ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Αρθρο Στ. Κυμπουρόπουλου: Διαχείριση ενδοοικογενειακής βίας

gkat_15_2803_page_1_image_0002

Μετά και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, δικαίως καλομάθαμε στη βεβαιότητα της ξεγνοιασιάς. Δεν ήμασταν ακριβώς έτοιμοι να δεχθούμε τον περιορισμό της ελευθερίας μας, όμως, δυστυχώς ο κορωνοϊός δεν μας ρώτησε. Ο περιορισμός μας στο σπίτι γίνεται για να μας προστατέψει. Αναμφίβολα, ενός εγκλεισμού, μύρια κακά έπονται. Φοβάμαι για τις δοκιμαζόμενες ανθρώπινες σχέσεις, λόγω της δοκιμαζόμενης ψυχολογίας μας.

Αν και θα ήθελα να διαψευστώ, αισθάνομαι ότι σύντομα το θέμα της ενδοοικογενειακής βίας θα είναι, ξανά, επίκαιρο. Πέραν της παραμονής στο σπίτι, το άγχος για την επόμενη μέρα, η πολύωρη συνύπαρξη και ήδη σοβούσες προβληματικές καταστάσεις που εντοπίζονται σε κάθε οικογένεια, ενδέχεται να οξυνθούν με αποτέλεσμα τις, όχι και τόσο σπάνιες, ενδοοικογενειακές εντάσεις. (Ενδεικτικά, τα στατιστικά δεδομένα φανερώνουν διαρκή αύξηση του φαινομένου στη χώρα μας. Το 2018 καταγράφηκαν περισσότερες από 4.700 περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας).

Βάσει του ν. 3500/2006, πέραν της ποινικής αντιμετώπισης του θύτη, προβλέπεται κοινωνική συμπαράσταση και αρωγή των θυμάτων υλικά και ψυχολογικά από αρμόδιους του υπουργείου Υγείας και των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ο νόμος συμπεριλαμβάνει την αστική υποχρέωση των πολιτών να καταγγείλουν τέτοια περιστατικά στις αστυνομικές αρχές.

Το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη έχει ήδη ιδρύσει την Υπηρεσία Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας με 73 υπηρεσίες πανελλαδικά και ειδικά εκπαιδευμένους αστυνομικούς που παρακολουθούν τέτοιες υποθέσεις βίας, με στόχο την προστασία, υποστήριξη και πρόληψη δευτερογενούς θυματοποίησης, την ευαισθητοποίηση των πολιτών και την επιμόρφωση αστυνομικών. Επίσης, την περίοδο κρίσεων είναι σημαντική η δυνατότητα επικοινωνίας μέσω των τηλεφωνικών γραμμών SOS 15900 ή 1440 του Συνδέσμου για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια, οι οποίες λειτουργούν 24/7 για όλη τη χώρα. Οι αστυνομικές αρχές συνεργάζονται με το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ), το οποίο αποτελεί τον εθνικό συντονιστικό φορέα παροχής αρωγής και προστασίας σε θύματα βίας στην Ελλάδα, τη Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων, τις κοινωνικές υπηρεσίες, καθώς και με την κοινωνία των Πολιτών.

Διεθνώς εντοπίζονται κάποια καλά εργαλεία πρόληψης και αντιμετώπισης του φαινομένου. Ενδεικτικά, υπάρχει η τηλεφωνική και ηλεκτρονική παροχή συμβουλών 1800RESPECT. Ενα ακόμα εργαλείο που απευθύνεται σε ηλικίες 12-18 ετών, είναι το REaDAPt, που συνιστά εκπαιδευτικό εργαλείο υποστήριξης, ανάκαμψης και οικοδόμησης καλών σχέσεων για εφήβους, που έχουν υποστεί κάποια μορφή ενδοοικογενειακής βίας, είτε στην οικογένειά τους είτε στις σχέσεις τους. Αν και το REaDAPt έχει αναπτυχθεί για χρήση κυρίως σε εκπαιδευτικό περιβάλλον, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από κοινωνικούς φορείς με συμβουλευτικό ρόλο, από ψυχολόγους, γονείς ή συγγενείς/φίλους, που θέλουν να βοηθήσουν. Πολύ σημαντικό σε όλες τις περιπτώσεις είναι να γνωρίζουμε ότι δεν είμαστε μόνοι/ες μας και ότι μπορούμε πάντα να ζητήσουμε από κάπου βοήθεια.

Είναι σημαντικό να αποφεύγουμε τις κρίσεις εν τη γενέσει τους, προσφεύγοντας στη μουσική ή σε ασκήσεις ηρεμίας. Δε χρειάζεται να αντιδρούμε εν θερμώ. Βεβαίως, ας αναγνωρίζουμε ότι ο θυμός είναι ανθρώπινος. Κι όπως λέγεται, «το να κάνεις λάθος είναι ανθρώπινο, όμως το να συγχωρείς είναι θεϊκό».

Ο,τι και αν συμβαίνει με τον θυμό βιώνεται από όλους τους ανθρώπους, αλλά εκδηλώνεται με διαφορετικό τρόπο. Οι συναισθηματικές μας αντιδράσεις θα γίνουν συνήθειες, «έξεις» κατά τον Αριστοτέλη, και στη συνέχεια «φυσικοποιούνται», λέγοντας για παράδειγμα: «Είναι στο αίμα του. Θυμώνει εύκολα και γίνεται άλλος άνθρωπος». Πρέπει να σπάσουμε τέτοιους φαύλους κύκλους. Μπορούμε μέσα από πρακτικές, όπως οι ανωτέρω, να μη μετατρέπουμε τις βίαιες αντιδράσεις που πηγάζουν από το συναίσθημα του θυμού μας, ως συνήθεια, αλλά να τον εξωτερικεύουμε σε πράγματα μη επιβλαβή για τους γύρω μας και εμάς τους ίδιους. Σε κάθε περίπτωση είναι ευθύνη όλων μας, είτε ως θύματα είτε ως εν δυνάμει θύτες να αποτρέπουμε πράξεις βίας.

* Ο κ. Στέλιος Κυμπουρόπουλος είναι ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας.