Σημαντικός παράγοντας του προβλήματος είναι η ίδια η Πολιτεία

Σημαντικός παράγοντας του προβλήματος είναι η ίδια η Πολιτεία

3' 55" χρόνος ανάγνωσης
Ακούστε το άρθρο

«Το άρθρο της «Καθημερινής» της 20/1/2002 θίγει ένα πολύ μεγάλο θέμα, από την πλευρά της σημασίας του όσο και της πολυπλοκότητάς του. Είναι επίσης μεγάλο και από την άποψη του ιστορικού βάθους στο οποίο πρέπει να προχωρήσει κανείς την προσπάθεια ανάλυσής του.

Το άρθρο καθεαυτό δίνει μια εικόνα της υπάρχουσας κατάστασης, η οποία από αρκετές πλευρές της μπορεί να είναι πραγματική όμως είναι η κορυφή του παγόβουνου. Επιπρόσθετα, βάζει όλα τα πανεπιστήμια στην ίδια μοίρα κάτι το οποίο είναι οπωσδήποτε άδικο. Ανεξάρτητα, όμως, από το πόσο καλά περιγράφονται στο άρθρο τα διάφορα φαινόμενα και πέρα από την ανάλυσή τους, δεχόμενος ότι υπάρχει πρόβλημα στην Ανωτάτη Πανεπιστημιακή Παιδεία, θα καταθέσω τη δική μου άποψη.

Ενας πρώτος σημαντικός παράγων του προβλήματος είναι η ίδια η πολιτεία εκ μέρους της οποίας δεν επιδεικνύεται κάποια σοβαρή διάθεση για μακροχρόνιο προγραμματισμό στη βάση ορθολογικών κριτηρίων. H ύπαρξη και λειτουργία πανεπιστημιακών τμημάτων τα οποία στην πράξη παράγουν άνεργους πτυχιούχους είναι ένα πολύ παλιό θέμα. Ομως και μέχρι τη στιγμή αυτή δεν υπάρχει μια ουσιαστική Διεύθυνση Προγραμματισμού στο ΥΠΕΠΘ η οποία, μεταξύ άλλων, να εξασφαλίζει την επίλυση θεμάτων εκεί όπου απαιτείται συνεργασία περισσοτέρων του ενός υπουργείων. Το ότι χρειάζεται αλλαγή το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ελληνικών πανεπιστημίων είναι θέμα γνωστότατο. Και όμως ουδείς έχει αναλάβει τις πρωτοβουλίες που χρειάζονται για την αλλαγή του.

Η λειτουργία

Ενας δεύτερος παράγων είναι ο τρόπος λειτουργίας των ελληνικών πανεπιστημίων, που βέβαια η Πολιτεία επέβαλε, όπως υλοποιείται μέσω μιας δαιδαλώδους και ποικιλόμορφης νομοθεσίας. Το πανεπιστήμιο ουσιαστικά διοικείται από συλλογικά όργανα. Είναι γνωστά τα προβλήματα λειτουργίας των συλλογικών οργάνων. Ομως πέρα από αυτό λείπουν τελείως οι διοικητικές ικανότητες σε ατομικό επίπεδο που θα έπρεπε να υπάρχουν στα άτομα που στελεχώνουν τις διοικητικές υπηρεσίες. Επίσης, το να ασχολείται η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου με όλα τα θέματα, σοβαρά και μη, εύκολα στη λύση τους ή όχι κ.λπ., είναι κάτι που τα κάνει πολύ δυσκίνητα. Το προσωπικό δεν είναι επαρκές ή είναι πολλές φορές γηρασμένο και κουρασμένο. Λείπουν παντελώς οι επιτελικές υπηρεσίες.

Ενας τρίτος παράγων είναι τα μισθολογικά και συνταξιοδοτικά θέματα του προσωπικού. Το προσωπικό των Πανεπιστημίων, επιστημονικό και διοικητικό είναι κακοπληρωμένο. Στο πλαίσιο δε της φειδωλής χρηματοδότησης από την Πολιτεία, η κατάσταση γίνεται ακόμη χειρότερη. Τα μέλη ΔΕΠ, σε πάρα πολλές περιπτώσεις, βγάζουν ακόμη και τις φωτοτυπίες που χρειάζονται μόνα τους, τα γραφεία στα οποία εργάζονται δεν είναι πάντα ό,τι καλύτερο και γενικά δεν έχουν κάποια συμπληρωματικά «οφέλη» από το περιβάλλον τους. Οι «διοικητικές» λύσεις που έχουν εφαρμοσθεί για να «κρατήσουν» το επιστημονικό προσωπικό μέσα στα πανεπιστήμια έχουν αποτύχει παντελώς. Λείπει η αξιολόγηση, το κίνητρο και η ανταμοιβή εκείνων που πετυχαίνουν τους στόχους τους.

