ΚΟΣΜΟΣ

Ρομπότ αναζητεί τα μυστικά της τήξης γιγάντιου παγετώνα

Ρομπότ αναζητεί τα μυστικά της τήξης γιγάντιου παγετώνα

Μία εξαιρετικά σημαντική τρύπα… στον πάγο, και όχι στο νερό, δημιούργησαν Βρετανοί ερευνητές που συμμετέχουν σε αποστολή στον σημαντικότερο παγετώνα της Ανταρκτικής, που διόλου τυχαία ονομάστηκε «Παγετώνας της Ημέρας της Κρίσεως» ή, απλά, Παγετώνας Τhwaites. Οι ερευνητές, που φιλοδοξούν να αποκαλύψουν τα μυστικά της παγωμένης ηπείρου, τον επέλεξαν εκτιμώντας πως είναι ο πιο σημαντικός, αλλά και πιο επικίνδυνος, καθώς ήδη προκαλεί το 4% της παγκόσμιας αύξησης της στάθμης των υδάτων –ποσοστό δυσθεώρητο για μεμονωμένο παγετώνα– ενώ, όπως αποκαλύπτουν δορυφορικές φωτογραφίες, τήκεται με διαρκώς αυξανόμενη ταχύτητα.

Το νερό που είναι δεσμευμένο εκεί μπορεί να προκαλέσει, εφόσον λιώσει, άνοδο της στάθμης των υδάτων κατά 60 εκατοστά. Επίσης, η σημασία του συγκεκριμένου παγετώνα είναι ιδιαίτερη εξαιτίας της θέσης του στα δεξιά της παγοκρηπίδας της δυτικής Ανταρκτικής, η τήξη της οποίας θα μπορούσε να προκαλέσει άνοδο της στάθμης των θαλασσών κατά τρία μέτρα.

Η «Διεθνής Συνεργασία για τον Παγετώνα Τhwaites» είναι ένα αμερικανοβρετανικό πρόγραμμα, με τη συμμετοχή σαράντα ειδικών, κόστος 45 εκατ. ευρώ και διάρκεια πέντε ετών, που αποσκοπεί στο να αποκρυπτογραφήσει για ποιο λόγο ο παγετώνας μεταβάλλεται τόσο γρήγορα. Ο πελώριος παγετώνας, που έχει έκταση ίση με αυτή της Βρετανίας, θεωρείται ότι είναι ιδιαίτερα ευάλωτος στις συνέπειες της μεταβολής των κλιματικών συνθηκών. Τα τελευταία 30 χρόνια, η ποσότητα υδάτων που διαρρέει από τον παγετώνα και τους γειτονικούς του έχει διπλασιαστεί, γεγονός που έχει πανικοβάλει την επιστημονική κοινότητα.

Προκειμένου να καταφέρουν να αποκαλύψουν τις διαδικασίες που οδηγούν στην ταχύτατη τήξη των πάγων οι ερευνητές πραγματοποίησαν γεώτρηση, χρησιμοποιώντας ζεστό νερό. Ετσι, κατάφεραν να τρυπήσουν τον παγετώνα και να φτάσουν σε βάθος 700 μέτρων από την επιφάνειά του, προσεγγίζοντας τα ύδατα του ωκεανού και το ίζημα που βρίσκεται στον πυθμένα.

Από τη μικρής διαμέτρου γεώτρηση, περίπου 50 εκατοστών, οι ερευνητές προώθησαν στο εσωτερικό του παγετώνα κάποια όργανα, μεταξύ των οποίων και το Icefin, ένα μικρό κίτρινο ρομποτικό όχημα με σχήμα τορπίλης εξοπλισμένο με βιντεοκάμερες υψηλής ευκρίνειας, σόναρ, καθώς και όργανα που μετρούν τη ροή των υδάτων, την περιεκτικότητα σε άλατα, σε οξυγόνο, αλλά και τη θερμοκρασία. Το υποβρύχιο ρομπότ ήδη συνέλεξε στοιχεία σχετικά με την αλληλεπίδραση του πελώριου παγετώνα με τα ωκεάνια ύδατα και έλαβε δείγμα των ιζημάτων που βρίσκονται σε μεγαλύτερο βάθος. Mε τη βοήθειά του οι επιστήμονες μπόρεσαν να βιντεοσκοπήσουν τη «γραμμή βάσης» του παγετώνα, το μυστηριώδες όριο όπου ο πάγος συναντά τη στεριά και όπου τα θερμότερα ύδατα τον λιώνουν.

