ΚΟΣΜΟΣ

Καθοριστική ημέρα για τη Γερμανία

Το παιχνίδι είναι μόνο για γερά νεύρα. Αυτό είναι το απολύτως βέβαιο σε σχέση με τη σημερινή συνεδρίαση της Ομοσπονδιακής Βουλής στο Βερολίνο. Από την έκβαση της φανερής ψηφοφορίας υπέρ ή κατά της εμπλοκής 3.900 Γερμανών στρατιωτών στο Αφγανιστάν θα κριθούν η επιβίωση της κυβέρνησης Σρέντερ, η χρωματική αντοχή του «ερυθροπράσινου» συνασπισμού και κατ’ επέκτασιν η προκήρυξη πρόωρων εκλογών εντός 60 ημερών, δηλαδή στις 3 Φεβρουαρίου. Το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, ωστόσο, φαίνεται ότι θορύβησε τους Χριστιανοδημοκράτες, καθώς χθες κυκλοφόρησε η φήμη ότι η ηγέτις του κόμματος Α. Μέρκελ σκοπεύει να μην είναι υποψήφια για την καγκελαρία, παραχωρώντας τη θέση της στον Βαυαρό πρωθυπουργό κ. Στόιμπερ. Αργά χθες όμως, οι Χριστιανοδημοκράτες διέψευσαν αυτό το ενδεχόμενο.

Η αντοχή του νευρικού συστήματος του κ. Σρέντερ είναι ευθέως ανάλογη προς τη δεινότητά του σε τακτικούς ελιγμούς. Επί τριήμερο «βομβάρδισε» οικολόγους αντάρτες και Σοσιαλδημοκράτες ιδεολόγους με νουθεσίες και μη διατυπωμένες αλλά ευκόλως εννοούμενες απειλές. Οι ιδεολόγοι του SPD μάλλον επείσθησαν. Αλλά οι Πράσινοι εταίροι του καγκελαρίου εξωτερικεύουν ενίοτε μία νευρική κόπωση συναφή προς την προσπάθεια να συνταιριάξουν οικολογία και ειρήνη με τις επιταγές της εξουσίας και με τις απαιτήσεις του νέου διεθνούς ρόλου της Γερμανίας, όπως τον παρουσίασε ο Γκέρχαρντ Σρέντερ μετά την έναρξη της εκστρατείας των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν.

Δεν αποκλείεται λοιπόν η «μάχη» στο Μπούντεσταγκ να επιφέρει χρωματική αλλοίωση στην κυβέρνηση με ξεθώριασμα των Πρασίνων. Σε σύνολο 666 βουλευτών, η κυβερνητική πλειοψηφία διαθέτει 341. Εάν αποχωρήσουν οι οκτώ δεδηλωμένοι Πράσινοι αντάρτες -έστω επτά- η πλειοψηφία χάνεται. Χάνεται, όμως και η εξουσία.

Εξάλλου, ποιος θα είναι ο επόμενος χρωματικός συνδυασμός, προεκλογικά ή μετεκλογικά; Οχι «ερυθρόμαυρος» αν πιστέψει κανείς το κάθετο «Οχι» Χριστιανοδημοκρατών και Χριστιανοκοινωνιστών στην εκδοχή «Μεγάλου Συνασπισμού» με το SΡD.

Ισως «ερυθροκίτρινος», δηλαδή Σοσιαλδημοκράτες με Ελεύθερους Δημοκράτες. Ωστόσο, ο Γκουίντο Βεστερβέλε του FDP, αρκέστηκε χθες στη μετά χαράς αποδοχή πρόωρων εκλογών, προβλέποντας ότι οι Πράσινοι, ως συνήθως, θα υποχωρήσουν.

Η εφημερίδα «Die Zeit», έγκυρο όργανο του SPD υπό τον πρώην καγκελάριο Χέλμουτ Σμιτ -με τον οποίο ο κ. Σρέντερ συζήτησε το θέμα της ψήφου εμπιστοσύνης την Τρίτη- αρνείται ότι ο καγκελάριος επιδιώκει πρόωρες εκλογές και ότι υπονομεύει τους Πράσινους. Αντιθέτως, με την ψήφο εμπιστοσύνης και με τον πόλεμο ενδυναμώνει τη συνεργασία. Ανάμεσα από τις αράδες της «Zeit» αναδύεται μία αίσθηση τετελεσμένου.

