ΚΟΣΜΟΣ

Μικρές συμβουλές για να μείνετε υγιείς

Στην αυγή του 20ού αιώνα, ο κατάλογος των ασθενειών που σήμαιναν αναπόφευκτο θάνατο φαινόταν να εκτείνεται για πάντα. O καρκίνος, οι καρδιακές παθήσεις, η κίρρωση, η πνευμονία, η χολέρα, η διφθερίτιδα, η φυματίωση, ακόμη και η γρίπη ήταν απηνείς φόνισσες. Μερικά θύματα μπορούσαν να συμπληρώνουν φυσιολογική διάρκεια ζωής έστω με ανημποριά και με πόνους, μερικά θύματα μπορούσαν να αναρρώσουν πλήρως. Αλλά η επιβίωση ήταν καθαρώς τυχαία, μια ζαριά με καταθλιπτικώς δυσμενείς πιθανότητες επιτυχούς έκβασης. Σήμερα το ιατρικό τοπίο έχει μεταβληθεί και έχει γίνει αγνώριστο. Τα φάρμακα εξυπνότερα, τα χειρουργικά εργαλεία ισχυρότερα, οι διαγνωστικές εξετάσεις εκπληκτικά ακριβείς. Σήμερα, οι περισσότερες πιο θανατηφόρες ασθένειες του 1900 θεραπεύονται ή αντιμετωπίζονται με συνήθεις τρόπους ρουτίνας και η επιλογή να μη δεχθεί κάποιος να υποστεί νοσοκομειακή περίθαλψη είναι αυτή που συχνά αποτελεί αίτιο της απόφασης του ασθενούς να εγκαταλείψει τη ζωή. Αλλά η θεραπεία της νόσου είναι μόνο ένα μέρος από αυτά που κάνουν τη σύγχρονη ιατρική τόσο σημαντική -και ίσως όχι το σημαντικότερο. O θρίαμβος επί των νόσων είναι θαυμάσιο επίτευγμα, αλλά θα ήταν πολύ καλύτερα το άτομο να μην είχε ασθενήσει ολωσδιόλου. Και ενώ μερικοί επιστήμονες παρουσιάζονται στους τίτλους των εφημερίδων με ολοένα και περισσότερο δραματικές χημικές και χειρουργικές παρεμβάσεις, άλλοι εργάζονται ησύχως για την κατ’ αρχήν πρόληψη των νόσων.

Η νέα επιστήμη της πρόληψης επωφελείται από βήματα προόδου στην κατανόηση των λειτουργιών του οργανισμού σε όλα τα επίπεδα, από τη χονδροειδή ανατομία μέχρι τη μοριακή βιολογία. Εξίσου σημαντικό είναι ότι οι ερευνητές αρχίζουν να κατανοούν πώς τα συστήματα του σώματος -ανοσοποιητικό, νευρικό, ενδοκρινικό- αλληλοεπηρεάζονται. Επιστήμονες ανακάλυψαν τα μυστικά για το πώς η εκγύμναση και η διατροφή μπορούν να αποσοβήσουν κάθε τι, από τις καρδιακές παθήσεις μέχρι τη γήρανση. Εργάζονται σε εμβόλια για το έιτζ, την ελονοσία, τη φυματίωση, ακόμη και για τον καρκίνο.

Μαθαίνουν -πολύ πρόσφατα από τις επιθέσεις με άνθρακα μετά την 11η Σεπτεμβρίου- πώς η γνωστική χρήση αντιβιοτικών μπορεί να προλάβει την καταστροφή (και πώς αυτή μπορεί να προκληθεί από την κατάχρηση αυτών των φαρμάκων). Κατά τις έντονες προσπάθειες των ΗΠΑ για τη βιοτρομοκρατία προσπαθούν να αναβιώσουν το κάποτε ισχυρό σύστημα δημόσιας υγείας του έθνους -το σύστημα έγκαιρης και ταχείας προειδοποίησης, το οποίο θα κρατάει τον πληθυσμό ασφαλή έναντι μικροβίων φυσικών και χρησιμοποιούμενων σε βιολογικά όπλα.

Στα κείμενα που ακολουθούν θα παρουσιαστούν οι στρατηγικές, οι οποίες αναμορφώνουν την ιατρική. Εάν ο 20ός αιώνας ήταν ο αιώνας των εκπληκτικών μεθόδων θεραπείας, ο 21ος αιώνας ίσως καταλήξει να είναι η εποχή κατά την οποία οι θεραπείες αυτές θα είναι άσχετες.

Διερεύνησαν για παράδειγμα τη χρησιμοποίηση εμβολίων για την καταπολέμηση του καρκίνου, για τη νόσο του Αλτσχάιμερ και ακόμη για καρδιακές παθήσεις. «Είμαστε σε μια νέα εποχή έρευνας εμβολίων. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα περίοδος για τους ερευνητές αυτού του τομέα», λέει ο Δρ. Γκάρι Νάμπελ διευθυντής του Κέντρου Ερευνας Εμβολίων του Αμερικανικού Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργίας και Λοιμωδών Νόσων (NIAID).