ΚΟΣΜΟΣ

Το ρεσάλτο στη Νιγηρία και οι Ελληνες φρουροί

Το ρεσάλτο στη Νιγηρία και οι Ελληνες φρουροί

Η πολυήμερη επιχείρηση περιπολίας στα ανοιχτά της Νιγηρίας με την κωδική ονομασία «Junction Rain» πλησίαζε στο τέλος της. Πάνοπλοι άνδρες της τοπικής ακτοφυλακής με τη συνδρομή Αμερικανών συναδέλφων τους είχαν ήδη ελέγξει τουλάχιστον 100 πλοία, ώσπου στα μέσα Απριλίου το γκρι σκάφος «Sea Angel 3» τους κίνησε υποψίες. Οι απαντήσεις που έδινε ο καπετάνιος στις τυπικές ερωτήσεις αναγνώρισης δεν κρίθηκαν πειστικές. Στο ρεσάλτο που ακολούθησε εντοπίστηκαν και συνελήφθησαν τέσσερις ξένοι υπήκοοι, τρεις Ελληνες και ένας Αμερικανός και κατασχέθηκαν όπλα και σφαίρες. Κρίθηκαν ύποπτοι για πειρατεία, ακόμη και για πιθανή απόπειρα λαθρεμπορίου καυσίμων. Νέα στοιχεία δείχνουν, όμως, ότι η υπόθεση δεν ήταν τόσο ξεκάθαρη.

Οι συλληφθέντες και ο οπλισμός τους, τέσσερις ημιαυτόματες καραμπίνες Benelli MR-1 (όπλο που συνήθως χρησιμοποιείται κατά της πειρατείας) και περίπου 1.000 σφαίρες, φωτογραφήθηκαν κατά τον απόπλου στο Λάγος, προτού παραδοθούν στις αστυνομικές αρχές. Στην Αθήνα έγιναν κάποιες διερευνητικές επαφές με δικηγορικό γραφείο σε περίπτωση που ο 57χρονος Χ.Κ., ο 54χρονος Σ.Α. και ο 34χρονος Σ.Π. χρειάζονταν εκπροσώπηση. Αλλά μέχρι στιγμής δεν παρενέβη κάποιος Ελληνας νομικός. Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες της «Κ» και οι τέσσερις συλληφθέντες αφέθηκαν ελεύθεροι (πιθανότατα έπειτα από καταβολή εγγύησης). Παραμένουν, όμως, στη Νιγηρία, καθώς τα ταξιδιωτικά τους έγγραφα δεν τους έχουν επιστραφεί ακόμη.

Το θέμα παρακολουθούν από κοντά τόσο οι ελληνικές όσο και οι αμερικανικές διπλωματικές αντιπροσωπείες στην Αμπούτζα. Διαπιστώθηκε ότι και οι τέσσερις εργάζονταν ως ένοπλοι φρουροί κατά της πειρατείας για αμερικανική εταιρεία. Το παρασκήνιο της υπόθεσης που παρουσιάζει η «Κ» δείχνει πόσο πολύπλοκη είναι η προστασία των πλοίων στα ταραγμένα νερά της Δυτικής Αφρικής και πώς τα ένοπλα πληρώματα μπορεί να κινούνται ορισμένες φορές σε μια γκρίζα ζώνη νομιμότητας.

Η μετεπιβίβαση 

Σύμφωνα με πηγές από τον χώρο της παροχής υπηρεσιών ασφαλείας στην ανοιχτή θάλασσα, οι Ελληνες και ο Αμερικανός συνάδελφός τους ήταν φρουροί σε πλοίο αμερικανικών συμφερόντων. Οταν αυτό προσέγγισε τα χωρικά ύδατα της Νιγηρίας κλήθηκε το υποστηρικτικό σκάφος «Sea Angel 3», με πλήρωμα πέντε Νιγηριανούς, για να τους παραλάβει. Θα μετεπιβιβάζονταν σε αυτό, μαζί με όλο τον οπλισμό τους, και θα παρέμεναν στα ανοιχτά. Μόλις το εμπορικό πλοίο αποδέσμευε το φορτίο του θα επέστρεφε στο ίδιο σημείο για να τους πάρει και να συνεχίσουν το ταξίδι τους. Η Νιγηρία δεν επιτρέπει την παρουσία αλλοδαπών ένοπλων φρουρών σε σκάφη που πλέουν στα ύδατά της ή δένουν στα λιμάνια της και με αυτή την κίνηση οι φρουροί προσδοκούσαν ότι δεν θα ανέκυπτε κάποιο πρόβλημα με τις τοπικές αρχές.

Ο 50χρονος Αμερικανός συλληφθείς είχε υπηρετήσει σε επίλεκτη ομάδα βατραχανθρώπων του Πολεμικού Ναυτικού της πατρίδας του. Στο επαγγελματικό του προφίλ στην ιστοσελίδα LinkedΙn δηλώνει υπάλληλος της αμερικανικής εταιρείας ασφαλείας Trident Group, στον τομέα της αντιπειρατείας, από τον Νοέμβριο του 2011 μέχρι και σήμερα. Η αμερικανική εταιρεία δεν απάντησε σε ερωτήματα της «Κ» σχετικά με το περιστατικό στα ανοιχτά της Νιγηρίας.

