ΚΟΣΜΟΣ

Ο γρίφος της Κομισιόν

f1--2

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ – ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ

Υπό πρωτοφανείς συνθήκες μυστικότητας βρέθηκαν οι 28 ηγέτες της Ε.Ε., την προηγούμενη Πέμπτη, κλεισμένοι στην αίθουσα των συνόδων κορυφής στον όγδοο όροφο του κτιρίου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Justus Lipsius, χωρίς συμβούλους και κινητά, για να αποφασίσουν στη διαδικασία που θα ακολουθηθεί για την εκλογή του νέου προέδρου της Επιτροπής και άλλων καίριων αξιωμάτων της Ενωσης.  Ολοι γνώριζαν ότι οι συζητήσεις αυτές ήταν πολύ ευαίσθητες, αλλά και ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς θα κρίνουν όχι μόνον το πολιτικό μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την επόμενη δεκαετία –ο πρόεδρος της Κομισιόν έχει πενταετή θητεία που ανανεώνεται–, αλλά και το οικονομικό, αφού η θητεία του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι οκταετής. Ηταν ξεκάθαρο πως δεν έπρεπε να διαρρεύσει κάτι.

Την περασμένη Πέμπτη, όμως, και ύστερα από ώρες συζητήσεων, οι ηγέτες των κρατών-μελών βγήκαν από την αίθουσα ακόμη πιο διαιρεμένοι απ’ όταν μπήκαν, με τους δύο πιο ισχυρούς, τη Γερμανίδα καγκελάριο Αγκελα Μέρκελ και τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να βρίσκονται σε διαμετρικά αντίθετες θέσεις. Η Γερμανίδα καγκελάριος υποστηρίζει ανοιχτά την υποψηφιότητα του επικεφαλής της ευρωομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), Βαυαρού Χριστιανοκοινωνιστή Μάνφρεντ Βέμπερ, και ο Γάλλος πρόεδρος είναι έτοιμος να υποστηρίξει οποιονδήποτε άλλον πλην του Βέμπερ.

Η γαλλογερμανική διαφωνία για ένα τόσο σημαντικό θέμα όπως οι κορυφαίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης αποτελεί εντελώς ασυνήθιστη κατάσταση πραγμάτων. Συνήθως οι ηγέτες των δύο μεγάλων και ισχυρών χωρών βρίσκουν κάποιον συμβιβασμό ανάμεσά τους και αυτός γίνεται τις περισσότερες φορές διμερώς πριν καθίσουν στο τραπέζι με τους υπολοίπους. Αυτή τη φορά, όπως τουλάχιστον φαίνεται, συμβιβασμός δεν βρέθηκε. Ισως γιατί και οι Γάλλοι και οι Γερμανοί έχουν και οι δύο υποψηφίους για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα – δύο θέσεις που θα πρέπει να αποφασιστούν θεωρητικά συγχρόνως. Ομως το διαβατήριο δεν είναι το μόνο συστατικό που θα πρέπει να έχει ένας υποψήφιος για να αποκτήσει μία από αυτές τις κορυφαίες θέσεις. Εξίσου σοβαρό στοιχείο είναι και η πολιτική ομάδα στην οποία ανήκει, αλλά και το φύλο του, καθώς αναμένεται αυτή τη φορά να υπάρχουν και γυναίκες στις πιο σημαντικές θέσεις.

Ο γρίφος που θα πρέπει να λύσουν οι ηγέτες των κρατών-μελών το επόμενο διάστημα θα είναι ιδιαίτερα δύσκολος και τα πρώτα δείγματα από την τελευταία Σύνοδο Κορυφής δεν ήταν και τόσο ελπιδοφόρα.

Ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωνε την περασμένη Πέμπτη πως ο νέος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρέπει να έχει αρκετή «εμπειρία» και «αξιοπιστία» ώστε να δώσει νέα ώθηση στο ευρωπαϊκό εγχείρημα και ότι κάτι τέτοιο δεν διαθέτει ο Βαυαρός Μάνφρεντ Βέμπερ. Ο Βέμπερ, πέρα από 15 χρόνια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όντως δεν έχει κυβερνητική εμπειρία, αλλά δεν παύει να είναι ο επίσημος υποψήφιος του ΕΛΚ, το οποίο παραμένει η πιο ισχυρή πολιτική ομάδα με τους περισσότερους ευρωβουλευτές, παρά την πτώση του ποσοστού του στις τελευταίες ευρωεκλογές. Οπως φάνηκε στην τελευταία σύνοδο, οι επτά ηγέτες που ανήκουν στο ΕΛΚ παραμένουν απολύτως ενωμένοι πίσω από τον υποψήφιό τους.

