ΚΟΡΩΝΟΙΟΣ

Το SOS προς ηλικιωμένους, ο συναγερμός για την Αττική

to-sos-pros-ilikiomenoys-o-synagermos-gia-tin-attiki0

Η «μετατόπιση» των νέων διαγνώσεων κορωνοϊού σε μεγαλύτερες ηλικίες σε σχέση με το καλοκαίρι, οι συνταξιούχοι και οι επαφές τους με επαγγελματικές ομάδες που «πρωταγωνιστούν» στις λίστες των νέων κρουσμάτων, το υψηλό σχετικά ποσοστό θετικών στον SARS-CoV-2 δειγμάτων στην Αττική, αλλά και οι νοσηλείες στις ΜΕΘ λόγω της νόσου είναι τα σημεία SOS που ανησυχούν έντονα τους επιστήμονες και τις υγειονομικές αρχές και καθορίζουν εν πολλοίς τα μέτρα που λαμβάνονται. Προς το παρόν, κεντρική επιλογή είναι η αποφυγή ενός lockdown, αλλά με πιθανή κλιμάκωση των μέτρων στην Αττική, όπως καθολική χρήση μάσκας σε κλειστούς και ανοιχτούς χώρους και περαιτέρω περιοριστικά μέτρα για ηλικιωμένους. Η εβδομάδα που αρχίζει είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, με δεδομένο ότι οι ειδικοί αναμένουν να δουν τα αποτελέσματα των μέτρων που εφαρμόζονται στον αριθμό των νέων διαγνώσεων.

Την περασμένη Πέμπτη, ο καθηγητής και εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας για τον νέο κορωνοϊό, Σωτήρης Τσιόδρας, στην κεντρική ομιλία του στην 8η Πανελλήνια Συνάντηση Εϊτζ και Ηπατίτιδες, όπου συμμετείχε και η «Κ», εστίασε στα πιο ανησυχητικά στοιχεία στην εξέλιξη της πανδημίας. Οπως ανέφερε, το τελευταίο διάστημα ένας σημαντικός αριθμός των νέων διαγνώσεων είναι ηλικίας άνω των 55 ετών, ηλικία όριο για αύξηση του κινδύνου για σοβαρή νόσηση. Τον Αύγουστο, ο μέσος όρος ηλικίας των νέων κρουσμάτων ήταν τα 30 με 35 έτη. Σήμερα η αντίστοιχη μέση ηλικία έχει ανεβεί με τις περισσότερες περιπτώσεις να είναι άνω των 40 ετών. Εξίσου ανησυχητικά είναι και τα δεδομένα της ιχνηλάτησης για τις κατηγορίες ανθρώπων –με βάση την απασχόλησή τους– που έχουν βρεθεί θετικοί. Στην πρώτη θέση της σχετικής κατάταξης βρίσκονται οι ιδιωτικοί υπάλληλοι (τρεις στους δέκα θετικούς στον κορωνοϊό), στη δεύτερη οι συνταξιούχοι (περίπου το 14%) και ακολουθούν υγειονομικοί και άνεργοι. «Εάν κοιτάξει κανείς πιο προσεκτικά τα δεδομένα βλέπει ότι οι συνταξιούχοι έρχονται σε επαφή και με τους υγειονομικούς και με τους ιδιωτικούς υπαλλήλους», σημείωσε ο καθηγητής, τονίζοντας ότι πρέπει να σταλεί το μήνυμα στους ηλικιωμένους να προσέχουν ιδιαίτερα αυτή την περίοδο.

Συναγερμός έχει σημάνει και για το ποσοστό των τεστ που βρίσκονται θετικά στην Αττική. Το 5% των τεστ που έγιναν στο Λεκανοπέδιο το διάστημα 12-24 Σεπτεμβρίου ήταν θετικό, έναντι περίπου 3% που είναι πανελλαδικά. «Μας ανησυχεί αυτό για την Αττική, θέλουμε να μειωθεί, για να βεβαιωθούμε ότι η επιδημία δεν χειροτερεύει», επεσήμανε ο καθηγητής. Και φυσικά ανησυχητικά είναι τα δεδομένα από τις νοσηλείες ασθενών που αυτή την εβδομάδα ξεπέρασαν τους 600 σε κλινικές και ΜΕΘ ταυτόχρονα.

to-sos-pros-ilikiomenoys-o-synagermos-gia-tin-attiki0

Αυτοί είναι ορισμένοι μόνο από τις δεκάδες επιδημιολογικούς δείκτες που παρακολουθεί η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων προκειμένου να καθορίσει τη ζώνη επικινδυνότητας στην οποία βρίσκονται η χώρα και οι κατά τόπους περιοχές. Μάλιστα, εκτός από την Αττική, ανησυχία προκαλεί η εξέλιξη της επιδημίας σε Πιερία και Τρίκαλα, ενώ σύμφωνα με τον κ. Τσιόδρα, στη Θήρα και τη Μύκονο εξακολουθούν να ανιχνεύονται περιστατικά.

