ΚΟΡΩΝΟΙΟΣ

Τα μέτρα, τα καταστήματα, οι έλεγχοι και τα παράπονα

«Εχουμε το πλεονέκτημα ότι διενεργούμε ελέγχους για τον κορωνοϊό χωρίς να διατηρούμε τοπικούς δεσμούς», τονίζει με νόημα στην «Κ» ο πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας Αγγελος Μπίνης, έχοντας μπει μόλις στο γραφείο του στην οδό Λένορμαν. 

Το τηλέφωνό του χτυπάει και από την άλλη άκρη της γραμμής τον ζητάει κάποιος πρόεδρος επαγγελματικής οργάνωσης μιας επαρχιακής πόλης όπου οι ελεγκτές μόλις έκλεισαν τέσσερα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος. 

Ο κ. Μπίνης κάθε ημέρα γίνεται αποδέκτης παραπόνων «για εκείνη ή την άλλη απόφαση της Αρχής» σχετικά με την «αντι-COVID» νομοθεσία. H Eθνική Αρχή Διαφάνειας έχει ελέγξει συνολικά πάνω από 4.000 επιχειρήσεις μετά το σταδιακό άνοιγμα της αγοράς στις 15 Μαΐου, επιβάλλοντας πρόστιμα στο 7,3% (καταλογίσθηκαν 557.000 ευρώ συνολικά) και κλείνοντας 75 επιχειρήσεις για 1.100 συνολικά ημέρες. 

Οι περισσότερες από αυτές ήταν στην Αττική (21) και στην Κεντρική Μακεδονία (12). Οπως και στην εν γένει δραστηριότητα της Αρχής στην οποία προΐσταται ο κ. Μπίνης, λέει ότι στόχος ήταν «η αλλαγή του παραδείγματος».
 
– Δεν είναι λίγο οξύμωρο η Αρχή, η οποία ιδρύθηκε για να ελέγχει το κράτος στις υπερβάσεις των οργάνων του, να ελέγχει και πάλι πολίτες, όπως συμβαίνει με τους ελέγχους του κορωνοϊού; Θα ελέγχατε ένα άλλο όργανο που έκανε έλεγχο μέτρων COVID-19 και κατηγορείται από κάποιον ενιστάμενο πολίτη ότι αδικήθηκε;
– Φυσικά, με την άλλη μας ιδιότητα (σ.σ.: του ελεγκτή δημοσίων φορέων), ναι…

 Οταν η Εθνική Αρχή Διαφάνειας έκανε τους πρώτους της ελέγχους σε κοσμικό νησί των Κυκλάδων, ζητούσε την προστατευτική παρουσία της τοπικής αστυνομικής δύναμης. Τώρα τα συνεργεία της μαθαίνουν «καθ’ οδόν» ποιον πάνε να ελέγξουν. Αυτή την εβδομάδα στη Χαλκίδα ένας ιδιοκτήτης καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος που ελέγχθηκε διαμαρτυρήθηκε στον γράφοντα ότι ο έλεγχός του ήταν στοχευμένος (η απόφαση της Αρχής όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν του είχε κοινοποιηθεί ακόμα). Ομως από το τοπικό επιμελητήριο η «Κ» έμαθε ότι ελέγχθηκαν συνολικά τουλάχιστον έξι καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, μεταξύ των οποίων τα μισά στον αστικό ιστό της πόλης, κάτι που δεν προκάλεσε ρίγη… ενθουσιασμού στις τοπικές αρχές.

Ο κ. Μπίνης δεν θέλει να μιλήσει για πρόσφατους ελέγχους, όταν όμως τον   ρωτάμε αν έχει νόημα να περιμένουν οι ελεγχόμενοι δύο εβδομάδες –όσο διαρκεί συνήθως το «κλείσιμο»– την κοινοποίηση της απόφασης, είναι κατηγορηματικός: «Ολες οι αποφάσεις μας κοινοποιούνται για αντιρρήσεις σε 48 ώρες, αλλιώς δεν έχει νόημα η διοικητική ποινή. Αν πρόκειται να απαντήσω σε 10 ημέρες, σε κοροϊδεύω». 

Οι ελεγκτές της Αρχής διαθέτουν ένα πρότυπο ελέγχου που περιλαμβάνει όλες τις επικαιροποιήσεις της νομοθεσίας (αποστάσεις, όρθιοι, μάσκες).

