ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Εκεί στον Νότο: Ηλιος, καλαμαράκια και βραδινό μπάνιο

ekei-ston-noto-ilios-kalamarakia-kai-vradino-mpanio-2385219

«Για τους περισσότερους είμαστε απλώς οι Νότιοι. Ετσι ονομαζόταν μάλιστα το συγκρότημα που είχαμε φτιάξει στο λύκειο και παίζαμε ελληνικό ροκ». Ο Μ. είναι γέννημα-θρέμμα της Βούλας και μιλάμε πίνοντας καφέ σε μια από τις πολλές παραλιακές καφετέριες του δήμου με τα τρία βήτα –Δήμος Βάρης – Βούλας- Βουλιαγμένης–, προφανώς με θέα στη θάλασσα.

Στην πραγματικότητα, στη Βούλα και στη Βουλιαγμένη διαβιούν οι πιο νότιοι από τους νότιους κατοίκους της Αθήνας. Οσοι ζουν στο κέντρο της πόλης και κυρίως οι των βορείων προαστίων αντιμετωπίζουν την περιοχή με ελαφρύ αστικό σνομπισμό, όχι ως τόπο μόνιμης κατοίκησης, αλλά ως μέρος για ξενύχτι ή μπάνιο. Τονίζουν ότι γνωρίζουν τη διαδρομή της λεωφόρου Ποσειδώνος –ή απλώς παραλιακή– μέχρι τη Γλυφάδα, αλλά μετά, το χάος.

ekei-ston-noto-ilios-kalamarakia-kai-vradino-mpanio0
Οι πολλές οργανωμένες πλαζ της περιοχής, όπως αυτή στη Βουλιαγμένη (φωτ.), προσελκύουν κόσμο από όλο το λεκανοπέδιο.

Η αλήθεια είναι ότι η Γλυφάδα έχει κατοχυρώσει το Californication στυλ της ήδη από τη δεκαετία του 1970: ανεμελιά, σχολικές κοπάνες, αμερικανική μουσική και πάρτι στην παραλία. Για τους πιο παλιούς, «το περίπτερο με την κουτάλα» –όπου σταματούσαν οι εποχούμενες παρέες και χωρίς να βγουν από το αυτοκίνητο εφοδιάζονταν τσιγάρα τη νύχτα ή εφημερίδες το πρωί, πριν «πιάσουν» τις στροφές της Βουλιαγμένης– ίσως να αποτελεί ακόμη τοπόσημο. Για τους μηχανόβιους, από εκείνο το σημείο ξεκινούσαν μερικά χιλιόμετρα πολύ γρήγορης οδήγησης που κατέληγε στα λιμανάκια της Βάρκιζας. Το περίπτερο έχει μεταφερθεί πλέον πιο απόμερα, για την ασφάλεια των οδηγών, αλλά οι νυχτερινές κόντρες δυστυχώς συνεχίζονται.

ekei-ston-noto-ilios-kalamarakia-kai-vradino-mpanio2

«Τι να πεις για μια περιοχή που το πιο γνωστό σημείο της είναι ένα νοσοκομείο;» μονολογεί ο Μ., αλλά σε αυτό δεν έχει δίκιο. Η Βούλα χρωστάει την υγιεινή φήμη της στο Ασκληπιείο. Ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1921 ως σανατόριο και η ίδρυσή του συνδέεται με την επιδημία φυματίωσης που μάστιζε τότε τον αστικό πληθυσμό. Είναι πραγματικά άξιο απορίας πώς επιλέχθηκε μια παραθαλάσσια περιοχή για αυτόν τον σκοπό. Προφανώς η καθαρή ατμόσφαιρα της εξοχής έκανε το θαύμα της, μαζί με τον περίφημο «βουλιώτη άνεμο», όπως λέει τον αέρα που κατέβαινε από τον Υμηττό, όταν ακόμη υπήρχε εκεί δάσος, ένας ακόμη συνομιλητής μου, ο Λεωνίδας Οικονόμου – επίσης γέννημα-θρέμμα της περιοχής, κοινωνικός ανθρωπολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Η κοινωνική παραγωγή του αστικού χώρου στη μεταπολεμική Αθήνα. Η περίπτωση της Βούλας» (εκδ. Πατάκη). Η εργασία του είναι πολύτιμη, διότι κυριολεκτικά τοποθετεί τη Βούλα στον χάρτη της πρωτεύουσας, της ξαναδίνει τη μνήμη της και εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκε μέσα στα γυρίσματα της νεότερης ιστορίας.

ekei-ston-noto-ilios-kalamarakia-kai-vradino-mpanio4
Η πάλαι ποτέ κηπούπολη με τις αστικές βίλες έχει μεταμορφωθεί σε κανονικό αστικό προάστιο, με την πεζοδρομημένη πλατεία της, και τις οργανωμένες πλαζ.

