ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ενα ψηφιακό φωτογραφικό αρχείο αποκαθιστά την αληθινή ομορφιά της Σαντορίνης

ena-psifiako-fotografiko-archeio-apokathista-tin-alithini-omorfia-tis-santorinis-2335794

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η οικογένεια της προγιαγιάς μου είχε τον φούρνο των Φηρών στη Σαντορίνη. Σε αυτόν τον τόπο πέρασε τα παιδικά της χρόνια και η γιαγιά μου, για να μετακομίσει, ως έφηβη, στα Αναφιώτικα της Πλάκας, μια γειτονιά που θα μπορούσε κάλλιστα να βρέχεται από θάλασσα, αν δεν γειτνίαζε με τον Ιερό Βράχο. Μεγάλωσα ακούγοντας ιστορίες στην αγκαλιά της για το πώς ήταν κάποτε το νησί, πολύ πριν φθάσουν οι πρώτοι τουρίστες. Σήμερα, ούτε καν θα μπορούσε να μας περάσει από το μυαλό ο μόχθος που κατέβαλλαν τότε οι κάτοικοι για να επιβιώνουν.

ena-psifiako-fotografiko-archeio-apokathista-tin-alithini-omorfia-tis-santorinis0
Οι Σαντορινιοί δεν φοβούνταν τόσο το ηφαίστειο όσο τους σεισμούς.

Οι άνδρες εργάζονταν νυχθημερόν στα χωράφια, εκτός αν γίνονταν ναυτικοί στα πλεούμενα, που ξεκινούσαν από την Οία, για να μεταφέρουν σαντορινιά προϊόντα στην Αίγυπτο και στη Μαύρη Θάλασσα. Καφενεία δεν υπήρχαν, γιατί σπάνιζε ο ελεύθερος χρόνος. Οι γυναίκες φρόντιζαν τα παιδιά και τα σπίτια τους, έκαναν οικονομίες, μαγείρευαν ανταλλάσσοντας μεταξύ τους τρόφιμα. Οσο για τα κορίτσια, ελάχιστα έβγαζαν κάποιες τάξεις του Δημοτικού. Η καθημερινότητα στη Σαντορίνη είχε να κάνει με ένα μόνο πράγμα: να εξασφαλίζει κανείς τα απαραίτητα.

ena-psifiako-fotografiko-archeio-apokathista-tin-alithini-omorfia-tis-santorinis2
Οι κάτοικοι της Σαντορίνης αντιμετώπιζαν δύσκολη καθημερινότητα.

Περιδιαβαίνοντας τα πολυσύχναστα στενά των Φηρών πριν από λίγες ημέρες, σκεφτόμουν ότι το παρελθόν του νησιού είναι αόρατο, εξαϋλωμένο από τη συνεχή δόμηση, την απώλεια των παραδοσιακών επαγγελμάτων, τη μεταμόρφωση της Καλντέρας σε προορισμό πολυτελούς φαντασίωσης για ανθρώπους από κάθε γωνιά του κόσμου. Αυτός είναι και ο λόγος που με συγκίνησε τόσο πολύ η προσπάθεια που καταβάλλει ο Λευτέρης Ζώρζος για να διασώσει κάτι από το καταβυθισμένο χθες της Σαντορίνης. Οι εικόνες που δημοσιεύονται σήμερα στη στήλη (μπορεί να βρει κανείς περισσότερες στο FB, ως Santorini Archive Project) είναι ένα δείγμα της καταγραφής αυτής. Παράλληλα, δημιουργεί και ένα αρχείο προφορικών ιστοριών.

Ο 35άρης Σαντορινιός έχει βάλει τα δυνατά του τα τελευταία χρόνια, ψηφιοποιώντας περίπου 20.000 φωτογραφίες, χρονολογούμενες από το 1866 έως και το 1960. Μαζί με γκραβούρες και παλιούς χάρτες, αποτελούν μικρές ψηφίδες μιας άλλης εποχής, καθώς μαρτυρούν τις σκληρές συνθήκες διαβίωσης αλλά και τη σοφή συμβίωση με τη φύση. Ο ίδιος πέρασε τα μαθητικά και πανεπιστημιακά του χρόνια στη Βρετανία, όπου σπούδασε Αρχαιολογία. Σήμερα είναι υποψήφιος διδάκτωρ, ζει στο νησί και διατηρεί μαζί με τον αδελφό του ένα ξενοδοχείο στον Πύργο. Εκεί, στο παλιό μπακάλικο του χωριού, έφτιαξε το Crossroad, ένα παλαιοπωλείο όπου διασώζει αντικείμενα, έτσι ώστε να μην τα σκεπάσει όλα η τέφρα της λήθης.