ΚΟΣΜΟΣ

Εντονη κινητικότητα και ανατροπές στο λιβυκό μέτωπο

entoni-kinitikotita-kai-anatropes-sto-livyko-metopo-2379717

Τα ξημερώματα της Δευτέρας, χάρη στην αυξημένη στρατιωτική υποστήριξη της Τουρκίας, οι δυνάμεις της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Τρίπολης παρέλασαν θριαμβευτικά στην αεροπορική βάση της Αλ Γουατίγια, ανακτώντας τον πλήρη έλεγχο μιας εκ των πιο στρατηγικών περιοχών στα νοτιοδυτικά της λιβυκής πρωτεύουσας. Πρόκειται για ένα κομβικό σημείο στην εξέλιξη του λιβυκού εμφυλίου: έπειτα από εβδομάδες έντονων συγκρούσεων, οι δυνάμεις του Φαγέζ αλ Σαράζ κατάφεραν να στερήσουν από τον Λιβυκό Εθνικό Στρατό και τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ το μοναδικό τους αεροδρόμιο στην ευρύτερη περιοχή της Τρίπολης, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη νίκη τους τον τελευταίο χρόνο. Το γεγονός πως, μόλις μερικές ημέρες πριν, ο γ.γ. του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ δήλωσε εμμέσως τη στήριξή του στην κυβέρνηση του Σαράζ ενισχύει την αίσθηση πως οι ισορροπίες έχουν πλέον αλλάξει σημαντικά.

Οι εξελίξεις ευνοούν σημαντικά τη θέση της Αγκυρας στη σύγκρουση, καθώς δεν χωράει αμφιβολία πως οι δεκάδες νίκες που έχει πετύχει η Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας τις τελευταίες εβδομάδες οφείλονται, ως επί το πλείστον, στη στήριξη της Τουρκίας, η οποία ενισχύει αδιάλειπτα την Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας με όπλα, συστήματα αεροπορικής άμυνας, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, Τούρκους στρατιωτικούς συμβούλους αλλά και χιλιάδες μισθοφόρους συριακής καταγωγής – παραβιάζοντας ξεκάθαρα το εμπάργκο των Ηνωμένων Εθνών στη Λιβύη. Οι τελευταίες εξελίξεις δημιούργησαν έντονη αυτοπεποίθηση στην Αγκυρα, με τον τουρκικό Τύπο να κάνει λόγο για θρίαμβο στο λιβυκό μέτωπο και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών να απειλεί τις δυνάμεις του Χαφτάρ με «σοβαρές συνέπειες» αν αντεπιτεθούν.

Ωστόσο, παρά τις πρόσφατες ήττες των δυνάμεων του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, η κατάσταση παραμένει ασταθής και απρόβλεπτη. Αλλωστε, πέρα από τον στρατάρχη Χαφτάρ, η Αγκυρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τα εμπόδια μιας σειράς ξένων δυνάμεων με συμφέροντα στη χώρα, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος και ο συριακός στρατός του Ασαντ. Και οι τρεις χώρες αντέδρασαν άμεσα στην πτώση της βάσης της Αλ Γουατίγια, στηρίζοντας εκ νέου τα στρατεύματα του Χαφτάρ και εκτοξεύοντας νέο κύμα απειλών κατά της τουρκικής προκλητικότητας.

Στον αντίποδα της Τουρκίας στη Λιβύη βρίσκεται και η Ρωσία. Λίγες ώρες μετά τις εξελίξεις της Δευτέρας, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Βλαντιμίρ Πούτιν μίλησαν τηλεφωνικώς, καταλήγοντας τελικά σε κοινή έκκληση για επαναδιαπραγμάτευση με βάση τα ψηφίσματα της Διεθνούς Διάσκεψης του Βερολίνου που έλαβε χώρα τον Ιανουάριο. Πολλά έχουν ανατραπεί τις τελευταίες ημέρες στη Λιβύη. Ωστόσο, τα σενάρια της έκβασης του πολέμου παραμένουν ανοικτά.

Στην αβεβαιότητα που επικρατεί συμβάλλουν τόσο η ασθενής τουρκική οικονομία όσο και η αιφνιδιαστική αδρανοποίηση του υποναυάρχου Τσιχάτ Γιαϊτσί –τέως αρχηγού στόλου και εμπνευστή του τουρκολιβυκού μνημονίου– το Σάββατο πριν από την ανάκτηση της Αλ Ουατίγια. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε πλήθος ερωτημάτων, καθώς ο υποναύαρχος Γιαϊτσί, εμπνευστής του δόγματος περί «Γαλάζιας Πατρίδας», έχαιρε μεγάλης εκτίμησης από την κυβέρνηση Ερντογάν ύστερα από το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016. Κάποιοι αναλυτές αποδίδουν την απροσδόκητη εκπαραθύρωσή του σε διαμάχες φατριών στους κόλπους του κυβερνώντος κόμματος, ενώ άλλοι εικάζουν ότι θυσιάστηκε από τον Ερντογάν στο πλαίσιο των προσπαθειών του να αποκαταστήσει σχέσεις εμπιστοσύνης και στήριξης από την Ουάσιγκτον.