Τετελεσμένη συνεχίζει να θεωρεί την «ερυθροπράσινη» συνεργασία η «Frankfurter Allgemeine». Κατά τη γνώμη της οι Πράσινοι είναι χωρισμένοι σε δύο πτέρυγες, την «κυβερνητική» και την «κομματική». Η τελευταία, με τη σκέψη στις εκλογές -πρόωρες ή όχι-, με το 70% της βάσης κατά του πολέμου και με το συνέδριο στο Ροστόκ προ των πυλών, «αρρωσταίνει» με τις επιλογές της ηγεσίας στο Βερολίνο, δηλαδή του Γιόσκα Φίσερ που φαίνεται να έχει βαρεθεί τα συλλογικά προεδρεία.

Το συνέδριο του SPD αντιμετωπίζει εντός ολίγου και ο κ. Σρέντερ. Ισως, λοιπόν, η ψήφος εμπιστοσύνης λύσει εκ των προτέρων πιθανά προβλήματα. Ομως η δημοτικότητά του είναι υψηλή, όπως και του SPD, την ώρα που η Ενωση CDU-CSU αντιμετωπίζει εσωτερικά προβλήματα.

Ο Σρέντερ έχει βάσιμους λόγους να ελπίζει σε ανάκαμψη

Με το κόμμα του να προηγείται στις δημοσκοπήσεις, με την προσωπική του δημοτικότητα στα ύψη και την αντιπολίτευση διχασμένη και με χαμηλό ηθικό, ο Γκέρχαρντ Σρέντερ δείχνει να βαδίζει προς την νίκη στις εθνικές εκλογές, που πρόκειται να διεξαχθούν ύστερα από δέκα μήνες. Οι κυβερνητικοί εταίροι του, οι πράσινοι, φαίνεται ότι έχουν αναλάβει τις δυνάμεις τους ύστερα από τις ήττες του σε μια σειρά τοπικών και περιφερειακών εκλογών. Και, μολονότι η ανεργία και η οικονομία επιδεινώνονται με γοργό ρυθμό, ο Σρέντερ έχει βάσιμους λόγους να ελπίζει σε μία ανάκαμψη πριν από τις εκλογές.

Τότε, γιατί ο Γερμανός καγκελάριος διακινδυνεύει το μέλλον του, μετατρέποντας μία κοινοβουλευτική συζήτηση για την ανάπτυξη στρατευμάτων στο Αφγανιστάν σε ψήφο εμπιστοσύνης για τον ίδιο;

Σενάρια

Αν χάσει το σημερινή ευκαιρία, είναι πολύ πιθανόν -με δεδομένη την αντιπολεμική στάση τουλάχιστον οκτώ πρασίνων βουλευτών- να εξανεμισθεί η εκ 16 εδρών κοινοβουλευτική πλειοψηφία του και η κυβέρνησή του να πέσει. Σ’ αυτή την περίπτωση θα τερματισθεί ύστερα από τρία χρόνια ο πρώτος εθνικός συνασπισμός σοσιαλδημοκρατών και πρασίνων και, σύμφωνα με το Σύνταγμα, θα αντικατασταθεί ή από κυβέρνηση μειοψηφίας των σοσιαλδημοκρατών ή από έναν νέο συνασπισμό υπό το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και με σχεδόν σίγουρη συμμετοχή των Φιλελευθέρων ή, όπερ και πιθανότερο, θα προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές, μάλλον τον προσεχή Ιανουάριο.

Ο Σρέντερ είναι ένας ευφυής πολιτικός. Η ανάγκη της Γερμανίας να παίξει έναν μείζονα ρόλο στη διεθνή σκηνή και να αποδεσμευθεί από τους μεταπολεμικούς περιορισμούς της για στρατιωτική δράση στο εξωτερικό είναι θέμα αρχής για τον καγκελάριο. Αλλά, είτε κερδίσει είτε χάσει τη σημερινή ψηφοφορία στη βουλή, το κόμμα του θα εξασφαλίσει ορισμένα πλεονεκτήματα, όπως συμφωνούν οι περισσότεροι παρατηρητές.