Η υπενθύμιση της Μέρκελ

Σύμφωνα με αξιωματούχους που ενημερώθηκαν για το τι ειπώθηκε εντός των κεκλεισμένων θυρών, η κ. Μέρκελ ήταν απογοητευμένη από την έντονη κριτική που άσκησε ο κ. Μακρόν στον κ. Βέμπερ, υπενθυμίζοντας στους υπόλοιπους ηγέτες ότι και αυτή όταν ανέλαβε καγκελάριος, πριν από περίπου 15 χρόνια, δεν διέθετε ιδιαίτερη εμπειρία και της είχε ασκηθεί η ίδια κριτική.

«Θα προειδοποιούσα αυτούς που θέλουν να πουν ότι μόνον όσοι έχουν εμπειρία από το Κοινοβούλιο είναι έμπειροι, να μην το κάνουν», είπε μετά το τέλος της συνάντησης. Αλλωστε και ο ίδιος ο Εμανουέλ Μακρόν εκτοξεύθηκε στην προεδρία της Δημοκρατίας της χώρας του με ελάχιστη πολιτική εμπειρία, από την περίοδο της διακυβέρνησης Ολάντ.

Ενώ πολλοί εκτιμούσαν ότι η Αγκελα Μέρκελ μετά τις εκλογές θα απέσυρε την υποστήριξή της προς τον Μάνφρεντ Βέμπερ, αφού δεν συμφωνεί με τη διαδικασία όπου ο κορυφαίος υποψήφιος στις ευρωεκλογές γίνεται και πρόεδρος της Επιτροπής, όπως έγινε για πρώτη φορά στις προηγούμενες ευρωεκλογές με τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, κάτι τέτοιο δεν έγινε τελικά. Η Γερμανίδα καγκελάριος δέχθηκε πιέσεις και μέσα από τη Γερμανία, αλλά και μέσα από το ΕΛΚ, να υποστηρίξει τον Βαυαρό υποψήφιο μέχρι τέλους, και αυτό έκανε. Ο Εμανουέλ Μακρόν, από την άλλη, πρότεινε ακόμη και εναλλακτικούς υποψηφίους που θα δεχόταν, όπως η Δανή επίτροπος υπεύθυνη για θέματα Ανταγωνισμού Μαργκρέτε Βεστάγκερ, η οποία ανήκει στο κόμμα των Φιλελευθέρων, ο Φρανς Τίμερμανς, ο υποψήφιος των Σοσιαλιστών στις ευρωεκλογές, αλλά και ο Μισέλ Μπαρνιέ, ο επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για το Brexit, ο οποίος παρόλο που ανήκει στο ΕΛΚ, είναι Γάλλος και σύμφωνα με τον Εμανουέλ Μακρόν πιο κατάλληλος από τον Μάνφρεντ Βέμπερ. Και ο Γάλλος πρόεδρος δεν είναι μόνος του στις εκκλήσεις για εξεύρεση εναλλακτικής λύσης. Στο πλευρό του βρίσκονται και ο σοσιαλιστής Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, ο Πορτογάλος πρωθυπουργός Αντόνιο Κόστα και ο Αλέξης Τσίπρας, οι οποίοι έχουν ταχθεί υπέρ του Σοσιαλδημοκράτη υποψηφίου Φρανς Τίμερμανς.

Ο ρόλος Τουσκ, ευρωβουλευτών

Αυτή τη στιγμή η «καυτή πατάτα» βρίσκεται στα χέρια του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος καλείται να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις και με τους ηγέτες των κρατών-μελών αλλά και με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι ευρωβουλευτές θα είναι αυτοί οι οποίοι θα κληθούν να δώσουν το τελικό πράσινο φως για τον επικεφαλής της Κομισιόν, αλλά και τον πρόεδρο της ΕΚΤ. Ομως κι εκεί υπάρχουν διαφορές, με τα βασικά κόμματα να μην τηρούν κοινή γραμμή ως προς τη διαδικασία που πρέπει να τηρηθεί. Το ΕΛΚ, οι Σοσιαλιστές και οι Πράσινοι τονίζουν ότι θα υποστηρίξουν μόνον κάποιον από τους επικεφαλής των ευρωπαϊκών κομμάτων και όχι κάποιον που θα επιλεγεί από τους ηγέτες των κρατών-μελών. Αντιθέτως, οι Φιλελεύθεροι είναι ανοιχτοί και σε άλλους υποψηφίους. Σκοπός είναι στη Σύνοδο Κορυφής στις 20 Ιουνίου να βρεθεί ο νέος πρόεδρος της Επιτροπής ώστε να ξεκινήσουν οι διαδικασίες για τη σύσταση της νέας Κομισιόν, αλλά όπως διαμορφώνεται η κατάσταση σήμερα, αυτό μάλλον φαντάζει άπιαστο όνειρο.