ΚΟΣΜΟΣ

Τα παρεπόμενα από την επίσκεψη του Βλαντιμίρ Πούτιν στη Σερβία

Τα παρεπόμενα από την επίσκεψη του Βλαντιμίρ Πούτιν στη Σερβία

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ταξίδεψε την περασμένη εβδομάδα στο Βελιγράδι φορτωμένος δώρα για τους ομόδοξους αδελφούς Σέρβους. Εξέπεμψε, όμως, η επίσκεψή του και ισχυρούς συμβολισμούς για τον ρόλο της Ρωσίας στην εν εξελίξει διελκυστίνδα επιρροής στη Βαλκανική.

Είκοσι μία, συνολικά, συμφωνίες υπέγραψε ο Ρώσος πρόεδρος με τον Σέρβο ομόλογό του Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Ανάμεσά τους ανακαινίσεις υδροηλεκτρικών σταθμών στον Δούναβη, ανακατασκευή τμημάτων του σιδηροδρομικού δικτύου, πυρηνική ενέργεια για ειρηνικούς σκοπούς, κατασκευή αποθηκών ρωσικού φυσικού αερίου, πυρηνική και ψηφιακή τεχνολογία κ.ά.

Στο επίπεδο των πολιτικών δεσμεύσεων, ο Ρώσος ηγέτης είπε στον ομόλογό του Αλεξάνταρ Βούτσιτς ότι θα μεσολαβήσει στον Ερντογάν ώστε να περάσει από τη Σερβία ο αγωγός ρωσικού φυσικού αερίου Turkish Stream, εάν και εφόσον δώσει η Ευρωπαϊκή Ενωση άδεια να συνεχίσει αυτός τη διαδρομή του από την τουρκική Θράκη για τη Δυτική Ευρώπη.

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν πρότεινε, επίσης, στον Βούτσιτς να μεσολαβήσει στην Ευρασιατική Ενωση (Ρωσία, Λευκορωσία, Καζαχστάν, Αρμενία, Κιργιζία), ώστε να υπογραφεί με τη Σερβία συμφωνία ελεύθερου εμπορίου – τη στιγμή που η Σερβία έχει μπει στη διαδικασία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες.

Επικοινωνιακό σόου

Οι συμφωνίες, ωστόσο, πέρασαν σε δεύτερη μοίρα μπροστά στο επικοινωνιακό σόου που είχε στήσει ο Βούτσιτς, αλλά και στα γεωπολιτικά μηνύματα που έστειλε ο πρόεδρος Πούτιν. Στην πλειονότητά τους οι ελεγχόμενες από τον Βούτσιτς εφημερίδες και ιστοσελίδες χαρακτήρισαν θετική την επίσκεψη, επικαλούμενες το πλήθος των συμφωνιών, ύψους 660.000.000 ευρώ, που υπεγράφησαν, υπογραμμίζοντας με έμφαση ότι ο Πούτιν «κατέστησε σαφές σε διεθνές επίπεδο ότι η Σερβία βρίσκεται υπό την προστασία της ομόθρησκης Ρωσίας». Ο αντιπολιτευόμενος Τύπος είδε την όλη υποδοχή του Ρωσου ηγέτη ως ένα φολκλόρ που είχε στόχο την επίδειξη δύναμης του Βούτσιτς στην αντιπολίτευση, σε μια περίοδο που χιλιάδες Σέρβοι –φοιτητές, διανοούμενοι, νεολαίοι– διαδηλώνουν κάθε εβδομάδα στους δρόμους του Βελιγραδίου και άλλων πόλεων, εναντίον της πολιτικής του, την οποία καταγγέλλουν ως αυταρχική.

Οι εικόνες που έκαναν τον γύρο του κόσμου από την περιήγηση του Ρώσου ηγέτη στον νεόδμητο εμβληματικό ναό του Αγίου Σάββα στο Βελιγράδι, με κανονιοβολισμούς, καμπάνες που ηχούσαν χαρμόσυνα και χιλιάδες πολίτες να τον καταχειροκροτούν, σχολιάστηκαν καυστικά από μερίδα των ΜΜΕ. «Ηταν συγκέντρωση υποστήριξης του Βούτσιτς παρά υποδοχής του Πούτιν», έγραψε η Danas, σημειώνοντας πως οι κομματικές οργανώσεις του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (σ.σ. κόμμα του Βούτσιτς) από ολόκληρη τη Σερβία κινητοποιήθηκαν για να μεταφέρουν από την επαρχία κόσμο στο Βελιγράδι. Η εφημερίδα ανέφερε ότι σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες της Σερβίας δόθηκε άδεια μετ’ αποδοχών στους υπαλλήλους που ήθελαν να μεταβούν στο Βελιγράδι, ενώ στην πρωτεύουσα εφαρμόστηκε μειωμένο ωράριο ακόμη και στα σχολεία.