Θα μπορούσα να αναφέρω και άλλους παράγοντες. O περιορισμένος χώρος όμως μου επιβάλλει να σταματήσω εδώ. Ελπίζω να έγινε σαφές ότι η διαπίστωση και περιγραφή κακών φαινομένων θα συνεχισθεί αν δεν διορθωθούν οι αιτίες που τα προκαλούν. Πριν κλείσω όμως το σημείωμα αυτό θα πρέπει να υπογραμμίσω το γεγονός ότι σε γενικές γραμμές τα πανεπιστήμια παράγουν και γνώση και έρευνα. Αυτό φαίνεται από τις συγκρίσεις που εκ των πραγμάτων γίνονται στο πλαίσιο των ανταλλαγών φοιτητών.

Επίσης, ορισμένα πανεπιστήμια ή πανεπιστημιακά τμήματα έρχονται σε πολύ καλή σειρά κατάταξης σε διεθνείς έρευνες που πραγματοποιούνται.

Τέλος, τα καλά πανεπιστήμια παράγουν πτυχιούχους οι οποίοι σε σύντομο χρονικό διάστημα και αφού αποκτήσουν λίγη πρακτική εμπειρία είναι σε θέση να αναλάβουν θέσεις ευθύνης. Ζούμε την επανάσταση της γνώσης και οι πιο επιτυχημένοι είναι εκείνοι που αντιλαμβάνονται ότι τα πράγματα τρέχουν πολύ γρήγορα και ότι οι δομές των δεκαετιών του 1970 ή ακόμη και του 1980 δεν είναι αρκετές. Αυτό πρέπει να το καταλάβει η Πολιτεία. Φυσικά, έχει γίνει πρόοδος σε σύγκριση με το 1950 ή το 1960. Ομως, χρειάζονται γενναίες αποφάσεις εκ μέρους της που να αναφέρονται στο 2010 και ακόμη πιο πέρα».

Ισως, όμως, το κυριότερο χαρακτηριστικό της κατάστασης το οποίο αποσιωπάται πλήρως στο άρθρο σας, παρότι είναι γνωστό σε όσους βιώνουν τον πανεπιστημιακό χώρο, είναι οι έντονες διαφοροποιήσεις και το φαινόμενο των «νησίδων», που παρατηρούνται από τομέα σε τομέα, από τμήμα σε τμήμα, από πανεπιστήμιο σε πανεπιστήμιο. Κι αυτό, επειδή και διδασκαλία γίνεται στα ελληνικά πανεπιστήμια και έρευνα, και μάλιστα υψηλού επιπέδου, δεν γίνονται, όμως, με τρόπο ομοιόμορφο. Αρκεί να επισημανθεί το υψηλό επίπεδο μέρους των αποφοίτων (όπως φαίνεται κατά τις μεταπτυχιακές τους σπουδές εντός και εκτός Ελλάδας), η μεγάλη επιτυχία στη διεκδίκηση ανταγωνιστικών ερευνητικών προγραμμάτων μέρους των μελών ΔΕΠ (όπως φαίνεται από τους σχετικούς πίνακες της E.E.), και η διεθνής ακαδημαϊκή αναγνώριση μέρους των μελών ΔΕΠ (όπως φαίνεται από την απήχηση των εργασιών τους). Υπό αυτήν την έννοια, το ελληνικό πανεπιστήμιο αποτελεί ένα απόλυτα φυσιολογικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας με θαυμάσια επιμέρους υποσύνολα αλλά και με άλλα αδύναμα, με κενά και ελλείψεις. Το ζήτημα της διασφάλισης ενός υψηλού μέσου όρου, με μικρές αποκλίσεις από αυτό, είναι το κυρίαρχο.

Λάβετε μέρος στη συζήτηση 0 Εγγραφείτε για να διαβάσετε τα σχόλια ή
βρείτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει για να σχολιάσετε.
Για να σχολιάσετε, επιλέξτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει. Παρακαλούμε σχολιάστε με σεβασμό προς την δημοσιογραφική ομάδα και την κοινότητα της «Κ».
Σχολιάζοντας συμφωνείτε με τους όρους χρήσης.
Εγγραφή Συνδρομή
MHT