ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Σωτήριος για την υγεία μας ο ύπνος

H συστηματική έλλειψη ύπνου συνδέεται με την παχυσαρκία και έχει σοβαρές συνέπειες στην υγεία, λόγω του στρες που προκαλεί στον οργανισμό. Οι επιπτώσεις της αϋπνίας μπορούν ωστόσο να ισοσκελιστούν με ένα δίωρο μεσημεριανό ύπνο, που όμως δεν συνάδει με τον σύγχρονο τρόπο ζωής και έχει εξοβελιστεί από την καθημερινότητά μας.

Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε επιστημονική μελέτη δύο Ελλήνων ερευνητών, των καθηγητών κ. Αλ. Βγόντζα (κέντρο Ερευνας και Θεραπείας Υπνου της Ιατρικής Σχολής Πεν στις ΗΠΑ) και Γεώργιου Χρούσου (Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας ΗΠΑ), που είναι υπό δημοσίευση στο έγκυρο ιατρικό περιοδικό American Journal of Physiology, Endocrinology and Metabolism. Οι δύο καθηγητές και οι συνεργάτες τους μελετούν ενδελεχώς την τελευταία πενταετία την επίπτωση της αϋπνίας στον μεταβολισμό, που σωρευτικά μπορεί να αποβεί καταστροφική για την υγεία.

Αλλάζει ο μεταβολισμός

«Πρέπει να κοιμόμαστε όσο χρειάζεται ο οργανισμός μας», τονίζει στην «K» ο καθηγητής της Παιδιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γ. Χρούσος, επισημαίνοντας ότι τα τελευταία τριάντα χρόνια, επιλέξαμε να ζούμε σε βάρος του ύπνου μας.

«Οταν είναι κάποιος νυσταγμένος, το μυαλό του δεν δουλεύει καλά, δεν έχει την απαιτούμενη ετοιμότητα και εγρήγορση. Υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να προκαλέσει ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα, έχει μειωμένη απόδοση στην εργασία του.

Αν δεν κοιμόμαστε καλά για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλάζει και ο μεταβολισμός με αποτέλεσμα να γερνάμε γρηγορότερα. Αντίθετα, ο ύπνος έχει καταπραϋντικές και διορθωτικές ιδιότητες. Διορθώνει μικρές βλάβες πριν αυτές συσσωρευτούν και δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα».

Προκαλεί βλάβες

Ολοι οι άνθρωποι δεν έχουν τις ίδιες ανάγκες, με αποτέλεσμα ο φυσιολογικός χρόνος ύπνου να κυμαίνεται συνήθως μεταξύ έξι και οκτώ ωρών, κατά περίπτωση. Τα πειράματα γύρω από το θέμα, ξεκίνησαν πριν από μερικά χρόνια.

«Κατ’ αρχήν», λέει ο καθηγητής, «στερήσαμε μία νύχτα ύπνο από φυσιολογικά άτομα και την επομένη τα υποβάλαμε σε εργαστηριακές και άλλες εξετάσεις. Είδαμε ότι η ορμόνη ιντερλευκίνη 6, μία προφλεγμονώδης κυτοκίνη που παράγεται από το ανοσολογικό σύστημα, είχε αυξηθεί.

Αυτή η ορμόνη δημιουργεί αντίσταση στην ινσουλίνη και τάση προς παχυσαρκία. Κάθε φορά που ανεβαίνουν τα επίπεδα της ινσουλίνης στο αίμα, προκαλείται μια απειροελάχιστη βλάβη, σε παρατεταμένη όμως έλλειψη ύπνου δημιουργείται σπλαχνική παχυσαρκία, που εντοπίζεται στην κοιλιακή χώρα και υπονομεύει την υγεία μας, ως βασική αιτία για την πρόκληση καρδιαγγειακών παθήσεων».

Υπνηλία και κόπωση

Το επόμενο πείραμα έγινε επίσης με φυσιολογικά άτομα, από τα οποία στερήθηκε δύο ώρες ύπνου ημερησίως, επί μία εβδομάδα.

«Θέλαμε να δούμε εάν αυτή η μικρή στέρηση ύπνου, που είναι πολύ συχνή σήμερα, (να κοιμόμαστε έξι ώρες, αντί για οκτώ), μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό.

Οντως εφτά μέρες αργότερα είδαμε στους συμμετέχοντες τα ίδια αποτελέσματα, δηλαδή υπνηλία, κόπωση, αύξηση των κυτοκινών και ανωμαλίες στον μεταβολισμό. Με ειδικά τεστ μετρήσαμε τη διαύγεια του μυαλού, την ετοιμότητά τους και κυρίως την απόδοση και διαπιστώσαμε ότι είχε πέσει. Συνέβη δηλαδή μια σειρά αρνητικών εκδηλώσεων, μόνο με μικρή μείωση των ωρών του ύπνου, για μία εβδομάδα».

Απαραίτητη η δίωρη σιέστα

Ενας «υπνάκος» το μεσημέρι είναι πολύ καλύτερη επιλογή από ένα δυνατό καφέ για να συνεχίσουμε τις δραστηριότητές μας και να ανακτήσουμε τις δυνάμεις μας για το υπόλοιπο της ημέρας.

Η υπό δημοσίευση έρευνα έδειξε ότι ένα δίωρο ύπνου αρκεί για να ακυρώσει πλήρως τις συνέπειες που έχει στον οργανισμό μας το ξενύχτι μιας ολόκληρης νύχτας.

«Ο μεσημεριανός ύπνος είναι πραγματικά θεραπευτικός, λέει ο κ. Χρούσος. Οπως έδειξαν οι εργαστηριακές εξετάσεις, οι τιμές των ορμονών, έπειτα από δύο ώρες, είχαν επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα, ενώ σύμφωνα με τις απαντήσεις των συμμετεχόντων σε ειδικό ερωτηματολόγιο, η υπνηλία και η κόπωση είχαν εξαφανιστεί.

Με τη χρήση ενός τεστ σε ηλεκτρονική μορφή διαπιστώσαμε ότι οι άνθρωποι έκαναν λιγότερα λάθη, η απόδοσή τους είχε βελτιωθεί εντυπωσιακά. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα επίπεδα της κορτιζόλης στο αίμα (μιας ορμόνης που θεωρείται κακή όταν παραμένει σε υψηλές συγκεντρώσεις για παρατεταμένο χρονικό διάστημα) πέφτουν έπειτα από ένα ξενύχτι. Υστερα από λίγο μεσημεριανό ύπνο, ανεβαίνουν ωστόσο αρκετά για να αισθανθούμε καλύτερα. Ολα αυτά δείχνουν ότι ο καλός ύπνος συμβάλλει στην ισορροπία των ορμονών και είναι αναγκαίος για την καλή υγεία. Το ίδιο αναγκαίος είναι και για τους νέους μαθητές και για τους φοιτητές που δεν κοιμούνται όσο πρέπει.

Είναι φανερό ότι ο χρόνος που αφιερώνουμε στον ύπνο κατά μέσο όρο έχει μειωθεί και οι συνέπειες είναι εμφανείς».