ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Σταυροδρόμι συνάντησης των κεραμιστών

madampayavlel

Στον Μανταμάδο, την κοινότητα των 1.000 κατοίκων χτυπά και φέτος η καρδιά της Παλλεσβιακής Κεραμικής Εκθεσης Λέσβου για 24η χρονιά, η οποία θα διαρκέσει έως την 21η Αυγούστου. Αποτελεί σταυροδρόμι συνάντησης των κεραμιστών όχι μόνο από τη Λέσβο αλλά και από Λήμνο, Σάμο, Χίο, Κρήτη, Αττική, Αχαΐα και Στερεά Ελλάδα.

Η ιστορία της έκθεσης ξεκινάει το 1996, όπου ο τότε πρόεδρος της κοινότητας Παναγιώτης Σταμάτης και στο επάγγελμα κεραμίστας πραγματοποίησε την πρώτη εκδήλωση. Το 2004 ο τότε δήμαρχος του Μανταμάδου, Στέφανος Αποστόλου «άνοιξε» την έκθεση, προσελκύοντας σημαντικούς καλλιτέχνες από το εξωτερικό. Ο σημερινός πρόεδρος Χαράλαμπος Τζελαϊδής εξηγεί στην «Κ» ότι ο Μανταμάδος είναι συνυφασμένος με την κεραμική τέχνη: «Από πολύ παλιά υπήρχαν 35 με 40 παραδοσιακά εργαστήρια κεραμικής (σ.σ. τα λεγόμενα καμίνια) στην περιοχή. Από αυτά δυστυχώς σώζεται μόνο ένα, το οποίο βρίσκεται στον οικισμό του Αγίου Στεφάνου, του Δημήτρη Κουβδή» λέει.

Ο κ. Κουβδής, ο μοναδικός ιδιοκτήτης πια με καμίνι στη Λέσβο, βρίσκεται στον Αγιο Στέφανο του Μανταμάδου, ανήκει στην τέταρτη γενιά αγγειοπλαστών της οικογένειάς του, και υπηρετεί την παραδοσιακή αγγειοπλαστική 53 χρόνια. «Τελειώνουμε πια, λυπούμαστε που δεν υπάρχει συνέχεια. Η κεραμική με μοντέρνο τρόπο ευτυχώς, υπάρχει ακόμα στον Μανταμάδο, και υπάρχουν εργαστήρια στο χωριό, αλλά εμείς πρέπει να αντέξουμε», αναφέρει ο ίδιος, εξηγώντας ότι η πανδημία «έκοψε» πολύ τη δουλειά. Η διαφορά της παραδοσιακής από τη σύγχρονη κεραμική έγκειται στο χώμα, τον πηλό και το ψήσιμο, αλλά και την ανθεκτικότητα του αγγείου.

stayrodromi-synantisis-ton-keramiston0
Το τοπικό βιβλιοπωλείο τα τελευταία πέντε καλοκαίρια δημιουργεί δανειστική βιβλιοθήκη στην παραλία του Ασπροποτάμου στον Μανταμάδο.

Η Μαρίνα Σταμάτη, κόρη κεραμίστα, εξηγεί ότι η μικρή κεραμική χαριτωμένη παιδική νεροσφυρίχτρα που συναντιέται σε πολλούς πολιτισμούς έχει τα δικά της χαρακτηριστικά στη Λέσβο, και η παραδοσιακή της μορφή βγαίνει τα τελευταία 30 χρόνια μόνο στον Μανταμάδο και ονομάζεται «παγιαβλέλ’»: «Το παγιαβλέλ’ είναι ο ήχος του πηλού. Η φωνή του, το κελάηδισμά του! Είναι πάντα κεραμικό, χειροποίητο, ζωγραφισμένο στο χέρι με παραδοσιακά μοτίβα, φτιαγμένο με μεράκι και με αγάπη από τον μάστορα. Δεν είναι καθόλου εύκολο πράγμα να κάνεις τον πηλό να κελαηδήσει. Θέλει τέχνη να το φτιάξεις. Πώς θα το πλάσεις, πώς θα το τρυπήσεις να του δώσεις φωνή και πώς θα ενσωματώσεις τη σφυρίχτρα επάνω στο μικρό αγγείο». Σήμερα, προσθέτει, κινδυνεύουν να αντικατασταθούν από μαζικές βιομηχανοποιημένες παραγωγές κινεζικές ή βουλγαρικές, συνήθως σε σχήμα πουλιού, με αμφιβόλου ποιότητας πρώτες ύλες (πλαστικό, γύψος).

Η ζωντάνια του Μανταμάδου, ωστόσο, οφείλεται και στη δράση των νεότερων κατοίκων. Ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Ηλιαχτίδα» διοργανώνει συχνά εκδρομές, περιβαλλοντικές δράσεις και εξωραΐζει το χωριό. Η θεατρική ομάδα του Μανταμάδου είναι στα φόρτε της και ανεβάζει στο τέλος του μηνός Ιονέσκο. Το τοπικό βιβλιοπωλείο «Μadamaδι», τα τελευταία πέντε καλοκαίρια δημιουργεί δανειστική βιβλιοθήκη στην παραλία του Ασπροποτάμου στον Μανταμάδο, αφήνοντας μια χρωματιστή μολυβοθήκη με οικολογικούς παιδικούς μαρκαδόρους και πολλά φύλλα χαρτί για ελεύθερη έκφραση και ζωγραφική.