Ο καγκελάριος έχει καταστήσει σαφές ότι η προτίμησή του στρέφεται στη συνέχιση λειτουργίας του σημερινού κυβερνητικού συνασπισμού. Η κατάρρευση του συνασπισμού θα στερήσει τον Σρέντερ από τις υπηρεσίες του χαρισματικού υπουργού του των Εξωτερικών, Γιόσκα Φίσερ, ο οποίος συμμερίζεται το όραμά του για διεύρυνση του διεθνούς ρόλου της Γερμανίας, αλλά έχει αποσαφηνίσει ότι δεν πρόκειται να αυτομολήσει στους σοσιαλδημοκράτες, αν πέσει η κυβέρνηση.

Μεταρρυθμίσεις

Επιπλέον, ύστερα από ένα δύσκολο πρώτο έτος, ο συντονισμός των δύο κυβερνητικών εταίρων έχει βελτιωθεί σημαντικά επιτρέποντας στο συνασπισμό να θέσει σε εφαρμογή σημαντικές μεταρρυθμίσεις στη φορολογία, τις συντάξεις και άλλους τομείς. Στην οικονομική πολιτική οι πράσινοι υπήρξαν αρκετά φιλελεύθεροι ώστε να υποστηρίξουν τις υπέρ του επιχειρηματικού κόσμου τάσεις του καγκελαρίου, χωρίς να τον ωθήσουν τόσο μακρυά, ώστε να προκαλέσει την αριστερή πτέρυγα του δικού του κόμματος. Τέτοια πλειονεκτήματα εξουδετερώνουν τα περιστασιακά προβλήματα της διακυβέρνησης με ένα κόμμα, που μερικές φορές προδίδει το φιλειρηνικό παρελθόν του των δεκαετιών 1960 και 1970.

Όλα αυτά δικαιολογούν την προθυμία του καγκελαρίου να συνεχίσει το κυβερνητικό του έργο μαζί με τους πρασίνους. Για να γεφυρώσει τις διαφορές του μαζί τους, δέχθηκε να τροποποιήσει το κυβερνητικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη στρατιωτικής δύναμης στο Αφγανιστάν και να περιλάβει έναν ακριβέστερο προσδιορισμό της εντολής και διευκρίνιση των περιοχών, όπου θα υπηρετήσουν οι Γερμανοί στρατιώτες. Και τα γεγονότα των τελευταίων ημερών στο Αφγανιστάν φαίνεται ότι εξελίσσονται προς όφελος του καγκελαρίου.

Αλλά το κυριότερο μέλημά του είναι η διάσωση του κυβερνητικού συνασπισμού, που αντικατοπτρίζεται στις πανταχόθεν πιέσεις προς τους αντιρρησίες βουλευτές. Ίσως κάποιοι να το ξανασκεφθούν πριν από την κρίσιμη ψηφοφορία, αλλά δεν θα πεισθούν όλοι. Ο καγκελάριος θα μπορούσε να είχε αποφύγει την όλη διαδικασία, στρεφόμενος στην αντιπολίτευση για την εξασφάλιση τη απαιτούμενης πλειοψηφίας -κάτι που συνέβη τον περασμένο Αύγουστο. Πολλοί, πάντως, μέμφονται δημοσίως και κατ’ ιδίαν τον Σρέντερ για την απόφασή του να θέσει θέμα εμπιστοσύνης στην Μπούντεσταγκ.

Δυσκολίες

Το πρόβλημα είναι ότι αν ο καγκελάριος χάσει στη σημερινή ψηφοφορία, θα αντιμετωπίσει μεγαλύτερες δυσκολίες στη βουλή ως προς την ανάπτυξη στρατευμάτων. Αλλά ο Σρέντερ έχει κερδίσει πολλές μάχες ως τώρα και φαίνεται ότι έχει μελετήσει προσεκτικά και αυτή την κίνησή του.