ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Οι προσφορές οδηγούν τρόφιμα στα σκουπίδια

Οι προσφορές οδηγούν τρόφιμα στα σκουπίδια

Το κυνήγι των προσφορών οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη σπατάλη τροφίμων και φυσικά σε μεγαλύτερο όγκο απορριμμάτων. Αυτό προκύπτει από την έρευνα για τη διερεύνηση της σπατάλης τροφίμων στα ελληνικά νοικοκυριά που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο διδακτορικής διατριβής που εκπονήθηκε στο Τμήμα Γεωπονίας του ΑΠΘ (Βασιλική Αϊτσίδου, με επιβλέπουσα την καθηγήτρια Ολγα Ιακωβίδου). 

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, τα τρόφιμα που καταλήγουν στους οικιακούς κάδους απορριμμάτων είναι κυρίως εκείνα που καταναλώνονται καθημερινά. Τα φρούτα (48,9%) και τα λαχανικά (38,7%) καταλήγουν στα σκουπίδια γιατί χαλούν στα ράφια της κουζίνας και του ψυγείου πριν ακόμη καταναλωθούν. Το γάλα – γιαούρτι (40,9%) καθώς επέρχεται η αναγραφόμενη ημερομηνία λήξης τους και το ψωμί (35%) ως αποφάγια. Το κρέας (35%) και τα ψάρια (31,8%) καταλήγουν και αυτά στους οικιακούς κάδους απορριμμάτων –αφού πρώτα έχουν μαγειρευτεί– ως αποφάγια. 

Οπως βρέθηκε, η παραγωγή οικιακών απορριμμάτων τροφίμων παρατηρείται κυρίως σε νεαρές ηλικίες. Το 20% περίπου των ατόμων ηλικίας 18-25 ετών πετάει τρόφιμα επειδή χαλούν πριν ακόμη τα καταναλώσει και οι 26-35 ετών τα πετούν ως αποφάγια. Αντίθετα, το 70% των ηλικιωμένων (65+ ετών) δεν πετάει τρόφιμα ποτέ.

Το 72% αγοράζει παραπάνω ποσότητες από τις αναγκαίες επηρεαζόμενο από τις προσφορές και τα διαθέσιμα χρήματα κατά τη διάρκεια των αγορών. Ακόμη και το 55% που οργανώνει σε λίστα τις αγορές τροφίμων, συνήθως παρεκκλίνει από αυτή εάν βρει κάποια καλή προσφορά. Μετά τις αγορές, μόνο το 40% τακτοποιεί τα τρόφιμα στα ράφια του νοικοκυριού βάσει παλαιότητας (first-in-first-out), ώστε να καταναλώνει πρώτα αυτά που είναι πιο κοντά στην ημερομηνία λήξης.

Μολονότι το 87% προσπαθεί να μην πετάει τρόφιμα στα σκουπίδια, γνωρίζοντας (73%) ότι ετησίως το 1/3 της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων καταλήγει στα σκουπίδια και κατανοώντας (85%) ότι πρόκειται για μια ποσότητα που δύναται να θρέψει τον παγκόσμιο πληθυσμό που υποσιτίζεται, δεν φαίνεται να έχει γίνει αντιληπτή η σχέση του φαινομένου του θερμοκηπίου και της κλιματικής αλλαγής με τα οικιακά απορρίμματα τροφίμων. Το 72% των ερωτηθέντων δεν γνωρίζει πως τα απορρίμματα καταλήγουν σε χωματερές, όπου καίγονται και εκλύονται αέρια που ρυπαίνουν την ατμόσφαιρα και επιβαρύνουν την κλιματική αλλαγή. Επίσης, το 62% όχι μόνο δεν αντιλαμβάνεται τη σύνδεση μεταξύ κλιματικής αλλαγής και γεωργοκτηνοτροφικών δραστηριοτήτων, αλλά θεωρεί πως πρόκειται για την «…αλλαγή του κλίματος λόγω εποχής». 

Αγροτικά νοικοκυριά

Εχει ενδιαφέρον ότι η καταγωγή (80%) και η διαβίωση (70%) των ερωτηθέντων κατά το παρελθόν σε αγροτική περιοχή συμβάλλουν στη μείωση/πρόληψη των οικιακών απορριμμάτων των τροφίμων. Η παρασκευή και η άμεση κατανάλωση παραδοσιακών φαγητών (64%) και η κατάληξη αποφαγιών σε ζώα (57%) είναι ορισμένες συνήθειες που έχουν «μεταφέρει» οι ερωτώμενοι από τα αγροτικά νοικοκυριά όπου μεγάλωσαν στα αστικά νοικοκυριά όπου διαβιούν σήμερα. Η σύνδεσή τους με τον αγροτικό χώρο προσδίδει συναισθηματική αξία στα τρόφιμα, μέσω της οποίας νοσταλγούν το «αγροτικό ιδεώδες» και διατηρούν ένα είδος περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης.

Η ανάγκη καταπολέμησης της σπατάλης τροφίμων βρίσκει το 94% των ερωτηθέντων να ενδιαφέρεται για τη μείωση/πρόληψη των οικιακών απορριμμάτων τροφίμων. Είναι διατεθειμένοι να υιοθετήσουν και να χρησιμοποιήσουν ορθώς μια λίστα αγοράς τροφίμων (62%), να συμμετάσχουν σε ενημερωτικές εκστρατείες (49%) ενάντια στη σπάταλη τροφίμων ή/και να παρακολουθήσουν σχετικά ενημερωτικά βίντεο στο Διαδίκτυο (31%). 

«Αυτό που χρειάζεται είναι η συνεργασία τοπικών – κρατικών φορέων με εξειδικευμένους επιστήμονες, με αγρότες – παραγωγούς, με επιχειρηματίες του επισιτιστικού κλάδου κ.ά. παρέχοντας έτσι ενημέρωση και συμβάλλοντας στην ευαισθητοποίηση – δραστηριοποίηση των πολιτών κάθε τόπου», αναφέρει η δρ του Τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ Βασιλική Αϊτσίδου. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 279 ερωτηματολογίων στον Δήμο Εορδαίας από 25/12/2016 έως 30/6/2017 και ολοκληρώθηκε στις 28/5/2020.