ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Γιάννης Αντετοκούνμπο: Ιθαγένεια – σημαία

giannis-antetokoynmpo-ithageneia-simaia-561445336

Εχουν περάσει οκτώ χρόνια από τις 28 Ιουνίου 2013. Στις κερκίδες ενός αθλητικού κέντρου στο Μπρούκλιν των ΗΠΑ δύο νεαρά παιδιά πανηγύριζαν κρατώντας την ελληνική σημαία στα χέρια τους. Μόλις είχε ανακοινωθεί η επιλογή του ενός εξ αυτών, του Γιάννη, στο νούμερο 15 του ντραφτ του NBA. Υποκρίνονται, είχε αποφανθεί η τότε πανίσχυρη Χρυσή Αυγή (ανάμεσα σε έναν οχετό ρατσιστικών και προσβλητικών σχολίων). Θεωρούσε ότι το χρώμα τους αποτελούσε ανυπέρβλητο εμπόδιο για να είναι «Ελληνες».

Ο Γιάννης, πιστός στο όνειρό του

Λίγες ημέρες αργότερα, ο Γιάννης απέδειξε εμπράκτως την αγάπη για την πατρίδα του, κάνοντας κάτι που λίγοι Eλληνες θα έκαναν. Καθυστέρησε να ενταχθεί στην ομάδα των Μπακς επιλέγοντας να συμμετάσχει στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Καλαθοσφαιρίσεως στην Εσθονία. Η καθυστέρηση ισοδυναμούσε με απώλεια δεκάδων χιλιάδων ευρώ, από μία οικογένεια που έως τότε είχε συχνά αντιμετωπίσει το φάσμα της πείνας. Ο Γιάννης, όμως, πιστός στο όνειρό του, ήθελε να παίξει με την Εθνική Ελλάδος, εκείνη που θαύμαζε και που έβλεπε να αγωνίζονται τα μπασκετικά ινδάλματά του.

Η οικογένεια Αντετοκούνμπο

Στη χώρα μας η κλασική εικόνα του ενσωματωμένου μετανάστη αφορά κατά κανόνα άτομα αλβανικής καταγωγής. Αντιθέτως, εξακολουθεί να εκπλήσσει όταν ακούμε ανθρώπους αφρικανικής καταγωγής να μιλούν άπταιστα ελληνικά επειδή έχουν μεγαλώσει και πάει σχολείο στην Ελλάδα και είναι πολύ απλά Ελληνες (χωρίς απαραιτήτως να τους θεωρεί νομικά τέτοιους το ελληνικό κράτος). Μία τέτοια περίπτωση ήταν και η οικογένεια Αντετοκούνμπο. Μετανάστες από τη Νιγηρία, παράνομοι για πολλά χρόνια, γέννησαν τα τέσσερα παιδιά τους εδώ, επέλεξαν να τους δώσουν ελληνικά ονόματα και να τους κάνουν ορθοδόξους. Τα παιδιά μεγάλωσαν, χωρίς νομικά να είναι πολίτες οποιουδήποτε κράτους. Η απόδοση ιθαγένειας στα δύο αδέλφια βασίστηκε στο ότι εμφανίζονταν ως ανιθαγενείς στη ληξιαρχική πράξη γεννήσεως στον Δήμο Αθηναίων (άρθρο 1.2.β. του Κώδικα Ιθαγενείας).
 
Αυτό ήταν το τυπικό στοιχείο που τους οδήγησε στην πολιτογράφηση. Το ουσιαστικό ήταν ότι ο Γιάννης, ο Θανάσης και τα άλλα δύο αδέλφια τους έγιναν Ελληνες πηγαίνοντας στο ελληνικό σχολείο. Η περίπτωσή τους επιβεβαιώνει κάτι που είναι γνωστό εδώ και χρόνια σε όσους ασχολούνται με την ενσωμάτωση μεταναστών: η εκπαίδευση αποτελεί τον πλέον αποτελεσματικό και ουσιαστικό μηχανισμό ενσωματώσεως στην ελληνική κοινωνία.

Το κριτήριο αυτό ξεφεύγει από την αποπροσανατολιστική διάκριση μεταξύ δικαίου του αίματος και δικαίου του εδάφους. Εντοπίζεται στη διαπίστωση του ψυχικού δεσμού ενός ανθρώπου με μία χώρα. Από την περίοδο του Ισοκράτη ανήκουμε σε ένα έθνος για το οποίο η αντίληψη του ανήκειν εμπεριέχει εξίσου το στοιχείο καταγωγής με το πολιτισμικό στοιχείο. Η ελληνική παιδεία, η συν-μετοχή στον ελληνικό πολιτισμό διά του σχολείου, δημιουργεί τον «ουσιώδη δεσμό», το ψυχικό δέσιμο με τον λαό και τη χώρα.

Ελληνική προφορά στα αγγλικά του

Σήμερα καμαρώνουμε το παιδί με τη χαρακτηριστική ελληνική προφορά στα αγγλικά του, που με σοβαρότητα και σκληρή εργασία αξιοποιεί στο έπακρο τα φυσικά του χαρίσματα. Κρατά ακέραιο τον σεβασμό προς την πατρίδα του. Φάνηκε χαρακτηριστικά από την άρνησή του να βάλει την υπογραφή του ως αυτόγραφο πάνω στην ελληνική σημαία: «Οχι, δεν υπογράφω στη σημαία», είπε έτσι απλά και αυτονόητα. Η τακτική επιστροφή στον τόπο του μας βοήθησε να ξαναδούμε με άλλο μάτι αυτούς τους ανθρώπους που ζουν δίπλα μας.
 
* O κ. Αγγελος Μ. Συρίγος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, βουλευτής της Ν.Δ. στην Α΄ Αθηνών, υφυπουργός Παιδείας. Το 2013 ως γενικός γραμματέας πληθυσμού στο υπουργείο Εσωτερικών έδωσε την ελληνική ιθαγένεια στους Γιάννη και Θανάση Αντετοκούνμπο.