ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Δωρητές σώματος στην αναμονή

dorites-somatos-stin-anamoni-2119072

Πριν από λίγες ημέρες, γύρω στις 11 το βράδυ, χτύπησε το τηλέφωνο του Αντώνη Μαζαράκη. Ο καθηγητής βρισκόταν σε εστιατόριο με φίλους. «Ο αδελφός μου κατέληξε» άκουσε να του λέει μια γυναικεία φωνή. «Ηταν δωρητής». Ο κ. Μαζαράκης χρειάστηκε να απομακρυνθεί από το τραπέζι για να μιλήσει πιο ήσυχα. Επρεπε να εξηγήσει ότι δυστυχώς ο αδερφός της δεν μπορεί να γίνει δεκτός. «Κρίμα» του απάντησε εκείνη. «Είχε την ενδόμυχη ελπίδα ότι τουλάχιστον θα έβγαινε κάτι καλό απ’ όλο αυτό».

«Εμείς στενοχωριόμαστε περισσότερο απ’ όλους» λέει στην «Κ» ο επίκουρος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Αντώνης Μαζαράκης. Ο ίδιος έχει κλείσει πάνω από 20 χρόνια στο Ανατομείο Αθηνών, εκεί όπου γίνεται το μάθημα της «Ασκησης στο Πτώμα» των φοιτητών της Ιατρικής. Το Ανατομείο λειτουργεί σχεδόν αποκλειστικά «χάρη στην ανθρώπινη προσφορά», δηλαδή τους δωρητές σώματος, ανθρώπους που έχουν υπογράψει τη σχετική δήλωση. Και δεν είναι λίγοι. Σύμφωνα με τον κ. Μαζαράκη τα τελευταία πέντε χρόνια το εργαστήριο Ανατομίας έχει δεχθεί 370 προσφορές σωμάτων.

Ωστόσο, εδώ και δέκα μέρες το Ανατομείο δεν δέχεται νέες σορούς. Ο λόγος είναι ότι ο μοναδικός τεχνίτης-ταριχευτής του Εργαστηρίου υπέστη σοβαρό ατύχημα κατά την εργασία του (έγκαυμα στο πρόσωπο και τον θώρακα από τοξικά υλικά), με αποτέλεσμα να αποσυρθεί. Δεν υπάρχει άλλος, ένας δεύτερος υπάλληλος συνταξιοδοτήθηκε το 2014. Η ειδικότητα είναι κρίσιμη. Η ταρίχευση γίνεται το πολύ σε 72 ώρες από τον θάνατο του δωρητή, ενώ το 80% της διαδικασίας πρέπει να ολοκληρωθεί τις πρώτες 4-6 ώρες από την παραλαβή της σορού.

Οι κρούσεις των υπευθύνων του Ανατομείου για πρόσληψη νέων εξειδικευμένων υπαλλήλων από το Πανεπιστήμιο Αθηνών δεν έχουν μέχρι σήμερα αποτέλεσμα, ενώ από το 2013 εκκρεμεί η εκτέλεση έργων εκσυγχρονισμού του ταριχευτηρίου όπως η εγκατάσταση ψυκτικών θαλάμων συντήρησης και βαθιάς κατάψυξης που θα μείωναν τους κινδύνους ατυχήματος. Προφανώς, η αναστολή της διενέργειας των ταριχεύσεων εκτός από τη μη αποδοχή των σορών των δωρητών θα επηρεάσει και το εκπαιδευτικό έργο. Στο Ανατομείο εκπαιδεύονται σήμερα 378 φοιτητές της Ιατρικής σχολής και του Οδοντιατρικού τμήματος, αλλά και πολλοί μεταπτυχιακοί φοιτητές. Εκτιμάται ότι οι υπάρχοντες σοροί μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες μόνο του τρέχοντος ακαδημαϊκού εξαμήνου.

«Η εκπαίδευση θα συνεχιστεί, αλλά επί πλαστικών προπλασμάτων που δεν είναι το ίδιο» σχολιάζει ο κ. Μαζαράκης. «Η έρευνα φυσικά δεν μπορεί να συνεχιστεί χωρίς σορούς». Σημειώνεται, πάντως, ότι σε άλλα πανεπιστήμια, όπως της Πάτρας, η εκπαίδευση δεν γίνεται επί πτωμάτων, αλλά σε προγράμματα υπολογιστών ή προπλάσματα.

Τα τελευταία χρόνια, πάντως, όλο και περισσότεροι βασανίζουν την ιδέα να δωρίσουν το σώμα τους στην επιστήμη, σε περίπτωση θανάτου. Σε ένα μικρό ποσοστό -περίπου 8%- τα πτώματα που καταλήγουν στο Ανατομείο Αθηνών είναι απόρων, οι οικογένειες των οποίων δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα για κηδεία. «Οι περισσότεροι πάντως είναι απλοί άνθρωποι, δικηγόροι, γιατροί, δημόσιοι υπάλληλοι, που θέλουν απλώς να προσφέρουν». Η τάση ξεκίνησε από το 2003 όταν έγινε γνωστή η απόφαση του Αντώνη Σαμαράκη να χαρίσει τη σορό του στην έρευνα των γιατρών.

Για να γίνει κάποιος δωρητής σώματος πρέπει να υπογράψει μια υπεύθυνη δήλωση (είναι διαθέσιμη διαδικτυακά), η οποία πρέπει να θεωρηθεί στο αστυνομικό τμήμα. Υπογράφεται από τον δωρητή και τους δύο πλησιέστερους συγγενείς του, οι οποίοι επιφορτίζονται με το καθήκον να επικοινωνήσουν με το Ανατομείο όταν ο δωρητής καταλήξει.