ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Πρωτοβουλία για πρόσβαση όλων στη γνώση

Πρωτοβουλία για πρόσβαση όλων στη γνώση

Πριν από την πανδημία, η 20χρονη Σοφία Ταστσίδη, φοιτήτρια φιλολογίας στο ΕΚΠΑ, επισκεπτόταν συστηματικά, μαζί με άλλες εθελόντριες του Οργανισμού «Διαβάζω για τους Αλλους», τη μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων στη γειτονιά της, τα Σεπόλια, και διάβαζε σε ομάδες υπερηλίκων λογοτεχνία, ποίηση, βίους αγίων, μύθους, εποχικά αφηγήματα.

«Πηγαίναμε στον οίκο ευγηρίας τέσσερις εθελόντριες, χωριζόμασταν ανά δύο σε διαφορετικούς ορόφους και διαβάζαμε σ’ αυτούς εναλλάξ, 10 λεπτά η μία, 10 λεπτά η άλλη, αποσπάσματα βιβλίων. Μετά συζητούσαμε μαζί τους για το θέμα του βιβλίου, μας έλεγαν τη γνώμη τους, γινόμασταν μια ζεστή συντροφιά», περιγράφει η Σοφία και συνεχίζει. «Οταν ξέσπασε η πανδημία, δεν διακόψαμε, συνεχίσαμε την ανάγνωση, αλλά πλέον διαδικτυακά, μέσω Zoom. Γίνεται η σύνδεση του υπολογιστή με την τηλεόραση, εκείνοι βλέπουν τα πρόσωπα των τριών εθελοντών που εναλλάσσονται στην οθόνη, κι εμείς μέσω της κάμερας όλους πανοραμικά. Στην αρχή πίστευα ότι θα λείψει η αμεσότητα και η μεταδοτικότητα της φυσικής παρουσίας, το ενδιαφέρον από την πλευρά των ηλικιωμένων. Και όμως. Φορούν τα καλά τους, σαν να προετοιμάζονται για έξοδο, και συγκεντρώνονται στο καθιστικό» για να «ακούσουν με τα μάτια των κοριτσιών και να διαβάσουν με τη φωνή τους», όπως λέει και το μότο της οργάνωσης, αριστουργήματα του γραπτού λόγου.

Από Ζωρζ Σαρρή και Ξενόπουλο μέχρι Λεό Μπουσκάλια («Να ζεις, να αγαπάς και να μαθαίνεις»), Οσκαρ Ουάιλντ («Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι») και Ντοστογιέφσκι. «Αλλά και χριστουγεννιάτικα διηγήματα, βίους αγίων, ποίηση. Εξοικειωθήκαμε τόσο που παραγγέλνουν πλέον οι ίδιοι βιβλία ή, όταν τους είπα ότι γράφω ποιήματα, επέμειναν να τους τα διαβάσω», λέει η Σοφία.

Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός «Διαβάζω για τους Αλλους», με πέντε και πλέον χρόνια ζωής, με περίπου 4.500 μέλη στην Αττική και στην Κρήτη και 800 ενεργούς εθελοντές (για να δραστηριοποιηθεί κάποιος ως εθελοντής θα πρέπει να έχει εγγραφεί πρώτα ως μέλος), δεν διαβάζει απλά σε ανθρώπους που δεν μπορούν να το κάνουν μόνοι τους – τα άτομα με προβλήματα όρασης, αναλφαβητισμό, δυσλεξία ή αδυναμία να κρατήσουν ένα βιβλίο, αποτελούν το 10% του πληθυσμού. Επιπλέον παράγει ακουστικά βιβλία για τυφλούς, συμβάλλοντας στο χτίσιμο μιας κοινωνίας με ισότιμη πρόσβαση όλων στη γνώση και στη μάθηση.

protovoylia-gia-prosvasi-olon-sti-gnosi0

Την ιδέα για το «Διαβάζω για τους Αλλους» εμπνεύστηκε η Αργυρώ Σπυριδάκη μετά μια συζήτηση το 2014 με τον φίλο της, Θοδωρή Τσάτσο, ο οποίος είναι εκ γενετής τυφλός. «Τότε συνειδητοποίησα ότι δεν τυπώνονται όλα τα βιβλία που παράγονται, παράλληλα και σε κώδικα Μπράιγ, ότι δεν υπήρχαν παρά μόνο λίγα ακουστικά βιβλία. Στην Ελλάδα υπάρχουν λιγότερα από 10.000 ηχογραφημένα βιβλία όταν 10.000 τίτλοι είναι η ετήσια παραγωγή. Τα περισσότερα μάλιστα είναι σε κασέτες, άρα δύσκολο να αναπαραχθούν με τα σύγχρονα μέσα. Και κάπως έτσι ξεκινήσαμε το 2015», διηγείται η Αργυρώ Σπυριδάκη.

