ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ακαδημαϊκή οργάνωση και μοντέλο διοίκησης, τα σημεία τριβής

Ολοι συμφωνούν ότι η μεταρρύθμιση στην ανώτατη εκπαίδευση είναι αναγκαία και επιτακτική και ότι πρέπει να ανατρέψουμε τις παθογένειες, τις στρεβλώσεις και τις αδράνειες του παρελθόντος. Οι περισσότεροι, όμως, διαφωνούν ως προς την κατεύθυνση και το περιεχόμενο αυτής της μεταρρύθμισης. Για να είναι πραγματικός ο διάλογος που επιχειρείται πρέπει να στηρίζεται απ’ όλες τις πλευρές σε υπεύθυνες θέσεις, αδογμάτιστη προσέγγιση των προβλημάτων και κυρίως στην προστασία του δημόσιου αγαθού της παιδείας. Ως προς την κατεύθυνση της μεταρρύθμισης, θεωρώ ότι έχουμε ανάγκη από μεταρρυθμίσεις που θα κατοχυρώνουν τον δημόσιο χαρακτήρα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, την ποιότητα των σπουδών, τις ίσες ευκαιρίες στη μόρφωση, την πραγματική αξία πτυχίων χωρίς «λογιστικές» εκπτώσεις στο ακαδημαϊκό έργο. Ζητούμενο παραμένει ένα πανεπιστήμιο, στο οποίο πρέπει να λειτουργούν ακηδεμόνευτα η επιστημονική γνώση, η ακαδημαϊκή ελευθερία, η λογοδοσία, η αξιολόγηση, οι δημοκρατικές διαδικασίες. Ως προς το περιεχόμενο θα επικεντρωθώ σε δύο μείζονα ζητήματα-σημεία τριβής:

– Ακαδημαϊκή οργάνωση. Συμφωνώντας με την αναβάθμιση πλέον της Σχολής σε βασική ακαδημαϊκή-διοικητική μονάδα, θεωρώ ότι η πρόταση του υπουργείου πρέπει να υπερβεί την ατυχή σύγχυση μεταξύ Τμήματος, «Προγράμματος Σπουδών», «ομάδας Διδασκόντων» κ. λπ. Η θολή ακαδημαϊκή οργάνωση και η παράλληλη αποδόμηση της επιστημονικής ταυτότητας των Τμημάτων θα αποβούν επιζήμιες. Ολα τα ΑΕΙ της χώρας έχουν προτείνει τη διατήρηση του Τμήματος ως ακαδημαϊκής μονάδας, η οποία να αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο και να είναι υπεύθυνη για την οργάνωση των σπουδών και της έρευνας, καθώς και την αξιοπιστία του περιεχομένου των πτυχίων. Παράλληλα τα ΑΕΙ πρέπει να μπορούν να προχωρήσουν με ευθύνη τους σε νέα αρχιτεκτονική των Σχολών, ώστε να επιτευχθεί η ανασυγκρότηση των σπουδών, η διεπιστημονική σύνδεση των γνωστικών αντικειμένων και επομένως η ισχυροποίηση των πτυχίων.

– Μοντέλο διοίκησης. Οταν όλα τα ΑΕΙ συμφωνούν στη δημιουργία, δίπλα στη Σύγκλητο και τις εκλεγμένες από την πανεπιστημιακή κοινότητα πρυτανικές αρχές, ενός Συμβουλίου Ιδρύματος (Σ. Ι.) με ουσιαστικές ελεγκτικές και εποπτικές αρμοδιότητες, πραγματικά δεν κατανοώ την εμμονή στη συρρίκνωση της αυτοδιοίκησης, της αντιπροσώπευσης και της συμμετοχής, καθώς και στην εγκαθίδρυση της ετεροδιοίκησης. Πρυτάνεις και κοσμήτορες εκλεγμένοι από ολιγομελές όργανο, μη νομιμοποιημένοι από το ΑΕΙ που καλούνται να διοικήσουν, και ένα Σ. Ι. που συνδιοικεί χωρίς να λογοδοτεί, δεν συνιστούν προϋποθέσεις ανατροπής παθογόνων φαινομένων, αλλά έντασης της συναλλαγής και της αυθαιρεσίας. Ποιος, αλήθεια, φοβάται τη δημοκρατική συμμετοχή και νομιμοποίηση στο ΑΕΙ με έλεγχο, εποπτεία και αξιολόγηση ανοιχτές στην κοινωνία;

Πρέπει να υπάρξει ο απαραίτητος χρόνος και η διάθεση συζήτησης και ενσωμάτωσης των προτάσεων των πανεπιστημίων στο ν/σ. Αυτές οι προτάσεις δεν είναι αμυντικές, αλλά δημιουργικές και υπεύθυνες. Αντίθετα, τα θολά πλαίσια θεσμικής οργάνωσης και η καχυποψία προς την πανεπιστημιακή κοινότητα οδηγούν σε υποβάθμιση και απορρύθμιση, εις βάρος της δημόσιας οφειλής για ποιοτικά και δυναμικά πανεπιστήμια.

* Ο κ. Θεόδωρος Π. Παπαθεοδώρου είναι πρύτανης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.