Υπάρχουν όμως και ζητήματα που συχνά επικαλούνται οι ελεγχόμενοι που είναι αδιευκρίνιστα. Οχι από την Αρχή αλλά από τα υπουργεία.

Είναι, για παράδειγμα, το κάλυμμα προσώπου ή η προσωπίδα προστατευτικό μέσο; Σιγή ιχθύος (οι επιστήμονες λένε «όχι»). Τι σημαίνει δύο πλευρές του μαγαζιού ανοικτές; Σιγή ιχθύος. Είναι μαγαζιά σε στοά, ένα ή πολλά μαγαζιά, ανοικτά ή κλειστά;

Ο κ. Μπίνης δεν απαντά σε αυτά τα ερωτήματα, αλλά θέλει να περιορίσει τη διακριτική ευχέρεια των ελεγκτών. Δεν το λέει, αλλά όσο περισσότερα ζητήματα έχουν μείνει αδιευκρίνιστα προφανώς δυσκολεύουν αυτόν, τους ελεγκτές και τις ελέγκτριές του (66% των επιθεωρητών είναι γυναίκες).  Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας συγκροτήθηκε πριν από περίπου ένα χρόνο με τη συγχώνευση πέντε υπηρεσιών (και του γενικού επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης) και με προσπάθεια να γίνει «ένα» το προσωπικό που δούλευε σε 13 διαφορετικά κτίρια. Οι υπερελεγκτές της Δημόσιας Διοίκησης ήθελαν να ξεφύγουν από τον ρόλο των προκατόχων τους που, άγνωστο με ποια προτεραιότητα, εξέταζαν καταγγελίες. 

Με την εισαγωγή του ηλεκτρονικού πρωτοκόλλου, τον καθορισμό του χρονικού προγραμματισμού κάθε ελέγχου και τη γενίκευση της στοχοθεσίας για κάθε ελεγκτή, η ηγεσία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας θέλει να ωθήσει την Αρχή σε μια άλλη εποχή. 

Ενα παράδειγμα είναι ένας οδηγός «επαγγελματικών κανόνων» για τους επαγγελματίες του χώρου της υγείας. «Θα οριοθετούνται οι κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και ηθικής» και το πλαίσιο αυτό του υπουργείου Υγείας θα συνοδεύει τη σχέση εργασίας του κάθε επαγγελματία υγείας, συνιστώντας μια αυτοδέσμευσή του. Προβλέπονται επίσης:

– Σχέδιο διατάξεων για την εισαγωγή στην ελληνική έννομη τάξη του θεσμού του Συμβούλου Ακεραιότητας.          

– Σχεδιασμός και υλοποίηση πιλοτικού προγράμματος για την εφαρμογή του θεσμού του Συμβούλου Ακεραιότητας σε τρία υπουργεία και ένα εποπτευόμενο νομικό πρόσωπο.

– Ανάπτυξη και εκσυγχρονισμός κωδίκων δεοντολογίας και ηθικής. 

– Σχέδιο κώδικα ηθικής και επικαιροποίηση κώδικα ορθής διοικητικής συμπεριφοράς δημοσίων υπαλλήλων. 

– Σχέδιο κώδικα δεοντολογίας αιρετών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

– Ασκηση πολιτικής επιρροής στο δημόσιο τομέα (lobbying).

– Χαρτογράφηση της υφιστάμενης κατάστασης και καταγραφή καλών διεθνών πρακτικών σχετικά με το ζήτημα του lobbying.

– Σύνταξη σχεδίου νόμου για το lobbying.

– Σχεδιασμός και ανάπτυξη ηλεκτρονικού μητρώου lobbying.  

– Προστασία μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος. 

– Σχέδιο νόμου για την ενσωμάτωση της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1937, αναφορικά με την προστασία μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος στο εσωτερικό δίκαιο, με συμμετοχή της ΕΑΔ στην ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή.

Εκδόθηκαν, τέλος, νέες εντολές ελέγχου για πολύ σημαντικές υποθέσεις συστημικού χαρακτήρα, όπως οι οριζόντιοι έλεγχοι σε ΜΚΟ, ΟΤΑ και δομές υγείας, καθώς και σε αθλητικές ομοσπονδίες. Από τις 507 εντολές ελέγχου της Αρχής το 2019, το 33% αφορούσε ΟΤΑ.