ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Χωρίς ηγεσία παραμένουν τα Αρχεία του Κράτους

22s14arxeia
22s14arxeia2

Στον αέρα βρίσκεται η συνάντηση που διοργανώνουν κάθε χρόνο οι εκπρόσωποι των κρατικών ιστορικών αρχείων των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Και αυτό, διότι η Ελλάδα, προεδρεύουσα χώρα για το τρέχον εξάμηνο της Ε.Ε., δεν έχει ορίσει ακόμη ηγεσία στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ). Ουσιαστικά δεν έχει ορίσει τον… οικοδεσπότη της συνάντησης, η οποία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την ευρωπαϊκή πολιτική στον χώρο των κρατικών ιστορικών αρχείων. Συγκεκριμένα, η τριετής θητεία της εννεαμελούς Εφορείας των ΓΑΚ έληξε στις 27 Νοεμβρίου, αλλά έως τώρα ο εποπτεύων υπουργός Παιδείας Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος δεν έχει ορίσει νέα εφορεία, αλλά ούτε και έχει ανανεώσει τη θητεία της παλαιάς. Και η αδράνεια του υπουργείου Παιδείας είναι ιδιαίτερα εμφατική, καθώς φέτος τα ΓΑΚ γιορτάζουν τα 100 χρόνια λειτουργίας τους.

«Ως χώρα επιθυμούμε να έχουμε ρόλο, όμως συνήθως μένουμε στα λόγια, και καθυστερούμε στη συγκρότηση των οργάνων που διαμορφώνουν τις πολιτικές μας. Μια τέτοια περίπτωση είναι αυτή των ΓΑΚ, η ηγεσία των οποίων έχει παυθεί», παρατήρησε, μιλώντας στην «Κ», ο καθηγητής Ιστορίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο και πρώην πρόεδρος της Εφορείας των Γενικών Αρχείων, Νικόλαος Καραπιδάκης.

Συναντήσεις τον Ιούνιο

Ειδικότερα, στο πλαίσιο ανάληψης εκ μέρους της Ελλάδας της προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους έχουν προγραμματίσει να διοργανώσουν στις αρχές Ιουνίου συναντήσεις εργασίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των Εθνικών Αρχειονόμων (European Board of National Archivists – EBNA) καθώς και της Ευρωπαϊκής Ομάδας Αρχείων (European Archives Group – EAG). Οι συναντήσεις αυτές είναι «στον αέρα» όσο τα ΓΑΚ παραμένουν ακέφαλα, ενώ περιορίζονται οι πιθανότητες για την καλύτερη δυνατή οργάνωσή τους όσο εξαντλείται ο χρόνος πριν από την καθορισμένη ημερομηνία διοργάνωσής τους.

Ο ρόλος των ΓΑΚ στο ευρωπαϊκό τοπίο της επιστήμης της Αρχειονομίας θα συνδυαστεί με τον εορτασμό, φέτος, των 100 χρόνων από την ίδρυσή τους. Το 1914 ψηφίστηκε ο νόμος «Περί της ιδρύσεως υπηρεσίας των αρχείων του κράτους» επί κυβερνήσεως Ελευθερίου Βενιζέλου, χάρη στις προσπάθειες του καθηγητή Σπυρίδωνα Λάμπρου και του ιστορικού-ερευνητή Γιάννη Βλαχογιάννη, ο οποίος ήταν ο πρώτος διευθυντής των ΓΑΚ και δώρισε σε αυτά την πολύτιμη συλλογή του. Ο πρώτος πρόεδρος της εφορείας ήταν ο Νικόλαος Γ. Πολίτης.

Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία των ΓΑΚ, στην Κεντρική Υπηρεσία των Αρχείων φυλάσσεται ο μεγαλύτερος όγκος των δημόσιων αρχείων, που εκτείνονται χρονικά από την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης και την ίδρυση του ελληνικού κράτους μέχρι σήμερα. Φυλάσσονται επίσης αρχεία επιτροπών, υπηρεσιών και οργάνων που δεν υφίστανται πλέον (Ταμείο Ανταλλαξίμων, Κυβέρνηση Μέσης Ανατολής, Υπατη Αρμοστεία Σμύρνης κ.λπ.). Επίσης, αξιόλογα ιδιωτικά αρχεία και συλλογές φυσικών προσώπων, οικογενειών, συλλόγων και εμπορικών οίκων. Εκτός των λυτών εγγράφων και των βιβλίων-πρωτοκόλλων, σώζονται και χειρόγραφοι κώδικες, αρχιτεκτονικά σχέδια, χάρτες, χαρακτικά, φωτογραφίες. Σημαντικό τμήμα του υλικού αποτελούν τα αρχεία των δικαστηρίων (αποφάσεις πολιτικών, ποινικών και διοικητικών δικαστηρίων από το 1826 μέχρι σήμερα).

Για το φθινόπωρο, όπως ανέφερε στην «Κ» ο κ. Καραπιδάκης, προγραμματίζεται μια έκθεση με τίτλο «Οι καλλιτέχνες επισκέπτονται τα Αρχεία του Κράτους», η οποία θα περιλαμβάνει έργα 20 εικαστικών καλλιτεχνών, οι οποίοι ύστερα από πρόσκληση της (μετέωρης) ηγεσίας των ΓΑΚ θα τα επισκεφθούν και θα εμπνευστούν ένα έργο από αυτά. Τέλος, σχεδιάζεται, σε συνεργασία με το Βυζαντινό Μουσείο, έκθεση βιβλίων τα οποία είναι γραμμένα σε τουρκική γλώσσα αλλά με ελληνικούς χαρακτήρες (καραμανλήδεια γραφή).