ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Οδηγοί – ελεγκτές της ΕΘΕΛ στο κυνήγι των «τζαμπατζήδων»

Επιδόσεις που θα ζήλευε και ο σκληρότερος μάνατζερ ιδιωτικής επιχείρησης φαίνεται ότι έχουν οι οδηγοί – ελεγκτές της ΕΘΕΛ, οι οποίοι επιδίδονται καθημερινά στο κυνήγι των «τζαμπατζήδων», με κίνητρο το… 50% του προστίμου.

Το έλλειμμα προσωπικού ελέγχου των εισιτηρίων που παρατηρείται στην ΕΘΕΛ από το 2004 καλύπτεται την τελευταία διετία από οδηγούς, οι οποίοι κατά βούληση και χωρίς κανένα προγραμματισμό, μετά τη βάρδιά τους, φορούν στολή ελεγκτή και κυνηγάνε τα μη ακυρωμένα εισιτήρια. Χωρίς καμία εκπαίδευση, εξειδίκευση ή καθοδήγηση εισέρχονται στα λεωφορεία με αποτέλεσμα πολλές φορές να παρατηρούνται ακραία περιστατικά, τα οποία καταδεικνύουν την αδυναμία αντιμετώπισης συγκεκριμένων πληθυσμιακών ομάδων που θα έπρεπε να χαίρουν ειδικής μεταχείρισης, όπως είναι τα Ατομα με Ειδικές Ανάγκες, οι ανήλικοι, οι υπερήλικοι κ.ά. Πρόσφατο παράδειγμα αυτό της 14χρονης, η αποβίβαση της οποίας απαγορεύθηκε από το λεωφορείο για δύο ώρες περίπου επειδή είχε «συλληφθεί» χωρίς εισιτήριο. Κύκλοι του ΟΑΣΑ κάνουν λόγο για υπερβάλλοντα ζήλο από την πλευρά των οδηγών – ελεγκτών, οι οποίοι έρχονται μεν να καλύψουν τα κενά της εταιρείας συμπληρώνοντας παράλληλα, γενναιόδωρα, το εισόδημά τους. Για κάθε παράβαση που καταλογίζεται, ο οδηγός βάζει στην τσέπη του το 50% του προστίμου, γεγονός το οποίο εξηγεί γιατί σχεδόν το ένα τρίτο του συνόλου των προστίμων που επιβλήθηκαν σε όλα τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς προέρχεται από την ΕΘΕΛ. Αναλυτικά, το 2006 επιβλήθηκαν 159.666 πρότιμα, για όλα τα ΜΜΜ, με τη συνολική αξία τους να ανέρχεται στα 3,684 εκατ. ευρώ.

Στο μετρό

Τα περισσότερα πρόστιμα (58.604) καταλογίστηκαν στους επιβάτες του μετρό, η αξία των οποίων ανέρχεται σε 1,66 εκατ. ευρώ. Πέρα από το γεγονός ότι τα μέσα σταθερής τροχιάς θεωρούνται πολύ πιο εύκολα στους ελέγχους, διότι αποτελούνται από κλειστό σύστημα, διαθέτουν και περιορισμένο δίκτυο σε σχέση με τα υπόλοιπα μέσα μεταφοράς. Επίσης, η ΑΜΕΛ (Αττικό Μετρό Εταιρεία Λειτουργίας) διαθέτει 55 άτομα για τη διενέργεια των ελέγχων.

Σχεδόν αντίστοιχο ποσό προστίμων επιβλήθηκε στους λαθρεπιβάτες των μπλε λεωφορείων, καθώς το 2006 εντοπίστηκαν 58.414 επιβάτες χωρίς εισιτήριο, οι οποίοι κλήθηκαν να καταβάλλουν συνολικά 1.026 εκατ. ευρώ. Το σύστημα «πριμοδοτημένων» ελέγχων φαίνεται ότι απέδωσε καρπούς, ωστόσο ο ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι στόχος δεν είναι η επιβολή προστίμων, αλλά η καταστολή του φαινομένου, καθώς εκτιμάται ότι τα διαφυγόντα έσοδα από την εισιτηριοδιαφυγή ανέρχονται σε 18 εκατ. ευρώ ετησίως. Εως το 2004 η ΕΘΕΛ διέθετε 100 εξειδικευμένους ελεγκτές, οι οποίοι πραγματοποιούσαν στοχευμένους ελέγχους βάσει προγράμματος. Την αντίστοιχη περίοδο, υπεύθυνοι του ΟΑΣΑ επισημαίνουν ότι είχε παρατηρηθεί σημαντική αύξηση στις πωλήσεις των εισιτηρίων. Στην παρούσα φάση έχει προκηρυχθεί διαγωνισμός για την πρόσληψη, μέσω διαδικασιών ΑΣΕΠ, 25 ελεγκτών στην ΕΘΕΛ, οι οποίοι όμως δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες του Λεκανοπεδίου. Ωστόσο, μέσα στο 2007 αναμένεται η πραγματοποίηση ενός ακόμη διαγωνισμού που θα προβλέπει την πρόσληψη 65 ακόμη ατόμων με κυρίαρχο σκοπό να σταματήσουν οι έλεγχοι από τους οδηγούς. Παράλληλα, θα δοθεί η δυνατότητα εποπτικού ελέγχου του ίδιου του μηχανισμού.

Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζουν και τα τρόλεϊ, όπου οι έλεγχοι πραγματοποιούνται με βάση το ίδιο μοντέλο του οδηγού – ελεγκτή. Μέσα στο 2006 καταλογίστηκαν πρόστιμα ύψους 530.124 ευρώ στους λαθρεπιβάτες των ΗΛΠΑΠ, οι οποίοι ανήλθαν σε 24.186 το ίδιο διάστημα.

Στον ΗΣΑΠ (Ηλεκτρικός Σιδηρόδρομος), ο οποίος διαθέτει 23 ελεγκτές, εντοπίστηκαν 7.125 επιβάτες που είχαν ξεχάσει να ακυρώσουν το εισιτήριό τους.

Εισπράξεις

Συνολικά, το 2006 εντοπίστηκαν 159.666 λαθρεπιβάτες, καταλογίστηκαν πρόστιμα ύψους 3,684 ευρώ, εκ των οποίων εισπράχθηκαν τα 2,11 εκατ. ευρώ, ενώ ακυρώθηκαν 6.880 πρόστιμα. Η διαφορά, σχεδόν 1 εκατ. ευρώ, μεταξύ των προστίμων που καταλογίστηκαν και αυτών που εισπράχθηκαν αφορά παραβάτες, οι οποίες δεν προσήλθαν μέσα σε διάστημα 20 ημερών να πληρώσουν. Γι’ αυτές τις περιπτώσεις προβλέπεται η χρέωση του 10πλασίου του προστίμου, διαδικασία που πραγματοποιείται μέσω της εφορίας. Οι περιπτώσεις, από την άλλη, προστίμων που ακυρώθηκαν αφορούσαν επιβάτες που, ενώ διέθεταν μηνιαία κάρτα για παράδειγμα, δεν την είχαν μαζί τους κατά τη διάρκεια του ελέγχου, την επέδειξαν ωστόσο λίγες ημέρες αργότερα στον αρμόδιο φορέα (ΕΘΕΛ, ΗΛΠΑΠ, ΗΣΑΠ κ.ά.).

Η πλειονότητα των λαθρεπιβατών εντοπίζεται στα λεωφορεία, όπου η εισιτηριοδιαφυγή ανέρχεται στο 12%, ενώ στα μέσα σταθερής τροχιάς δεν ξεπερνά το 5%. Το προφίλ του «τζαμπατζή» συνθέτουν άτομα νεαρής ηλικίας συνήθως, άνδρες καθώς και περιστασιακοί επιβάτες. Επίσης, οι επιβάτες συνήθως ξεχνούν να ακυρώσουν το εισιτήριό τους, τις πολύ πρωινές ώρες και αργά το βράδυ.

Υπενθυμίζεται ότι το ύψος του προστίμου διαμορφώθηκε στο 60πλάσιο της τιμής του εισιτηρίου από την 1η Σεπτεμβρίου 2006 (από 40πλάσιο), ενώ ο ΟΑΣΑ επεδίωκε την επιβολή πολύ υψηλότερου προστίμου (100 φορές το αντίτιμο του εισιτηρίου) με στόχο καθαρά την καταστολή του φαινομένου.

Οι παραβάτες

Τα πρόστιμα επιβάλλονται στους επιβάτες που δεν επιδεικνύουν, κατά τη διάρκεια της διαδρομής, το αποδεικτικό καταβολής κομίστρου (εισιτήριο, κάρτα, αποδεικτικό ελεύθερης ή μειωμένης μετακίνησης) και συγκεκριμένα οι μη κάτοχοι εισιτηρίων ή καρτών, οι κάτοχοι μη έγκυρων εισιτηρίων (μη επικυρωμένα, «διπλοχτυπημένα», παραποιημένα) και οι επιβάτες που έχουν δικαίωμα ελεύθερης μετακίνησης, αλλά δεν φέρουν το αντίστοιχο δικαιολογητικό. Ωστόσο, όπως αποδεικνύεται, υπάρχει μια σχετική ελαστικότητα σε επιβάτες που διαθέτουν, αλλά όχι μαζί τους, μηνιαίες κάρτες σε μια προσπάθεια ενθάρρυνσης της χρήσης των μαζικών προϊόντων που αποτελούν και τη μεγαλύτερη πηγή εσόδων μεταξύ των κομίστρων.