ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

Το αντίδοτο που μπορεί να σώσει ζωές

Το αντίδοτο που μπορεί να σώσει ζωές

Τα σημάδια είναι συγκεκριμένα. Ενας χρήστης ηρωίνης σε υπερδοσολογία εμφανίζει βραδύπνοια με δύο ή τρεις ανάσες το λεπτό, αντί για τη φυσιολογική μέση τιμή των 15. Μειώνονται αισθητά οι καρδιακοί παλμοί και οι κόρες των ματιών συστέλλονται σαν το κεφάλι μιας καρφίτσας. Ο Παναγιώτης Κουκόπουλος, διασώστης με δύο δεκαετίες υπηρεσίας στο ΕΚΑΒ, έχει συναντήσει πολλές φορές αυτή την κλινική εικόνα στους δρόμους της Αθήνας. Αυτό που ουσιαστικά μπορεί να κάνει είναι να διακομίσει τον ασθενή στο πλησιέστερο νοσοκομείο. Η ισχύουσα νομοθεσία δεν του δίνει τη δυνατότητα να χορηγήσει ο ίδιος, ως μη γιατρός, ένα αποτελεσματικό αντίδοτο.

«Η χρήση της ναλοξόνης είναι κάτι που συζητάμε καιρό. Νομίζω ότι ήρθε η στιγμή να εκπαιδευτούμε, να πιστοποιηθούμε και να τη χορηγούμε», λέει στην «Κ». «Θα έλυνε ένα πρόβλημα, σε επίπεδο ζωής και θανάτου».

Εδώ και αρκετούς μήνες μέλη της επιστημονικής κοινότητας, ο ΟΚΑΝΑ και εκπρόσωποι φορέων που ασχολούνται με το ζήτημα των εξαρτήσεων έχουν ζητήσει από το υπουργείο Υγείας να προχωρήσει σε νομοθετικές αλλαγές για να τροποποιηθεί το θεσμικό πλαίσιο χορήγησης της ναλοξόνης. Στις 26/2/2020 επιτροπή εμπειρογνωμόνων έστειλε στον υπουργό Υγείας Βασίλη Κικίλια έκθεση για την πρόληψη θανάτων από υπερδοσολογία οπιοειδών. Σε αυτήν οι ειδικοί αναφέρουν ότι στην Ελλάδα καταγράφονται τουλάχιστον 150-200 θάνατοι από υπερδοσολογία ετησίως και εξηγούν τη σπουδαιότητα της ναλοξόνης σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης για την αποτροπή θανατηφόρων περιστατικών. Μετά την άμεση χορήγησή της μπορεί να γίνεται μεταφορά του ασθενούς σε νοσοκομείο. 

Σύμφωνα με την έκθεση των εμπειρογνωμόνων, η ναλοξόνη είναι το μοναδικό αποτελεσματικό αντίδοτο αντιμετώπισης της τοξίκωσης από οπιοειδή. Συντέθηκε τη δεκαετία του 1960 και μπορεί να χορηγηθεί ενδοφλεβίως, υποδορίως, ενδομυϊκώς ή ενδορρινικώς. Δεν έχει ψυχοτρόπο δράση και έχει τεκμηριωθεί η έλλειψη παρενεργειών. Στην Ελλάδα, όμως, μπορούν να το χορηγήσουν μόνο γιατροί, γι’ αυτό και χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά στα επείγοντα των νοσοκομείων.

Μία από τους εννέα υπογράφοντες της έκθεσης, η ομότιμη καθηγήτρια Ψυχιατρικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μένη Μαλλιώρη, επισημαίνει στην «Κ» την ανάγκη διεύρυνσης των ατόμων που θα μπορούν έπειτα από την κατάλληλη εκπαίδευση να χορηγούν τη συγκεκριμένη ουσία. Τονίζει ότι πρέπει να ληφθούν άμεσα νομοθετικές πρωτοβουλίες καθώς σε άλλες χώρες, όπως στις ΗΠΑ, έχει ήδη παρατηρηθεί αύξηση των θανάτων από υπερβολική δόση ναρκωτικών κατά την πανδημία.

Στις 26/5/2020 ο πρόεδρος του ΟΚΑΝΑ, Αθανάσιος Θεοχάρης, με επιστολή του προς το υπουργείο Υγείας ενημέρωσε για την ανάγκη αντικατάστασης του νομοθετικού πλαισίου, γράφοντας ότι οι ισχύουσες διατάξεις είναι πλέον ανεπίκαιρες «υπό την πίεση της αύξησης χρήσης οπιοειδών».

Στις αρχές Οκτωβρίου στάλθηκε από τον ΟΚΑΝΑ σχετική θετική γνωμοδότηση προς τη Γενική Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και τη Διεύθυνση Εξαρτήσεων, καθώς και ένα προτεινόμενο προσχέδιο υπουργικής απόφασης βάσει του οποίου θα μπορούσαν να χορηγούν ναλοξόνη έπειτα από εκπαίδευση και: νοσηλευτές, διασώστες και πληρώματα του ΕΚΑΒ, εθελοντές προνοσοκομειακής φροντίδας και του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, εργαζόμενοι σε θεραπευτικά προγράμματα και καταστήματα κράτησης, εργαζόμενοι και εθελοντές μη κυβερνητικών οργανώσεων που ασχολούνται με τις εξαρτήσεις, ενεργοί χρήστες και μέλη οικογενειών ενεργών χρηστών. 

Εξελίξεις

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ» από το υπουργείο Υγείας, δεν αποκλείεται σε σύντομο χρονικό διάστημα να υπάρξουν εξελίξεις. «Η χρήση του αντιδότου μπορεί να προλάβει τον θάνατο, να είναι σωτήρια. Ο ΟΚΑΝΑ μπορεί να παρέχει αυτή την εκπαίδευση, γνώση και πιστοποίηση σε ανθρώπους που βρίσκονται στο πεδίο», λέει στην «Κ» ο κ. Θεοχάρης. «Είναι πολύ σημαντικό να γίνει αυτή η τροποποίηση», τονίζει, προσθέτοντας ότι είναι κάτι που ζητούν και οι χρήστες καθώς και οι οικογένειές τους.

Ο Γιώργος Καλαμίτσης, πρόεδρος του Συλλόγου Ασθενών Ηπατος Ελλάδος «Προμηθέας», αναφέρει ότι σε συνεργασία με την Ελληνική Επιστημονική Εταιρεία Ερευνας AIDS και Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενων Νοσημάτων υπάρχει ένα πιλοτικό πρόγραμμα που προβλέπει την εκπαίδευση στοχευμένων πληθυσμών στη χορήγηση ναλοξόνης αλλά δεν έχει προχωρήσει ακόμη έως ότου γίνει η απαραίτητη νομοθετική αλλαγή. Ηδη από το 2018 λειτουργούσαν σε 12 ευρωπαϊκά κράτη εθνικά, τοπικά ή περιφερειακά προγράμματα διανομής ναλοξόνης, ενώ και άλλες χώρες έχουν προχωρήσει σε σχετικές νομοθετικές αλλαγές.