Ηχογραφήσεις

Αρχισαν, λοιπόν, να ηχογραφούν βιβλία με τη βοήθεια εθελοντών αναγνωστών σε στούντιο που τους παραχωρούσαν δωρεάν. «Η Εθνική Βιβλιοθήκη μάς παραχωρούσε δύο στούντιο με τον ηχολήπτη τους κάποιες ώρες την εβδομάδα, το ίδιο και άλλα ιδιωτικά στούντιο. Ομως οι ώρες ήταν λίγες και η παραγωγή χαμηλή. Στη συνέχεια με crowdfunding αποκτήσαμε, το φθινόπωρο του 2019, το δικό μας στούντιο και τον Φεβρουάριο του 2020, προσλάβαμε τον πρώτο ηχολήπτη, την Ιωάννα Αρώνη. Το ξέσπασμα της πανδημίας συνέπεσε με το νέο μας ξεκίνημα. Ωστόσο είχαμε παραγωγή. Μέχρι στιγμής έχουν παραχθεί 140 ακουστικά βιβλία, ενώ στοχεύουμε σε 50 νέα ηχογραφημένα βιβλία ετησίως», σημειώνει η κ. Σπυριδάκη.

Αξιολόγηση

Δεν είναι μια απλή διαδικασία η παραγωγή των ακουστικών τους βιβλίων, που πιστοποιούνται από τον Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας. «Οι υποψήφιοι εθελοντές αναγνώστες αξιολογούνται από μια τριμελή επιτροπή που απαρτίζεται από άτομα που δεν βλέπουν και είναι ουσιαστικά οι χρήστες των ακουστικών βιβλίων. Τα κριτήρια δεν είναι αυστηρά, κόβονται μόνο όσοι δεν μπορούν να βελτιωθούν με την εκπαίδευση, η οποία καλύπτεται με δύο εξάωρα μαθήματα σε δύο Σάββατα. Μετά οι εθελοντές είναι έτοιμοι να μπουν στο στούντιο. Οι αξιολογητές υποδεικνύουν στον διευθυντή του στούντιο και το τι είναι καλύτερο κάθε φωνή να ηχογραφεί – ποίηση, δοκίμιο, μυθιστόρημα… Ηχογραφούμε όλα τα είδη, με προτεραιότητα τα ακαδημαϊκά συγγράμματα που μας παραγγέλλουν οι ίδιοι οι φοιτητές», εξηγεί η κ. Σπυριδάκη.

Οι αξιολογήσεις των εθελοντών θα γίνονται δύο φορές τον χρόνο, κάθε Σεπτέμβριο και κάθε Ιανουάριο, «οπότε όσοι εθελοντές δηλώνουν την προτίμησή τους σε αυτή την εθελοντική δράση θα υποβάλλουν το αίτημά τους και θα ειδοποιούνται ένα μήνα πριν από την αξιολόγηση».

Το «Διαβάζω για Αλλους» δεν σταματά τη δράση του στην παραγωγή ακουστικών βιβλίων, τις αναγνώσεις σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων (25 στην Αττική και 10 στην Κρήτη, με χιλιάδες ωφελουμένους), σε ιδρύματα για παιδιά, σε φυλακές (αγροτικές φυλακές στην Αγιά Χανίων), σε τετραπληγικούς και μοναχικούς ηλικιωμένους στο σπίτι. «Λαμβάνοντας υπόψη τις συνέπειες της υγειονομικής κρίσης, αυτή τη στιγμή δημιουργούμε μια ακουστική βιβλιοθήκη με αποσπάσματα από βιβλία, την οποία θα μπορούν να διαχειρίζονται οι ίδιοι οι ηλικιωμένοι με τη βοήθεια ίσως ενός δικού τους ανθρώπου ή του κοινωνικού λειτουργού, και μετά την πανδημία», αναφέρει η κ. Σπυριδάκη. Μια δράση, ωστόσο, που για να ολοκληρωθεί απαιτεί χορηγίες.

«Η ανάγνωση βιβλίων σε ανθρώπους που δεν μπορούν να το κάνουν μόνοι τους, είναι μια δυνατή σχέση δούναι και λαβείν», λέει η Σοφία Ταστσίδη. Οχι μόνο δίνεις (κάτι λίγο, που οι άλλοι το βλέπουν πολύ), «αλλά και παίρνεις. Μου έχει αλλάξει τον τρόπο που βλέπω τους ηλικιωμένους, μπαίνω στη θέση τους, κατανοώ καλύτερα τα προβλήματά τους, όσα τους βασανίζουν. Εχω ευαισθητοποιηθεί απέναντι σε όλους, στο κοινωνικό σύνολο, δίνω σημασία και στα πιο μικρά πράγματα, αντιλαμβάνομαι πόση σημασία έχει να ζεις καλά. Ο εθελοντισμός αποτελεί μεγάλη κοινωνική, πνευματική, ηθική επένδυση», καταλήγει η ίδια.