ΚΟΣΜΟΣ

Tυχαίες ανακαλύψεις

tychaies-anakalypseis-2304820

Η πορεία από τις αδέξιες απόπειρες ενός βρέφους να αρπάξει ένα παιχνίδι που απέχει μόνο λίγα εκατοστά από το πρόσωπό του έως την κατάκτηση της λεγόμενης λεπτής κινητικότητας, η οποία επιτρέπει σε ένα παιδί σχολικής ηλικίας να κατασκευάσει μια ολόκληρη πολιτεία από μικροσκοπικά τουβλάκια, είναι αργή και επίπονη. Πρόκειται όμως για ένα απειροελάχιστο διάστημα σε σχέση με τον χρόνο που πήρε στους προγόνους μας να μάθουν να φτιάχνουν και να χρησιμοποιούν εργαλεία εκπληκτικής ακρίβειας, σαν τις λεπτεπίλεπτες αιχμές για προϊστορικά βέλη, τις οποίες ανακάλυψε τυχαία ο ανθρωπολόγος Justin Pargeter (Πανεπιστήμιο Emory, Ατλάντα) στις αποθήκες του μουσείου Iziko στο Κέιπ Τάουν. Οι αρχαιολόγοι, που είχαν εντοπίσει τα «θραύσματα» χαλαζία στη θέση Boomplaas, στη Νότιο Αφρική, είχαν θεωρήσει ότι επρόκειτο απλώς για υπολείμματα από την κατασκευή μεγαλύτερων εργαλείων. Ωστόσο, ο παρατηρητικός Pargeter είχε την ιδέα να τα βάλει κάτω από το μεγεθυντικό φακό, για να ανακαλύψει ότι οι «νιφάδες» σε μέγεθος μικρής σταφίδας ήταν στην πραγματικότητα αιχμές, οι οποίες μάλιστα έφεραν ίχνη φθοράς από το κυνήγι.

Σε άρθρο που μόλις δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Evolutionary Anthropology, ο ερευνητής και η ομάδα του υποστηρίζουν πως αυτό που μας διακρίνει από τα υπόλοιπα πρωτεύοντα θηλαστικά δεν είναι η χρήση εργαλείων, αλλά η σταδιακή σμίκρυνση των εν λόγω εργαλείων – μια διαδικασία που ξεκίνησε πριν από περίπου δύο εκατ. χρόνια και συνεχίζεται ώς τις μέρες μας με την ανάπτυξη της νανοτεχνολογίας. Ο Pargeter πιθανολογεί ότι οι αιχμές είχαν δηλητήριο στην άκρη τους και ότι άρχισαν να κατασκευάζονται στο τέλος της τελευταίας παγετώδους περιόδου (πριν από περίπου 17.000 χρόνια), όταν η άνοδος της στάθμης της θάλασσας ανάγκασε τους κατοίκους της σημερινής Νότιας Αφρικής να καταφύγουν σε περιοχές της ενδοχώρας όπως το Boomplas. «Τα μικρότερα εργαλεία είναι η τεχνολογία επιλογής για τους πληθυσμούς σε συνεχή κίνηση», αναφέρει ο ανθρωπολόγος. «Οταν οι Homo sapiens εγκατέλειψαν την Αφρική δεν κουβαλούσαν ογκώδεις χειροπελέκεις αλλά βέλη και μικρότερα λίθινα εργαλεία».