότητα των δομών στην ενδοχώρα βρίσκεται στο 99%.