ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Μονόδρομος στην Ευρώπη το σύστημα της Μπολόνια

Στη σύνοδο του Βερολίνου (17 έως 19 Σεπτεμβρίου) είναι το επόμενο κρίσιμο ραντεβού των Ευρωπαίων υπουργών Παιδείας για τη δημιουργία του ενιαίου ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού χώρου. Εκεί θα γίνει εκτίμηση «των όσων έχουν προχωρήσει» για τον στόχο της εκπαιδευτικής ενοποίησης (Μάαστριχτ της Παιδείας), που είχε σχεδιασθεί αρχικά στη σύνοδο της Μπολόνια το 1999, ενώ οι στόχοι της αποσαφηνίστηκαν μετά δύο χρόνια, στη σύνοδο της Πράγας τον Μάιο του 2001.

Το κυρίαρχο σημείο της προσπάθειας αυτής θεωρείται ότι είναι η θεσμοθέτηση κοινών ευρωπαϊκών πτυχίων έως το 2010. Ταυτόχρονα, επιτακτικός σκοπός της Ευρώπης, όπως διεφάνη από τα λεγόμενα της επιτρόπου Παιδείας Βιβιάν Ρέντινγκ σε πρόσφατη διεθνή συνάντηση στο Γκρατς της Αυστρίας, είναι όλα τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια να προσαρμόσουν τις σπουδές τους στο σύστημα των δύο κύκλων σπουδών (σύστημα της Μπολόνια, όπως λέγεται): τρία χρόνια για την απόκτηση του πρώτου πτυχίου και δύο χρόνια για τον μεταπτυχιακό τίτλο.

Στόχοι η επίτευξη των οποίων, με τα υπάρχοντα δεδομένα, διαφαίνεται δύσκολη. Κατά πρώτον, για τη θεσμοθέτηση κοινών πτυχίων, η απόφαση για την όποια συνεργασία είναι ζήτημα πολιτικής βούλησης των πρυτανικών αρχών του κάθε πανεπιστημίου. Για το λόγο αυτόν, άλλωστε, αποκτά ιδιαίτερη σημασία η απόφαση των δύο ιδρυμάτων -του ΕΜΠ και της ENPC- να συνεργασθούν σε προπτυχιακό επίπεδο. Ηδη, η κ. Ρέντινγκ βρίσκεται σε σειρά επαφών με 600 πρυτάνεις ευρωπαϊκών πανεπιστημίων με σκοπό να προωθήσει την ιδέα της συνεργασίας μέσω της ανάπτυξης κοινών προπτυχιακών -αλλά και μεταπτυχιακών- προγραμμάτων. Οι πανεπιστημιακές αρχές, πάντως, παρουσιάζονται επιφυλακτικές. «Τα πανεπιστήμια είναι αυτόνομα. Εάν θέλουν να συνεργαστούν θα το κάνουν. Σεβόμαστε την αυτοτέλειά τους, άρα η κάθε σύγκλητος θα αποφασίσει τη στάση της απέναντι στην προοπτική αυτή», ήταν η δήλωση της κ. Ρέντινγκ κατά την άτυπη συνάντηση των υπουργών Παιδείας στις αρχές Μαρτίου στην Αθήνα. Δήλωση που αποτυπώνει το κλίμα που επικρατεί.

Για την προτεινόμενη, εξάλλου, διάσπαση των σπουδών σε δύο κύκλους, υπάρχουν επίσης ενστάσεις. Και αυτό διότι σημαντική μερίδα της ευρωπαϊκής πανεπιστημιακής κοινότητας εκτιμά πως η συρρίκνωση του πρώτου κύκλου σπουδών στα τρία χρόνια υποβαθμίζει την πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Είναι ενδεικτικό ότι ισχυρές αντιδράσεις υπάρχουν στη χώρα μας. Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης «Τάσεις στις δομές της Ευρωπαϊκής Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης», η Ελλάδα μαζί με τη Δανία και τη Λιθουανία είναι οι μόνες ευρωπαϊκές χώρες που δείχνουν μεγάλη απροθυμία να εναρμονισθούν με το σύστημα της Μπολόνια. Ειδικότερα, μόνο το 25% των ελληνικών πανεπιστημίων επιθυμούν να μειώσουν το χρόνο σπουδών των προπτυχιακών τους σπουδών και να τις συνδέσουν άμεσα με τις μεταπτυχιακές σπουδές. Τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 25% στη Δανία και 19% στη Λιθουανία.