Η δρ Μπρίτνεϊ Σμιντ, του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Τζόρτζια, που ελέγχει το Icefin, τόνισε ότι ο σχεδιασμός του μικρού ρομπότ ήταν τέτοιος ώστε να φτάσει στη «γραμμή βάσης» του παγετώνα – ένα σημείο που ήταν σχεδόν αδύνατο να μελετηθεί μέχρι σήμερα, παρότι εκεί συντελούνται οι μεγαλύτερες αλλαγές.

«Το γεγονός ότι έχουμε αυτή την ευκαιρία στον Παγετώνα της Ημέρας της Κρίσεως, που είναι ένα ζωτικής σημασίας σημείο στη δυτική Ανταρκτική, είναι για εμένα και την ομάδα μου ένα όνειρο που γίνεται πραγματικότητα», δήλωσε η ερευνήτρια. Στο παρελθόν είχαν χρησιμοποιηθεί τέτοια ρομπότ προκειμένου να μελετηθεί η θαλάσσια ζωή κάτω από τους πάγους στη Θάλασσα Ρος της Ανταρκτικής. Οι επιστήμονες αισιοδοξούν ότι η τεχνολογία που χρησιμοποιείται σε αυτά τα ρομπότ θα χρησιμοποιηθεί μελλοντικά για την αναζήτηση ζωής σε άλλους παγωμένους ωκεανούς του ηλιακού συστήματος, όπως παραδείγματος χάρη στους ωκεανούς που πιστεύεται ότι υπάρχουν κάτω από την παγωμένη επιφάνεια του Εγκέλαδου, ενός δορυφόρου του Κρόνου, αλλά και της Ευρώπης, του φεγγαριού του Δία.

Η απειλή

Η αύξηση της στάθμης των θαλάσσιων υδάτων, μία από τις πολλές καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, θα απειλήσει όλες τις πόλεις που βρίσκονται σε μικρό υψόμετρο, από τη Σαγκάη μέχρι το Λονδίνο και τη Φλόριντα, μέχρι κάποια πιο ευάλωτα νησιωτικά συμπλέγματα, όπως οι Μαλδίβες και το Βανουάτου, που κινδυνεύουν με ολοκληρωτικό αφανισμό. Η ενδεχόμενη κατάρρευση του Παγετώνα της Ημέρας της Κρίσης θα θέσει σε κίνδυνο ακόμη και μητροπόλεις όπως η Νέα Υόρκη ή το Σίδνεϊ. Επιστημονική έρευνα που εκπονήθηκε το 2014 μελέτησε δείκτες της στάθμης των θαλάσσιων υδάτων σε 52 κοινότητες των ΗΠΑ. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμη και με τα υπάρχοντα δεδομένα, μέχρι το 2030 περισσότερες από τις μισές κοινότητες θα βιώνουν τουλάχιστον 24 παλιρροϊκές πλημμύρες κάθε χρόνο. Πόλεις όπως το Μέριλαντ και η Ουάσιγκτον μπορούν να αναμένουν μέχρι 150 τέτοιες πλημμύρες ετησίως. Στη Βρετανία, εάν η στάθμη των υδάτων αυξηθεί κατά δύο μέτρα μέχρι το 2040, ολόκληρη η κομητεία του Κεντ θα μετατραπεί σε Ατλαντίδα.