ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Τι αναμένεται να αποκαλύψει η ηλεκτρονική τομογραφία στην Αμφίπολη

ti-anamenetai-na-apokalypsei-i-ilektroniki-tomografia-stin-amfipoli-2053979

Η γεωφυσική διασκόπιση θα γίνει από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονικής, ειδικότερα από το εργαστήριο Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής, το οποίο διευθύνεται από τον καθηγητή Γρηγόρη Τσόκα, μετά από πρόταση του πρυτάνεως καθηγητή Περικλή Μήτκα. Σημειώνεται ότι το ΑΠΘ έθεσε στη διάθεση του υπουργείου Πολιτισμού όχι μόνον την τεχνογνωσία του, αλλά και πόρους του Πανεπιστημίου.

Για τη διερεύνηση του Τύμβου Καστά θα χρησιμοποιηθεί, κυρίως, η μέθοδος της ηλεκτρικής τομογραφίας, στην ανάπτυξη της οποίας έχει συμβάλλει καθοριστικά το συγκεκριμένο εργαστήριο. Η μέθοδος συνίσταται στην ηλεκτρική απεικόνιση του υπεδάφους, παρόμοια με την ιατρική τομογραφία. Εχει δε αποδώσει σε εξερεύνηση άλλων τύμβων- πχ. Απολλωνία, Κιλκίς, Βεργίνα, Αργολιδα κ.α.

Οι γεωφυσικές διασκοπήσεις ήταν αυτές που «άνοιξαν» το νέο πεδίο της αρχαιομετρίας λίγο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Η πρώτη από αυτές, η γεωηλεκτρική διασκόπηση, εφαρμόζεται με τον εξής τρόπο. Ηλεκτρικό ρεύμα εισάγεται στο έδαφος και χαρτογραφείται η κατανομή της ειδικής ηλεκτρικής αντίστασης, η οποία παρουσιάζει ανομοιογένειες όταν «συναντά» αρχαιότητες. Αφού γίνουν ορισμένες μαθηματικές διεργασίες εμφανίζεται στον χάρτη η κάτοψη των αρχαιολογικών λειψάνων που βρίσκονται κάτω από το χώμα με τρόπο εξαιρετικά σαφή για το εκπαιδευμένο μάτι ενός αρχαιολόγου.

Ωστόσο, η ηλεκτρική αποτύπωση δεν μπορεί να εισχωρήσει σε πολύ μεγάλο βάθος, καθώς οι κατόψεις φαίνονται καθαρά σε βάθος που φτάνει το ένα με ενάμισι μέτρο. Η γεωμαγνητική διασκόπηση μπορεί να φθάσει στα δύο με δυόμισι μέτρα. Δεν δίνει τόσο καλά αποτελέσματα δείχνει όμως ανωμαλίες οι οποίες αποτελούν ένα «σήμα» που μπορεί να κατευθύνει τους ανασκαφείς.

Αντιθέτως, οι πιο προηγμένες τεχνικές γεωφυσικής διασκόπησης είναι τομογραφικές. Η ηλεκτρική τομογραφία είναι ίδια με αυτήν της ιατρικής τομογραφίας, με τη διαφορά ότι αντί για το ανθρώπινο σώμα διεξάγεται στο έδαφος. Προσφέρει μάλιστα νέα όψη στις απεικονίσεις χαρίζοντάς τους τρεις διαστάσεις αλλά και νέες δυνατότητες, αφού μπόρεσε να φθάσει σε πρωτόγνωρα βάθη, ανάλογα βέβαια με το μέγεθος της δομής που πρόκειται να χαρτογραφηθεί. Συγκεκριμένα, η γεωηλεκτρική τομογραφία μπορεί να  αποκαλύψει δομές που είναι θαμμένες ακόμη και δέκα ή είκοσι μέτρα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, αρκεί οι διαστάσεις τους να πλησιάζουν αντίστοιχα τα δέκα ή είκοσι μέτρα.