Η σημασία της επίσκεψης του Πούτιν στο Βελιγράδι, ωστόσο, ξεπερνάει σε επίπεδο ενδιαφέροντος κατά πολύ τα σύνορα της Σερβίας.

Aποκτά γεωπολιτικές διαστάσεις, ειδικά σε μια περίοδο που στην ευρύτερη Βαλκανική συντελούνται διεργασίες οι οποίες αλλάζουν τις ισορροπίες, ενδεχομένως και τον χάρτη.

Μετά το Μαυροβούνιο, η «Βόρεια Μακεδονία», ίσως και το Κόσοβο –εφόσον τελεσφορήσουν οι πιέσεις των ΗΠΑ και Γαλλίας για εξεύρεση λύσης στη διαμάχη με τους Σέρβους– μπαίνουν στο ΝΑΤΟ. Εκτός Βορειοατλαντικού Συμφώνου μένουν μόνο η Σερβία και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Με τη νατοϊκή «τανάλια» να σφίγγει τη Ρωσία από τις χώρες της Βαλτικής έως το Αιγαίο και την Αδριατική, ο πρόεδρος Πούτιν από τη Σερβία, μοναδική πλέον εξέδρα ρωσικής επιρροής στη Βαλκανική, διαμήνυσε διά της παρουσίας του πως δεν θα αφήσει τη χώρα να πέσει στην αγκαλιά της Δύσης.

Υπό τον τίτλο «Η Μόσχα θέλει να αυξήσει την επιρροή της», το σερβικό πρακτορείο ειδήσεων BETA σχολίασε ότι «το μεγάλο βήμα προς τη σταθεροποίηση της Μακεδονίας με την υιοθέτηση αλλαγής της ονομασίας και η αποτυχία της Ρωσίας, τα προηγούμενα χρόνια, να αποτρέψει την ενταξιακή πορεία των Σκοπίων στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ, αποτελούν έναν ακόμη λόγο για τη Ρωσία να επιδιώκει τη διατήρηση και την επέκταση της επιρροής της στη Σερβία».

Αλλά και στη μετάβαση του Βλαντιμίρ Πούτιν στον ναό του Αγίου Σάββα, το ΒΕΤΑ διέγνωσε ρωσικές σκοπιμότητες. «Από ρωσικής πλευράς, η επιλογή της επίσκεψης Πούτιν στον ναό του Αγίου Σάββα και η συνάντησή του με τον Πατριάρχη της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Ειρηναίο ήταν μια προσπάθεια του Ρώσου προέδρου να επιδείξει τους ισχυρούς δεσμούς των ορθοδόξων των δύο εθνών, σε μια περίοδο αιχμής της σύγκρουσης ανάμεσα στο Πατριαρχείο Μόσχας και στο Οικουμενικό Πατριαρχείο εξαιτίας της αυτοκεφαλίας της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία επιδιώκει τη στήριξη του Πατριαρχείου Μόσχας στη διαμάχη με τις Ορθόδοξες Εκκλησίες της Μακεδονίας και του Μαυροβουνίου, οι οποίες επίσης ζητούν αυτοκεφαλία».

Η κατηγορία

Ο Ρώσος πρόεδρος, ερωτηθείς στη συνέντευξη Τύπου για το εάν η χώρα του προτίθεται να αναλάβει κάποια πρωτοβουλία στο καυτό ζήτημα του Κοσόβου, απέφυγε να απαντήσει. Αντ’ αυτού κατηγόρησε την Πρίστινα ότι «το τελευταίο διάστημα πήρε μια σειρά από προκλητικές πρωτοβουλίες, που όξυναν σοβαρά την κατάσταση».

Σε ανάλυσή της, η αντιπολιτευόμενη BLIC σχολίασε ότι «η Ρωσία δεν έχει καμία διάθεση να βοηθήσει στην εξεύρεση λύσης, γιατί αν κλείσει το θέμα και το Κόσοβο ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, θα χάσει την επιρροή της στη Σερβία». Οσο για  την επίσκεψη του Ρώσου προέδρου, η ίδια εφημερίδα έγραψε ότι «ο μόνος που είχε ουσιώδες όφελος ήταν ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, σε μια περίοδο που όλο και αυξάνεται η συμμετοχή των δυσαρεστημένων πολιτών στις διαδηλώσεις της αντιπολίτευσης».