ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ολα ξεκίνησαν από την Alapis

Τον Δεκέμβριο του 2007 η ναυαρχίδα του ομίλου επιχειρήσεων Λαυρεντιάδη, η Αlapis, υπέγραψε σύμβαση ανακυκλούμενης πιστωτικής διευκόλυνσης με κοινοπραξία εννέα τραπεζών, πενταετούς διάρκειας (έληγε στις 29 Νοεμβρίου 2012), ύψους 640 εκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα από τον Ιούνιο του 2007 ώς τον Αύγουστο του 2009 η εταιρεία προχώρησε σε αυξήσεις κεφαλαίου που ξεπερνούσαν το 1,2 δισ. ευρώ.Τον Δεκέμβριο του 2009, παραμονές της εξαγοράς του 31% των μετοχών της τράπεζας Proton από τον βασικό μέτοχο της Alapis Λαυρέντη Λαυρεντιάδη, η Alapis επιχείρησε να προχωρήσει σε τιτλοποίηση απαιτήσεών της προκειμένου να αντλήσει κεφάλαιο κίνησης, εγχείρημα το οποίο απέτυχε. Στο χρονικό αυτό σημείο προσδιορίζουν ανακριτής και εισαγγελέας την απόφαση να εξαγορασθεί η μικρή τράπεζα στην οποία η εταιρεία του κ. Λαυρεντιάδη παρουσιάζει Μεγάλο Χρηματοδοτικό Ανοιγμα (ΜΧΑ).

Τέτοια ανοίγματα λογίζονται εκείνα που το ύψος τους είναι ίσο ή μεγαλύτερο από το 10% των ιδίων κεφαλαίων μιας τράπεζας. Σύμφωνα με τους κανόνες της ΤτΕ οφείλουν να μην ξεπερνούν το 25% των ιδίων κεφαλαίων του ιδρύματος, αν πρόκειται για έναν πελάτη ή ομάδα συνδεδεμένων πελατών. Μεγάλα θεωρούνται τα ανοίγματα αν το σύνολό τους φθάνει το 5% του μετοχικού κεφάλαιου της τράπεζας ή αν αφορά ομάδα μετόχων στο 25%.

Στις 31 Δεκεμβρίου του 2009, πριν πωληθεί η Proton από την Τράπεζα Πειραιώς στον κ. Λαυρεντιάδη, τα ΜΧΑ προς τον όμιλό του έφθαναν τα 210 εκατ. Υπερέβαιναν το ανώτατο όριο των ιδίων κεφαλαίων της τράπεζας που ήταν 77,5 εκατ. ευρώ. Αξίζει να σημειωθεί ότι με τον νόμο 3723/2008, το ελληνικό Δημόσιο είχε ενισχύσει με 79 εκατ. ευρώ την Proton, εκδίδοντας ειδικούς τίτλους τους οποίους εκχώρησε έναντι ρευστού στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Τα πιστωτικά ιδρύματα που είχαν τύχει αυτού του προνομίου όφειλαν να απέχουν από επιθετικές πολιτικές και να διασφαλίζουν ότι ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης του ενεργητικού τους δεν θα υπερβαίνει τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης του ονομαστικού ΑΕΠ κατά το προηγούμενο ετος. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο κατά του κ. Λαυρεντιάδη και των πρώην συνεργατών του η τράπεζα παρουσίασε αύξηση του ενεργητικού της το πρώτο εννεάμηνο του 2010 κατά 41%. Η ΕΚΤ σκόπευε να αποθαρρύνει την άντληση αυξημένης ρευστότητας με αυτόν τον τρόπο και η ΤτΕ είχε προειδοποιήσει την Ρroton.

Μέσω τρίτων εταιρειών

Και όμως, δύο μήνες μετά την εξαγορά της τράπεζας, τα ΜΧΑ αυξήθηκαν κατά 33 εκατομμύρια και στον μέσο του 2010 τα ΜΧΑ του συγκεκριμένου ομίλου εκτοξεύθηκαν στα 409 εκατ. ευρώ, για να φτάσουν τα 620 στο τέλος Μαρτίου του 2011. Ονομαστικά τα ανοίγματα φαίνεται ότι μειώνονταν, αλλά αυτό γινόταν με δάνεια τρίτων εταιρειών προς τον ομιλο Alapis. Πρόκειται για εταιρείες που είχαν φαινομενικά αποσχισθεί από αυτήν αλλά χρηματοδοτούνταν αποκλειστικά από την Proton. Οι χορηγήσεις των περισσότερων από αυτά τα δάνεια έγιναν στο πλαίσιο της απόσχισης κλάδων της Alapis, η πώληση των οποίων έγινε με πολύ υψηλό τίμημα, το ύψος του οποίου καθορίσθηκε από αποτιμήσεις ορκωτών ελεγκτών, που με τη σειρά τους βασίζονταν σε παραδοχές της ίδιας της εταιρείας που πουλούσε τους κλάδους, δηλαδή της Αlapis.

Οι αποσχίσεις αυτές δεν αντιμετωπίστηκαν με βάση τον νόμο αλλά ως μεταβίβαση περιουσίας, δηλαδή χωρίς να συνταχθούν (και να υποβληθούν για τη χορήγηση δανείων) ισολογισμοί. Ετσι, οι χορηγήσεις που ακολούθησαν δεν βασίστηκαν σε ισολογισμούς αλλά σε επιχειρηματικά σχέδια που είχαν συνταχθεί από τις ίδιες τις εταιρείες, δεν είχαν ιστορικότητα, άρα ήταν χωρίς σημασία στην αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου.

Η αξιολόγηση της δυνατότητας αποπληρωμής των δανείων στηρίχθηκε αποκλειστικά σε μελλοντικά οικονομικά στοιχεία από τις παραδοχές του πωλητή, δηλαδή της Alapis. Οι χρηματοδοτήσεις δίνονταν με τέτοιους όρους (μακρά 10ετής αποπληρωμή, περίοδος χάριτος 4,5 ετών, πληρωμές στη λήξη για ποσοστά επί του δανείου που έφτασαν και μέχρι 72% του συνόλου στην τελευταία δόση) που έκαναν ακόμα μεγαλύτερο το ρίσκο για την Proton. Ταυτόχρονα, παραδοχές όπως ότι η Alapis αντιπροσώπευε στην Ελλάδα αλλοδαπές εταιρείες δεν ανταποκρίνονταν στην αλήθεια: Οι ξένες εταιρείες σε πολλές περιπτώσεις δεν γνώριζαν ότι διέθεταν αντιπρόσωπο στη χώρα μας!