Οι ζώνες επικινδυνότητας είναι τέσσερις και «χρωματίζουν» την κάθε περιοχή με πράσινο, κίτρινο, πορτοκαλί και κόκκινο, ανάλογα με την εξέλιξη της πανδημίας. Η κάθε ζώνη περιλαμβάνει και διαφορετικά μέτρα παρέμβασης για τον περιορισμό της διάδοσης του κορωνοϊού από τα οποία επιλέγουν «α λα καρτ» οι Αρχές ποια θα εφαρμόσουν, πάντα με βάση και τους ειδικούς επιδημιολογικούς δείκτες, όπως την ομάδα πληθυσμού που είτε έχει πληγεί είτε επηρεάζει περισσότερο την τοπική επιδημία. Ενδεικτικά, στο χαμηλότερο επίπεδο επικινδυνότητας, «πράσινο», τα μέτρα θυμίζουν αρχές Ιουνίου, όταν η μάσκα ήταν υποχρεωτική μόνο σε ΜΜΜ, και για εργαζομένους σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος. Σταδιακά και ανάλογα με το «χρώμα» αυτά αυστηροποιούνται για να φτάσουμε στο κόκκινο, και τα τελευταία μέτρα αυτής της ζώνης που είναι το κλείσιμο των σχολείων και το lockdown. Δεν είναι τυχαία η πρόσφατη δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου ότι η Αττική «βρίσκεται στο πορτοκαλί». Ο υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας Νίκος Χαρδαλιάς είχε ανακοινώσει τη δημιουργία ειδικής πλατφόρμας στον επίσημο ιστότοπο της κυβέρνησης για τον κορωνοϊό (covid19.gov.gr), όπου θα ενημερώνονται οι πολίτες ανά πάσα στιγμή για τον βαθμό επικινδυνότητας της περιοχής τους και τα μέτρα που ισχύουν.

Προκειμένου να μη φτάσουμε σε lockdown, οι ειδικοί συστήνουν στους πολίτες να περιορίσουν τον κοινωνικό τους κύκλο αυτή την περίοδο. Να φτιάξουν τη δική τους κοινωνική «φούσκα» με ανθρώπους που θα συναντούν χωρίς να χρειάζεται να λαμβάνουν σχολαστικά μέτρα προστασίας. Οι «κοινωνικές φούσκες» είναι ένα είδος αυτοπεριορισμού που σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα είναι σε θέση να «επιπεδώσουν» μία επιδημική καμπύλη. Ελληνες ερευνητές (ΕΚΠΑ, ΕΟΔΥ) πρόσφατα είχαν καταδείξει ότι η μείωση των κοινωνικών επαφών των Αθηναίων κατά το πρόσφατο lockdown –από 21 άτομα κατά μέσον όρο σε καθημερινή βάση σε 3– βοήθησε στον έλεγχο της επιδημίας.

Πώς όμως κάνουμε μία κοινωνική φούσκα; «Φτιάχνουμε προσωρινά έναν μικρό κύκλο ατόμων με κοινές αρχές και ενδιαφέροντα. Τους υπόλοιπους τους αγαπάμε, επικοινωνούμε μαζί τους, αλλά από μακριά», απαντά η Αθηνά Λινού καθηγήτρια Επιδημιολογίας στο ΕΚΠΑ. Οπως αναφέρει στην «Κ», «οι κοινωνικές φούσκες είναι 2-3 οικογένειες με τα παιδιά τους με ανώτατο συνολικά αριθμό τα 10-12 άτομα, από το φιλικό ή οικογενειακό περιβάλλον. Αυτούς συναντάμε, με αυτούς παίζουν τα παιδιά μας. Καλό είναι να διερευνήσουμε τι μέτρα προστασίας λαμβάνουν. Ακόμα καλύτερα θα ήταν να μένουν και στην ίδια γειτονιά. Οσο είναι καλός ο καιρός θα πρέπει να αξιοποιούμε τους εξωτερικούς χώρους για τις συναντήσεις μας, όπως μία αυλή, το μπαλκόνι, το πάρκο. Επιλέγουμε και για τα παιδιά μας με ποιους θα κάνουν παρέα. Ακόμα και εάν είναι πολλά παιδιά στο ίδιο τμήμα, εμείς περιορίζουμε ποια θα βλέπουν εκτός σχολείου». Σύμφωνα με την κ. Λινού, στους νεαρούς ενήλικες, στην κοινωνική φούσκα μπορούν να συμμετέχουν έως 4 νεαρά ζευγάρια ή κολλητοί –οκτώ συνολικά άτομα– που θα ακολουθούν τους ίδιους κανόνες, θα πηγαίνουν στο σπίτι ο ένας του άλλου ή θα συναντώνται εκτός οικίας αποφεύγοντας μέρη με συνωστισμό. Τέλος, οι «φούσκες υποστήριξης», αφορούν πιο ηλικιωμένα άτομα. Σε αυτή την περίπτωση, η φούσκα αποτελείται από έναν ηλικιωμένο ή ένα ζευγάρι ηλικιωμένων και μία οικογένεια (πιθανόν ενός παιδιού των ηλικιωμένων). Φυσικά προϋπόθεση για να λειτουργήσει το μοντέλο της κοινωνικής φούσκας είναι τα άτομα που ανήκουν σε αυτήν να μη συμμετέχουν σε άλλη.

