ΚΟΣΜΟΣ

Το μυστικό κρυβόταν στο μάγμα

Το μυστικό κρυβόταν στο μάγμα

Απάντηση στα αίτια της ταχύτατης μετατόπισης του βόρειου μαγνητικού πόλου της Γης, από τον Καναδά στη Σιβηρία, έδωσαν Βρετανοί ερευνητές. To γεγονός ότι ο βόρειος μαγνητικός πόλος μετατοπιζόταν διαρκώς διαπιστώθηκε ήδη το 1831. Αυτό που εξέπληξε, ωστόσο, την επιστημονική κοινότητα ήταν ότι τα τελευταία χρόνια η μετατόπισή του, πάντα με κατεύθυνση τη Σιβηρία, επιταχύνθηκε. Η ανάλυση στοιχείων που συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος δορυφόρων Swarm της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ΕSA) επέτρεψε στους Βρετανούς επιστήμονες να αποκρυπτογραφήσουν τα αίτια της παράξενης συμπεριφοράς.

«Γνωρίζαμε από τα ημερολόγια παλαιών πλοίων των τελευταίων 400 χρόνων ότι ο βόρειος μαγνητικός πόλος βρισκόταν κοντά στον βόρειο Καναδά. Μέχρι το 1900 μετατοπιζόταν παλινδρομικά δεκάδες χιλιόμετρα. Ωστόσο, τα τελευταία 50 χρόνια, άρχισε να κινείται προς Βορρά, και η κίνησή του την τελευταία τριακονταετία επιταχύνεται. Από ταχύτητα πέντε ή έξι χιλιομέτρων τον χρόνο, έφτασε σήμερα τα 50 ή 60 χλμ., πάντα προς την κατεύθυνση της Σιβηρίας», επισημαίνει ο δρ Κιάραν Μπέγκαν, γεωφυσικός της βρετανικής Γεωλογικής Επιθεώρησης.

Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου του Λιντς κατά τη διάρκεια του περυσινού συμποσίου «Ζωντανός πλανήτης», της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας, ανακοίνωσε ότι η θέση του βόρειου μαγνητικού πόλου καθορίζεται, σε μεγάλο βαθμό, από την εξισορρόπηση ή, καλύτερα, από μια διελκυστίνδα δύο μαγνητικών «μαζών», που εξελίσσεται στα όρια του πυρήνα του πλανήτη μας και του εξωτερικού του φλοιού, που βρίσκονται κάτω από τον Καναδά. Μεταβολές της ροής του λιωμένου μάγματος στο εσωτερικό του πλανήτη τροποποίησαν την ισχύ των μαγνητικών πεδίων. «Η μεταβολή της ροής εξασθένισε το τμήμα που βρίσκεται κάτω από τον Καναδά, ενισχύοντας το τμήμα που βρίσκεται κάτω από τη Σιβηρία», επισημαίνει ο δρ Φιλ Λίβερμορ, αναπληρωτής καθηγητής Γεωφυσικής του βρετανικού πανεπιστημίου και συντονιστής της μελέτης. «Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, ο βόρειος μαγνητικός πόλος εγκατέλειψε την παραδοσιακή θέση του, κάτω από τον καναδικό Αρκτικό Κύκλο, πέρασε τη “Διεθνή Γραμμή Ημερομηνίας”, μια νοητή γραμμή από τον Βόρειο στον Νότιο Πόλο που περνάει από τον Ειρηνικό Ωκεανό, σχεδόν κατά μήκος του 180ού μεσημβρινού και χωρίζει το “χθες” από το “αύριο”, και κατέληξε κάτω από τη βόρεια Σιβηρία. Η βόρεια Ρωσία, δηλαδή, φαίνεται να κερδίζει τη διελκυστίνδα στα έγκατα του πλανήτη μας», αναφέρουν οι Βρετανοί ερευνητές στη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Nature Geoscience.

Το μεγάλο ερώτημα που γεννάται, πλέον, είναι κατά πόσον ο μαγνητικός βόρειος πόλος θα επιστρέψει κάποια στιγμή στον Καναδά. Ο δρ Λίβερμορ υποστηρίζει ότι «το πρότυπο του μαγνητικού πεδίου στο εσωτερικό του πλανήτη υποδεικνύει ότι τουλάχιστον για τις επόμενες δεκαετίες, ο βόρειος μαγνητικός πόλος θα εξακολουθήσει να μετακινείται προς τη Σιβηρία».

Την περασμένη χρονιά, το αμερικανικό Εθνικό Κέντρο Γεωφυσικών Δεδομένων και η βρετανική Γεωλογική Επιθεώρηση αναγκάστηκαν να επικαιροποιήσουν το παγκόσμιο μαγνητικό πρότυπο, το οποίο περιλαμβάνει όλα τα μαγνητικά πεδία στη Γη και χρησιμοποιείται στις συσκευές πλοήγησης, μεταξύ των οποίων και τα έξυπνα κινητά, ώστε να αποκατασταθούν πιθανά προβλήματα και αποκλίσεις των πυξίδων τους.