ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Μια ιδιαίτερη σύσκεψη 16 φορέων για το προσφυγικό

mia-idiaiteri-syskepsi-16-foreon-gia-to-prosfygiko-2174890

Ηταν η 20ή σύσκεψή τους. Πίσω από κλειστές πόρτες στην Αθήνα, εκπρόσωποι 16 φορέων και αρχών που σχετίζονται με το προσφυγικό ζήτημα συζητούσαν μεταξύ άλλων για την υπόθεση ενός ανθρώπου: του πρώτου Σύρου πρόσφυγα του οποίου το αίτημα για άσυλο είχε απορριφθεί και σε δεύτερο βαθμό. «Πρέπει να παρακολουθούμε προσεκτικά το πού βρίσκεται και διαμένει και να οργανώσουμε άμεσα την επιστροφή του στην Τουρκία», ανέφερε παριστάμενος.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 15 Ιουλίου 2016, λίγους μήνες μετά την υπογραφή της συμφωνίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης με την Τουρκία. Το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής, η ΕΛ.ΑΣ. οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις, η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης, η Europol, καθώς και η Υπηρεσία Ασύλου και η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, ήταν μερικοί από τους φορείς που εκπροσωπήθηκαν. Οπως φαίνεται από τα πρακτικά της σύσκεψης (Inter-agencies coordination meeting) που είναι σε γνώση της «Κ», η περίπτωση του 46χρονου Σύρου κρινόταν ότι είχε μείζονα σημασία. Ο ίδιος είχε υποστηρίξει ότι είναι ομοφυλόφιλος και ότι η ζωή του κινδύνευε στην Τουρκία. «Είναι σημαντική υπόθεση για συμβολικούς λόγους», τονίστηκε στη σύσκεψη. «Ο συγκεκριμένος είναι ο πρώτος Σύρος που θα επιστραφεί στην Τουρκία αφού έχει ολοκληρώσει όλη τη διαδικασία εξέτασης αιτήματος ασύλου».

Διαβουλεύσεις

Οπως αναφέρεται στα πρακτικά, η αστυνομία ενημέρωσε ότι ο Σύρος διέμενε προσωρινά στη δομή του ΠΙΚΠΑ στη Λέσβο. Παράλληλα ζητούσε να επιστραφεί στην Τουρκία με εμπορική πτήση γιατί «θα ήταν πολύ ακριβό να οργανωθεί επιχείρηση του Frontex μόνο για ένα άτομο». Για αυτόν τον λόγο και εξαιτίας της «σπουδαιότητας της υπόθεσης» ζητήθηκε τότε από τον Frontex να εξεταστεί η δυνατότητα ναύλωσης μικρότερου αεροσκάφους για την επιστροφή. Τελικά, παρά τις διαβουλεύσεις εκείνης της ημέρας, ο 46χρονος δεν στάλθηκε ποτέ στην Τουρκία.

Στην ίδια σύσκεψη, όπως και σε άλλες που προηγήθηκαν ή ακολούθησαν –τα πρακτικά των οποίων είναι στη διάθεση της «Κ»–, εκφράζονταν κάθε τόσο ανησυχίες για την πορεία της εφαρμογής της συμφωνίας Ε.Ε. – Τουρκίας, καθώς και για άλλα προβλήματα που ανέκυπταν.

Στην 23η συνάντηση, στις 7 Οκτωβρίου 2016, τέθηκε και το ζήτημα του εθελοντικού επαναπατρισμού. Είχε προηγηθεί τετραήμερη εκστρατεία ενημέρωσης στην Κω από την ευρωπαϊκή task force για το προσφυγικό (SRSS) και τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης, με την υποστήριξη διερμηνέων της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Ασυλο (EASO). Η ενημέρωση έγινε κυρίως σε Πακιστανούς μετανάστες. Τουλάχιστον 180 άτομα έμαθαν τότε για τη δυνατότητα εθελούσιας επιστροφής στη χώρα τους, όμως μόνο 18 εξέφρασαν ενδιαφέρον.

Οπως τονίστηκε πάντως σε εκείνη τη σύσκεψη, οι συνθήκες διαβίωσης στη δομή της Κω ήταν «φρικτές». Ακόμη, αναφέρθηκε ότι δεν είναι «σαφές» ποιος είναι ο υπεύθυνος της συγκεκριμένης δομής.

Αλλο ζήτημα που απασχόλησε εκείνη τη σύσκεψη ήταν η μη εμφάνιση των αιτούντων άσυλο στις προγραμματισμένες συνεντεύξεις τους. Υψηλόβαθμο στέλεχος της ΕΛ.ΑΣ. που παρακολουθούσε μέχρι πρόσφατα τις διαδικασίες στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου εξηγεί στην «Κ» ότι αυτό το πρόβλημα δεν έχει επιλυθεί μέχρι σήμερα. «Τους ψάχνουν οι χειριστές αιτημάτων ασύλου ή οι δευτεροβάθμιες επιτροπές και δεν μπορούν να τους βρουν για να τους εξετάσουν γιατί έχουν φύγει από τα νησιά. Είτε με τη βοήθεια διακινητών είτε μέσω τακτικών δρομολογίων πλοίων, τα εγκαταλείπουν και φτάνουν στην ηπειρωτική Ελλάδα», λέει.

Το «σχέδιο της Μάλτας»

Ο εγκλωβισμός όμως χιλιάδων άλλων προσφύγων και μεταναστών στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, υπό άθλιες συνθήκες διαβίωσης σε δομές όπως στη Μόρια της Λέσβου, προβληματίζει και τον αρχιτέκτονα της συμφωνίας Ε.Ε. – Τουρκίας, Γκέραλντ Κνάους. Σε νέο προτεινόμενο σχέδιό του που βρίσκεται υπό διαβούλευση εδώ και περίπου δύο μήνες, εξετάζεται από τον Κνάους το ενδεχόμενο σύστασης μεικτών ομάδων χειριστών αιτημάτων ασύλου σε Ελλάδα και Ιταλία.

Το αποκαλούμενο και «σχέδιο της Μάλτας» δημοσιοποιήθηκε από τον Κνάους στις αρχές Φεβρουαρίου. Μεταξύ άλλων προτείνει ότι η Ελλάδα θα πρέπει να ζητήσει από άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε. την αποστολή ειδικών χειριστών στα εδάφη της. Για παράδειγμα –βάσει αυτού του σκεπτικού– εάν ένας Γερμανός χειριστής εξετάσει κάποιον πρόσφυγα στη Λέσβο και δεχθεί ότι δικαιούται διεθνή προστασία, τότε το άσυλο δεν θα παρέχεται στην Ελλάδα αλλά στη Γερμανία.

Σκοπός αυτής της πρότασης είναι μέσα σε λίγες εβδομάδες ο πρόσφυγας να φεύγει άμεσα από την Ελλάδα για άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματος, θα στέλνεται πίσω στην Τουρκία. Ωστόσο αναζητούνται ακόμη ασφαλιστικές δικλίδες, εφόσον κάποια στιγμή εφαρμοστεί αυτό το σχέδιο, ώστε να αποτραπεί η πιθανότητα μαζικής, τυφλής απόρριψης αιτημάτων ασύλου.