Το επιτυχημένο μοντέλο που εφαρμόζει η Ιαπωνία

Ως ευκαιρία να σφυρηλατήσουμε μία νέα κουλτούρα αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών χαρακτηρίζουν οι επιστήμονες την κρίση με τον κορωνοϊό, φέρνοντας ως παράδειγμα την Ιαπωνία. Οπως αναφέρει στην «Κ» ο καθηγητής Μικροβιολογίας στο ΕΚΠΑ και μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Υγείας, Αθανάσιος Τσακρής, στην Ιαπωνία οι θάνατοι ανά εκατομμύριο πληθυσμού είναι μόλις 12, όταν στις ΗΠΑ ο αντίστοιχος αριθμός είναι 596. «Οι Ιάπωνες εξακολουθούν να μετρούν νέα περιστατικά –3.439 μόνο την τελευταία εβδομάδα– λόγω της πληθώρας των τεστ που διενεργούνται. Ο κρίσιμος δείκτης, όμως, είναι οι ζωές που χάνονται. Και σε αυτό το πεδίο η Ιαπωνία, μία από τις πιο πυκνοκατοικημένες χώρες, κερδίζει στη μάχη με τον ιό».

Τι κάνει όμως καλύτερα από άλλες χώρες, ακόμα και από την Ελλάδα όπου οι νεκροί από COVID-19 ανά εκατομμύριο έχουν ξεπεράσει τους 32; Οπως επισημαίνει ο καθηγητής, «ήδη από την ισπανική γρίπη (1918-1920) οι Ιάπωνες έμαθαν ότι η χρήση της μάσκας και η συνήθεια του να καλύπτουν το στόμα με μαντίλι όταν βήχουν μπορεί να αποβεί σωτήρια. Τα παιδιά εκπαιδεύονται από πολύ μικρά στους κανόνες υγιεινής. Αυτές οι πρακτικές προστασίας –που για κάποια δυτικά κράτη θεωρούνται πρωτόγνωρες– στην Ιαπωνία χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε αρκετές λοιμώξεις, από το κοινό κρυολόγημα μέχρι την εποχική γρίπη. Και σε συνδυασμό με το βαθύ αίσθημα κοινωνικής ευθύνης και προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο, που χαρακτηρίζει τους πολίτες της χώρας, αποτελούν τα θεμέλια της δημόσιας υγείας».

Η Ιαπωνία ξεχωρίζει και για την απόλυτη διαφάνεια για την εξέλιξη της πανδημίας –λεπτομερή στοιχεία αναρτώνται δημόσια στο Διαδίκτυο–, ενώ υπάρχει πρόσβαση σε εφαρμογές ανίχνευσης επαφών. «Μόνο έτσι χτίζεται μια σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες και στην πολιτεία», σημειώνει ο κ. Τσακρής και τονίζει: «Εχουμε μπροστά μας ένα κρίσιμο εξάμηνο. Ας δούμε τα μέτρα που λαμβάνονται ως ευκαιρία να σφυρηλατήσουμε μια νέα κουλτούρα αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών, ως άσκηση στην ατομική και συλλογική ευθύνη. Μια τέτοια συνειδητή προσπάθεια δεν θα μας βοηθήσει μόνο να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την τωρινή πανδημία –και τις επόμενες– αλλά θα συμβάλει και στη βελτίωσή μας ως κοινωνίας».