ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το «Μαρινάκι» φωτοτυπεί ένα… πακέτο ανισοτήτων

Φωτ. SHUTTERSTOCK

Πριν από λίγο καιρό, το ελληνικό τμήμα της διεθνούς οργάνωσης Lean In, που έχει στόχο την εργασιακή ενδυνάμωση των γυναικών, δημοσίευσε ένα βίντεο για τον σεξισμό στον εργασιακό χώρο. Το βίντεο εμφανίζει τη Μαρίνα Παπαδοπούλου, διευθύντρια πωλήσεων σε ιδιωτική εταιρεία, σε μια τυπική μέρα στη δουλειά. Ενα στιγμιότυπο δείχνει τον γενικό διευθυντή να την προσφωνεί Μαρινάκι και να της ζητάει να του βγάλει μερικές φωτοτυπίες γιατί λείπει η γραμματέας του.

«Κούκλα είσαι σήμερα», της λέει. Ο άντρας της την εγκαλεί που βρίσκεται στο γραφείο την ώρα που το παιδί έχει ανεβάσει πυρετό, ενώ ο προϊστάμενός της τη ρωτάει γιατί δεν έχει τελειώσει ακόμη τη δουλειά που της έχει αναθέσει. «Αν δεν μπορείς, άσ’ το, το δίνω στον Αρη το πρότζεκτ». 

Αυτό που δεν δείχνει το βίντεο είναι ότι το Μαρινάκι, εκτός από όλα αυτά, αμείβεται και με χαμηλότερο μισθό από τους άνδρες συναδέλφους της. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησαν από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο 2020 σε 200 στελέχη ιδιωτικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα η Lean In Hellas και η εταιρεία ερευνών Truberries (η οποία προσέφερε τις υπηρεσίες της αφιλοκερδώς), μέρος της οποίας παρουσιάζει σήμερα η «Κ», κατά μέσον όρο οι αμοιβές των γυναικών υστερούν κατά 14%. «Ενώ οι άνδρες κατά μέσον όρο αμείβονται με μηνιαίο μισθό 3.153 ευρώ, οι γυναίκες αμείβονται με 2.725 ευρώ. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι το μισθολογικό χάσμα εμφανίζεται κυρίως στο κατώτερο και στο ανώτερο επίπεδο, δηλαδή οι γυναίκες εισέρχονται στην επιχείρηση με ελαφρώς χαμηλότερο μισθό από τους άνδρες, ενώ εάν καταφέρουν με τα χρόνια να φθάσουν ψηλά στην ιεραρχία και πάλι αμείβονται λιγότερο από άνδρες στελέχη της ίδιας βαθμίδας», σημειώνει η Κατερίνα Κονδυλάκη, Group Account Director της Truberries. 
«Να σ’ το πω πολύ απλά; Ενας διευθυντής μάρκετινγκ και μία διευθύντρια μάρκετινγκ πληρώνονται διαφορετικά. Η γυναίκα πληρώνεται λιγότερο». Η Αρετή Γεωργιλή, Regional Leader της Lean In, δεν εξεπλάγη από τα ευρήματα της έρευνας. «Τα αποτελέσματα αποδεικνύουν αυτό που η εμπειρία μας από την επαφή μας με εργαζόμενες γυναίκες όλα αυτά τα χρόνια μάς έδειχνε ως τάση. Γυναίκες και άνδρες δεν βιώνουν το ίδιο την εργασιακή τους πραγματικότητα, ακόμη και αν φαινομενικά ξεκινούν από την ίδια γραμμή εκκίνησης», σχολιάζει στην «Κ». Είναι ωστόσο σημαντικό ότι το φαινόμενο αποτυπώθηκε από μία από τις πρώτες, αν όχι την πρώτη έρευνα που γίνεται σε τόσο μεγάλο δείγμα στελεχών, οι οποίοι μάλιστα δεν δίστασαν να ανοίξουν τα χαρτιά τους σε ό,τι αφορά τους μισθούς τους. 

«Οι γυναίκες αντιμετωπίζουν ουσιαστικά θέματα ισότητας ευκαιριών ως προς τη διεκδίκηση της καριέρας τους ή τη μισθολογική αντιμετώπισή τους. Είναι ενδεικτικό ότι διαπιστώνεται ένα 14% μισθολογικής διαφοράς στο σύνολο, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό της μισθολογικής διαφοράς καταγράφεται από εργαζόμενες γυναίκες στην ανώτερη βαθμίδα της ιεραρχίας ή εργαζόμενες γυναίκες με παιδιά». Πράγματι, η μεγαλύτερη ανισορροπία εντοπίζεται ανάμεσα στους άνδρες και στις γυναίκες που έχουν παιδιά. Ειδικότερα, βρέθηκε ότι η διαφορά στις αμοιβές αγγίζει το 22%, εις βάρος των μητέρων. 