Ολόκληρη η έκταση του σημερινού δήμου των 3Β υπήρξε τμήμα ενός τεράστιου τσιφλικιού της Μονής Πετράκη, που σχηματίστηκε κατά την οθωμανική περίοδο, διατηρήθηκε μετά την Ανεξαρτησία και η λειτουργία του συνεχίστηκε έως την αγροτική μεταρρύθμιση του 1920. Στη διάρκεια του Μεσοπολέμου, εδώ διαμορφώθηκαν δύο παραθεριστικοί οικισμοί, το σανατόριο και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή έγινε η αγροτική αποκατάσταση μιας ομάδας προσφύγων.

Με έναν περίπατο στη γειτονιά βλέπει κανείς ζωντανά πολλά από τα ίχνη του μακρινού πλέον παρελθόντος: την εξαιρετική ρυμοτομία στην παλιά Κάτω Βούλα, που σχεδιάστηκε κατά το πρότυπο των κηπουπόλεων, όπως το Ψυχικό το 1926, τις λεγόμενες «βίλες» για παραθερισμό, έργα αρχιτεκτόνων στη δεκαετία του 1940, αλλά και τα πολυπληθέστερα μικρά εξοχικά σπιτάκια που ανήκαν σε ευκατάστατους μικροαστούς. Η ζωή της περιοχής καθορίστηκε ευθύς εξαρχής από τη γεωγραφική θέση της κατά μήκος της πιο δημοφιλούς ακτογραμμής της πρωτεύουσας. Στο παραθαλάσσιο μέτωπο χτίστηκαν ξενοδοχεία και κέντρα διασκέδασης με πελατεία όλων των κοινωνικών στρωμάτων, οι εργαζόμενοι των θερινών μηνών έγιναν σιγά σιγά μόνιμοι κάτοικοι, οι οικογένειες των προσφύγων αυγάτισαν και τα παιδιά τους έπαψαν να είναι αγρότες. Ο παραθερισμός αποτέλεσε ανέκαθεν κύρια τοπική δραστηριότητα, κι ως ένα σημείο αυτό εξακολουθεί να συμβαίνει.

ekei-ston-noto-ilios-kalamarakia-kai-vradino-mpanio6

«Το καλοκαίρι ο πληθυσμός της περιοχής μπορεί και να τριπλασιάζεται», λέει ο «νότιος» Νίκος Μίχαλος, ιδιοκτήτης του site nou.pou. Οι δουλειές το καλοκαίρι δεν πηγαίνουν άσχημα, «όμως η Βούλα δεν έκανε το εμπορικό μπαμ που περιμέναμε», σχολιάζει. Η εκτίμησή του είναι πως την προσεχή τριετία, με τα έργα που θα αναβαθμίσουν το παραλιακό μέτωπο, η περιοχή θα ζήσει πιο κοσμικές στιγμές. Προς το παρόν, και λόγω κορωνοϊού, οι οργανωμένες παραλίες γεμίζουν με μέτρο, τα κλαμπ το ίδιο –οι ιδιοκτήτες της περιοχής υποστηρίζουν ότι βρισκόμαστε στο πιο ασφαλές σημείο της πόλης για διασκέδαση–, το μεσημέρι όλο το Καβούρι μυρίζει τηγανητά καλαμαράκια και το βράδυ τουλάχιστον μία παρέα εφήβων βουτάει στη θάλασσα για νυχτερινό μπάνιο.

Οι πολλές ζωές της Λίμνης

Εχει πολλές ζωές η Λίμνη της Βουλιαγμένης: μία νεανική και μία πιο ώριμη, μία ελληνική και μία διεθνή, μία καθημερινή και μία κοσμική, μία για οικογένειες και μία για ζευγάρια, μία ημερήσια και μία βραδινή. Και μία για κάθε εποχή του χρόνου.