Το 2012, η Trident είχε επικριθεί για τη δράση υπαλλήλων της στον Ινδικό Ωκεανό. Σε βίντεο που είχε δοθεί τότε στη δημοσιότητα και είχε συγκεντρώσει μέσα σε λίγες ημέρες εκατομμύρια προβολές στο YouTube εικονίζονταν δύο ένοπλοι φρουροί που πυροβολούσαν κατά πειρατικού σκάφους χωρίς να έχουν ακολουθήσει τους προβλεπόμενους κανόνες εμπλοκής. Ο πρόεδρος της αμερικανικής εταιρείας ασφαλείας είχε υπερασπιστεί τότε το προσωπικό του, δηλώνοντας ότι είχαν ρίξει προειδοποιητικές βολές προτού στρέψουν τις κάννες τους κατά των πειρατών. Τόνισε ακόμη ότι αυτή ήταν η δεύτερη επίθεση που δεχόταν η ομάδα του μέσα σε 72 ώρες και ισχυρίστηκε ότι οι πειρατές ανταπέδωσαν τα πυρά – αν και αυτό δεν ήταν άμεσα ορατό από το βίντεο.

Το πλαίσιο

Στη Νιγηρία, πάντως, επιτρέπεται η φύλαξη των εμπορικών πλοίων μόνο από μισθωμένα συνοδευτικά σκάφη στα οποία πρέπει να επιβαίνουν ως ένοπλοι φρουροί εν ενεργεία στρατιωτικοί της χώρας. Οπως εξηγεί στην «Κ» ο Ντιρκ Σίμπελς, αναλυτής για θέματα ασφαλούς ναυσιπλοΐας στην εταιρεία Risk Intelligence, αυτή τη στιγμή λειτουργούν στη Νιγηρία περίπου 30 εταιρείες (σε κάποιες περιπτώσεις πρόκειται για θυγατρικές ξένων εταιρειών) που παρέχουν αντίστοιχες υπηρεσίες. Το κόστος ενοικίασης συνοδευτικού σκάφους μπορεί να φτάσει και τις 15.000 δολάρια ανά ημέρα. «Σε αρκετές περιπτώσεις τα συνοδευτικά σκάφη που χρησιμοποιούνται γι’ αυτό τον σκοπό είναι πρώην σκάφη ευρωπαϊκών ακτοφυλακών που μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της δουλειάς. Υπάρχουν, όμως, και άλλα που δεν ήταν φτιαγμένα για καταδιώξεις, δεν είναι τόσο γρήγορα όσο χρειάζεται», λέει ο Σίμπελς.

Το πέρασμα ανοιχτά της Δυτικής Αφρικής θεωρείται τα τελευταία χρόνια από τα πιο επισφαλή. Οπως εξηγεί στην «Κ» στέλεχος σε ελληνική εταιρεία ασφαλείας που διαθέτει ένοπλους φρουρούς κατά της πειρατείας, «σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε παλαιότερα στη Σομαλία, οι Νιγηριανοί σαλταδόροι δεν προχωρούν σε κατάληψη των πλοίων αλλά σε απαγωγή μελών τού πληρώματος, συνήθως του καπετάνιου και του Α΄ μηχανικού, και τους απελευθερώνουν έπειτα από δύο εβδομάδες μόλις λάβουν ως λύτρα 50.000-100.000 ευρώ ανά όμηρο».

Τι προβλέπει η ελληνική νομοθεσία

Παράγοντες στον κλάδο της παροχής υπηρεσιών ασφαλείας στην ανοιχτή θάλασσα εκτιμούν ότι οι Ελληνες ένοπλοι φρουροί δεν ξεπερνούν πλέον τους 600. Τα τελευταία χρόνια, μετά την ύφεση των κρουσμάτων πειρατείας στη Σομαλία και λόγω των περιορισμών που ισχύουν στη Νιγηρία, ο αριθμός των αντίστοιχων εταιρειών διεθνώς έχει μειωθεί. Από το 2012 ισχύει στην Ελλάδα ειδικός νόμος για τους φρουρούς που παρέχουν της υπηρεσίες τους σε υπό ελληνική σημαία εμπορικά πλοία. Σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4058 οι ένοπλοι φρουροί πρέπει να έχουν συμπληρώσει το 21ο έτος, να μην έχουν καταδικαστεί αμετάκλητα σε ποινή μεγαλύτερη των έξι μηνών για οποιοδήποτε αδίκημα τελέστηκε με δόλο και η εταιρεία στην οποία εργάζονται να έχει αναγνωρισμένη πιστοποίηση ποιότητας. Η άδεια που λαμβάνουν οι ένοπλοι φρουροί ισχύει για έξι μήνες ή ένα έτος με τη δυνατότητα ανανέωσης. Τα όπλα πρέπει να φυλάσσονται σε ειδικό χώρο του πλοίου στον οποίο έχουν πρόσβαση ο πλοίαρχος ή ο αντικαταστάτης του και ο επικεφαλής των φρουρών.