ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Εκείνοι που μας κάνουν καλύτερους

3--15

Ο Μάνος Χατζιδάκις, όπως βεβαιώνουν όσοι τον γνώριζαν, εκνευριζόταν όποτε άκουγε για πνευματικούς ανθρώπους. «Υπάρχουν και άνθρωποι που δεν έχουν πνεύμα;» έλεγε. Δεν ξέρω αν θα αναθεωρούσε την άποψή του σήμερα, βλέποντας πόση ανοησία και τοξικότητα διαχέεται σχεδόν από παντού, ιδιαίτερα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο ίδιος, άλλωστε, είτε επικροτούσε τον χαρακτηρισμό είτε όχι, πνευματικός άνθρωπος ήταν επί της ουσίας, αν συμφωνήσουμε ότι αυτό σήμαινε ο τρόπος που πορευόταν: με τη διεισδυτική ματιά και το θάρρος της γνώμης του, ήταν παρών σε ό,τι απασχολούσε τον καιρό του – όχι αναχωρητής, ούτε λιποτάκτης.

Μέσα στην προεόρτια ευδαιμονία και τις προετοιμασίες για τα Χριστούγεννα, κάποιοι ίσως να μην είχαν την ευκαιρία να διαβάσουν στην «Καθημερινή» της Κυριακής το κείμενο της ομιλίας του Σταύρου Ξαρχάκου κατά την τελετή αναγόρευσής του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Αθηνών. «Ζούμε την έλλειψη της γνώσης και την επιβολή της άποψης. Η εποχή μας, εποχή μηχανοκρατίας και πολεοδομικής φυλάκισης, βιομηχανοποιεί ιδέες, πρόσωπα και γεγονότα. Είναι μια εποχή πρωτοφανούς πνευματικού ελλείμματος στο σύνολο των θεσμών, συμπεριλαμβανομένων ενίοτε και εκείνων που από τη φύση τους παράγουν γνώση και πολιτισμό. (…) Ευτύχησα να έχω σπουδαίους και εμπνευσμένους δασκάλους. Ετσι έμαθα να μιλώ όσο μπορώ λιγότερο. Ετσι έμαθα να ακούω και να αφουγκράζομαι όσο μπορώ περισσότερο. Τέλος, έμαθα ότι δικαίωμα στην έπαρση έχει μόνο η Σημαία», ανέφερε.

ekeinoi-poy-mas-kanoyn-kalyteroys0

Λίγες μέρες νωρίτερα, ένας άλλος σπουδαίος συνθέτης μας, ο Θάνος Μικρούτσικος, έστελνε το δικό του μήνυμα από το νοσοκομείο όπου δίνει τον πιο σκληρό αγώνα της ζωής του: «Σας γράφω γιατί αισθάνομαι πιο δυνατός και είμαι σίγουρος ότι θα σας συναντήσω σύντομα. “Το ζήτημα δεν είναι να είσαι αιχμάλωτος. Το να μην παραδίνεσαι αυτό είναι”, που λέει και ο αγαπημένος μου Χικμέτ. (…) Αυτές τις μέρες χρειάστηκε πολλές φορές να κάνω μετάγγιση αίματος. Το ίδιο και οι άνθρωποι στους διπλανούς θαλάμους. Σκεφτόμουνα, αντί για δώρο φέτος, να δώσετε αίμα. Για τον Θ.Μ. Για κάποιον που το έχει ανάγκη. Αυτές τις γιορτές σκεφτείτε τους άλλους και γίνετε αιμοδότες…»

Στους «Βατράχους» του Αριστοφάνη, κατά τη διάρκεια του περίφημου αγώνα τους, ο Αισχύλος ρωτάει τον Ευριπίδη: «Τον ποιητή για ποιο λόγο πρέπει κανείς να τον θαυμάζει;» Και ο Ευριπίδης αποκρίνεται: «Για την αξιοσύνη του και τα διδάγματά του. Εμείς κάνουμε καλύτερους τους ανθρώπους».

Πνευματικοί άνθρωποι όπως ο Θάνος Μικρούτσικος και ο Σταύρος Ξαρχάκος μας κάνουν καλύτερους. Φτάνει να καταφέρνουμε να ακούμε τη φωνή τους μέσα στον «θόρυβο».