Το μοτίβο είναι επαναλαμβανόμενο. Μια γυναίκα εισέρχεται στην αγορά εργασίας με φιλοδοξίες και την επιθυμία να κάνει ό,τι χρειάζεται για την καριέρα της. Το ομολογούν και οι άνδρες: οι γυναίκες έχουν αντίστοιχη απόδοση, φιλοδοξία, προσήλωση και αφοσίωση στη δουλειά τους. Ομως, για μια σειρά από εξωγενείς παράγοντες, οι γυναίκες αναρριχώνται πολύ πιο αργά τη σκάλα της ιεραρχίας. 

to-marinaki-fototypei-ena-paketo-anisotiton0

Η μεσαία βαθμίδα

Οπως προέκυψε και από την έρευνα της Lean In, οι γυναίκες «κολλάνε» για πολύ περισσότερα χρόνια από ό,τι οι άνδρες στη μεσαία βαθμίδα. «Δεν υπάρχει το λεγόμενο glass ceiling. Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες μπορούν να φτάσουν στο ανώτερο επίπεδο, απλώς είναι όλο και λιγότερες οι γυναίκες που ανεβαίνουν τις βαθμίδες, άρα εκ των πραγμάτων είναι λιγότερες όσες διεκδικούν υψηλές θέσεις. Αυτό εμείς στη Lean Ιn το ονομάζουμε broken rung, δηλαδή το “κλαδί” που οδηγεί στις ανώτερες βαθμίδες είναι σπασμένο εξαρχής. Αφού έχουμε λιγότερες γυναίκες από την κατώτερη στη μεσαία βαθμίδα, κατά συνέπεια από τη μεσαία στην ανώτερη θα έχουμε ακόμη λιγότερες. Αρα, στατιστικώς είναι λιγότερο εύκολο να βρει ένας εργοδότης άξιες γυναίκες να προαγάγει», εξηγεί η Αρετή Γεωργιλή. 

Οπως λέει, τα εμπόδια που συναντούν οι γυναίκες που θέλουν να συνεχίσουν την καριέρα τους δεν σχετίζονται με την αποτελεσματικότητά τους στην εργασία τους ή με άλλα αντικειμενικά, επαγγελματικά κριτήρια. «Οφείλονται κυρίως στα κοινωνικά στερεότυπα, στην πίεση από την οικογένεια, στη γενικευμένη κοινωνική αντίληψη για τον ρόλο της γυναίκας. Πολλές γυναίκες αναφέρουν ότι δεν παίρνουν προαγωγή ή αύξηση επειδή έχουν παιδιά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλές γυναίκες να παίρνουν τη δύσκολη απόφαση να μη συνεχίσουν την καριέρα τους, απόφαση η οποία, όπως αντιλαμβάνεστε, δεν είναι αποτέλεσμα ελεύθερης βούλησης, όπως πιστεύεται, αλλά απόφαση ανάγκης. Αυτή είναι και η δεύτερη αιτία ύπαρξης του μισθολογικού χάσματος, αφού οι εργοδότες, ασυνείδητα ή ενσυνείδητα, πιστεύουν ότι οι γυναίκες θα είναι λιγότερο αφοσιωμένες στη δουλειά τους εάν έχουν τον νου τους στην οικογένεια. Και φυσικά η έρευνα αποδεικνύει ότι ούτε λιγότερο αφοσιωμένες ούτε λιγότερο αποτελεσματικές είναι. Το αντίθετο!».

Ακόμη και οι γυναίκες που έχουν παρακάμψει τα παραπάνω εμπόδια και έχουν φτάσει στη γυάλινη οροφή δηλώνουν, σε ποσοστό 36%, ότι η επιχείρηση τους δείχνει λιγότερη εμπιστοσύνη από ό,τι στους άνδρες. Στην αντίστοιχη ερώτηση, οι άνδρες δηλώνουν ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. «Είναι όπως με το βίντεο με το Μαρινάκι. Ερχονταν άνδρες και μου έλεγαν ότι δεν συμβαίνουν αυτά τα πράγματα. Είναι σαν να λέμε ότι έχουμε πονοκέφαλο και να μας απαντούν “όχι δεν έχετε! Είναι ιδέα σας”. Το βασικότερο πρόβλημα, λοιπόν, που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες είναι η άρνηση ότι υπάρχει πρόβλημα, με αποτέλεσμα στην πραγματικότητα γυναίκες και άνδρες να μην ξεκινούν από την ίδια αφετηρία την προσπάθειά τους. Αυτό είναι ορισμός των άνισων ευκαιριών!».

Ηρθες με τα ίδια ρούχα;

Σύμφωνα με την έρευνα των Lean In και Truberries, οι γυναίκες είναι πολύ πιο πιθανό να δεχθούν στη δουλειά σχόλια για την εμφάνισή τους. Ειδικότερα, σε ποσοστό 22% οι γυναίκες δηλώνουν ότι έχουν δεχθεί τέτοιου είδους σχόλια, γεγονός που χαρακτηρίζουν δυσάρεστο. «Εμφανίζονται ευρήματα που σχετίζονται με τη συμπεριφορά ως προς την εμφάνιση και το βιολογικό φύλο που αγγίζουν τα όρια της παρενόχλησης», λέει στην «Κ» η Αρετή Γεωργιλή από το ελληνικό τμήμα της Lean In, οργάνωσης για την ισότητα ανδρών και γυναικών στην αγορά εργασίας. «Στην έρευνα, οι γυναίκες μάς ανέφεραν αυθόρμητα τα σχόλια που δέχονται». Τα σχόλια για την εμφάνιση είναι δυσάρεστα όταν γίνονται πιο προσωπικά και με μεγαλύτερη οικειότητα, όπως «είσαι σέξι σήμερα…», «αδυνάτισες και σε είδα με άλλο μάτι», «δεν μας έχεις συνηθίσει να είσαι τόσο καλοντυμένη… τι θα κάνεις μετά;», «πώς και φοράς τα ίδια ρούχα με χθες… δεν κοιμήθηκες σπίτι σου;», «θα πρέπει να προσέξεις λίγο το βάρος σου». «Ολα αυτά δείχνουν ότι και στον τομέα αυτόν έχουμε ακόμη δρόμο να κάνουμε», τονίζει η κ. Γεωργιλή. «Ο δρόμος για την ουσιαστική ισότητα είναι ακόμη ο λιγότερο ταξιδεμένος».