Η Λίμνη της Βουλιαγμένης είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα τόπου που ανακαλύπτουν πρώτα οι τουρίστες και τον ξανασυστήνουν στους Ελληνες ως trend. Κρυμμένη κάτω από τον λόφο της Φασκομηλιάς, έχει πλούσια βλάστηση και μοναδικό βυθό, και αποτελεί γεωλογικό φαινόμενο παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Η σημερινή μορφή της δημιουργήθηκε πιθανότατα στα ελληνιστικά χρόνια, όταν η οροφή ενός υπόγειου σπηλαίου διαβρώθηκε εξαιτίας της υψηλής θερμοκρασίας του τρεχούμενου νερού. Είναι ενταγμένη στο εθνικό δίκτυο Natura 2000, έχει χαρακτηριστεί «Τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους» από το ΥΠΠΟ και κατατάσσεται μεταξύ των επίσημα αναγνωρισμένων ιαματικών πηγών της Ελλάδας.

ekei-ston-noto-ilios-kalamarakia-kai-vradino-mpanio8
Στη διάρκεια της ημέρας και μέχρι τις 7.30 το βράδυ, οπότε κόβεται το τελευταίο εισιτήριο, ο πληθυσμός των επισκεπτών της Λίμνης Βουλιαγμένης ανανεώνεται διαρκώς, με θαμώνες όλων των ηλικιών και των εθνικοτήτων.

Στο παρελθόν, λόγω αυτής της τελευταίας ιδιότητας υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλής μεταξύ των ηλικιωμένων. Και παραμένει. Η ώρα τους είναι νωρίς το πρωί, και πολλοί από αυτούς έχουν γίνει με τα χρόνια χειμερινοί κολυμβητές – άλλωστε η θερμοκρασία του νερού δεν πέφτει κάτω από τους 22° C. Οι θεραπευτικές ιδιότητες των φυσικών πηγών που την τροφοδοτούν, είναι αποτέλεσμα της υψηλής συγκέντρωσης του νερού σε άλατα και μέταλλα που σε συνδυασμό με τη θερμοκρασία βοηθούν στην ανακούφιση από πόνους του μυοσκελετικού συστήματος και στη μετατραυματική αποκατάσταση. Το νερό έχει υφάλμυρη σύνθεση και ανανεώνεται συνεχώς από τις ιαματικές πηγές και τη θάλασσα. Η θερμοκρασία του φτάνει το καλοκαίρι στους 29° C και οι ειδικοί λένε ότι η κολύμβηση εδώ συμβάλλει στην τόνωση του οργανισμού· γεγονός που αποδεικνύεται περίτρανα από τους ζωηρούς θαμώνες της από 2 έως 102 ετών.

Την τελευταία δεκαετία ωστόσο η σύνθεση του πληθυσμού των λουομένων έχει αποκτήσει μεγαλύτερη ποικιλία, και οι υπηρεσίες που προσφέρει τόσο η λίμνη όσο και το καφέ-εστιατόριο που βρίσκεται εδώ, έχουν αναβαθμιστεί. Μαζί βεβαίως αυξήθηκε και το εισιτήριο εισόδου για τους κολυμβητές, που όμως σε σχέση με τις γύρω οργανωμένες παραλίες παραμένει value for money. Πριν ο κορωνοϊός περιορίσει τον τουρισμό, η γλώσσα που συχνότερα ακουγόταν εδώ το καλοκαίρι ήταν τα ρωσικά.

Γενικώς οι Βορειοευρωπαίοι ήταν εκείνοι που, ως πιο εξοικειωμένοι με τις λίμνες, άρχισαν να την κάνουν αγαπητή και στο ελληνικό κοινό. Προφανώς η Λίμνη της Βουλιαγμένης δεν είναι πλέον μυστικό, αλλά η φετινή χρονιά αποτελεί μια έκτακτη και εξαιρετική ευκαιρία για χαλαρή επίσκεψη. Στο πλαίσιο της υγειονομικής προστασίας έχει προχωρήσει στη μείωση κατά 65% της δυναμικότητάς της, και όλα τα μέτρα τηρούνται σχολαστικά.