ΚΟΣΜΟΣ

Το φιλμ του Κόκκινου Πλανήτη

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ. Εντυπωσιακές φωτογραφίες απέστειλαν τις τελευταίες ημέρες το αμερικανικό και το ευρωπαϊκό διαστημόπλοιο, που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τον Αρη. Την ώρα που οι κάμερες των δύο αμερικανικών εξερευνητικών οχημάτων αποστέλλουν λεπτομερείς φωτογραφίες του πλανήτη στη Γη, το ευρωπαϊκό διαστημόπλοιο Μαρς Εξπρές εξασφάλισε εικόνες από τα υψίπεδα του Αρη, όπου φαίνονται καθαρά τα περιγράμματα κοιλάδων, χαραδρών και λόφων. Οι εικόνες αυτές δεν πρέπει να γίνονται αντικείμενο θαυμασμού αποκλειστικά και μόνο για την αισθητική τους αξία, καθώς η τεχνολογία της εικόνας παίζει κρίσιμο ρόλο και στα δύο διαστημικά προγράμματα που βρίσκονται στον Αρη.

Επεξεργασία στη ΝΑΣΑ

Οι κύριες φωτογραφικές μηχανές των εξερευνητικών οχημάτων της ΝΑΣΑ διαθέτουν ευρυγώνιο φακό με ικανότητα λήψης πανοραμικών φωτογραφιών. H μηχανή Πανκάμ, όπως ονομάζεται το πειραματικό φωτογραφικό σύστημα των δύο οχημάτων, βρίσκεται πάνω σε μακρύ βραχίονα, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να κινείται πάνω κάτω και να περιστρέφεται γύρω από τον άξονά του. H Πανκάμ αποτελείται από δύο φωτογραφικές μηχανές, ώστε να αποτυπώνει εικόνες προς δύο κατευθύνσεις ταυτόχρονα, επιτρέποντας στην επιστημονική ομάδα στην Πασαντένα της Καλιφόρνια να υπολογίζει με ακρίβεια αποστάσεις και υψομετρικές διαφορές στην επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη. Κάθε μηχανή Πανκάμ διαθέτει επίσης σειρά χρωματιστών φίλτρων.

Οι φωτογραφίες που τραβιούνται με κόκκινο, πράσινο και γαλάζιο φίλτρο μπορούν να συνδυαστούν στη Γη και να παράγουν έγχρωμη φωτογραφία, διαδικασία την οποία ο δρ Μπελ, επικεφαλής της ομάδας Πανκάμ, χαρακτηρίζει ως αμάλγαμα της τέχνης με την επιστήμη. Τα χρώματα στις εικόνες αυτές δεν μπορούν να αναπαράγουν όσα θα έβλεπε ένα ανθρώπινο μάτι στην επιφάνεια του Αρη, εξαιτίας δύο παραγόντων: Τα φίλτρα των Πανκάμ μπορούν να δουν πολύ χαμηλότερα σημεία στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα από ό,τι τα ανθρώπινα μάτια. Δεύτερον, η χρωματική αντίληψη διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ανθρώπων. Οι επιστήμονες της ΝΑΣΑ, με τη χρήση ειδικού λογισμικού, επεξεργάζονται τις φωτογραφίες μόλις αυτές φθάσουν στη Γη. «Προσπαθούμε να αναπαράγουμε όσο γίνεται πιο πιστά τα χρώματα του Αρη, συνδυάζοντας τα δεδομένα που μας στέλνουν τα εξερευνητικά οχήματα της ΝΑΣΑ με την εμπειρία μας. Το πραγματικό χρώμα, όμως, ως επιστημονική έννοια δεν μπορεί παρά να διχάσει τους επιστήμονες», μοιάζει να απολογείται ο δρ Στίβεν Μπελ, επικεφαλής ερευνών στην Πασαντένα.

Μόλις ένα από τα δύο εξερευνητικά οχήματα εξασφαλίσει φωτογραφία από τον Αρη, την αποθηκεύει στη μνήμη του και τη μετατρέπει σε δυαδικό κώδικα. Με τη μορφή αυτή, η εικόνα μπορεί να αποσταλεί στη Γη κατά τη διάρκεια των τακτών επικοινωνιών μεταξύ Πασαντένα και Αρη.

Συνεργασία με Ευρώπη

Η επικοινωνία αυτή διεξάγεται τρεις με τέσσερις φορές κάθε ημέρα, είτε μέσω απευθείας ραδιοφωνικής σύνδεσης που εξασφαλίζει η κεραία υψηλής τάσης των εξερευνητικών οχημάτων ή μέσω των δύο αμερικανικών διαστημοπλοίων που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τον Αρη. Οι εικόνες μεταδίδονται στη Γη με την ταχύτητα του φωτός και λαμβάνονται στη Γη από τρία ραδιοτηλεσκόπια, το Γκόλντστοουν στις ΗΠΑ, το Τιντμπινμπίλα στην Αυστραλία και το ραδιοτηλεσκόπιο κοντά στη Μαδρίτη της Ισπανίας. «Το σήμα χρειάζεται 10 με 11 λεπτά για να φθάσει στη Γη από τον Αρη, ενώ απαιτούνται λίγα δευτερόλεπτα για τη μετάδοσή του από τον τόπο λήψης στο εργαστήριο της Πασαντένα», εξηγεί ο δρ Μπελ.

Η δημιουργία των εντυπωσιακών πανοραμικών φωτογραφιών από την επιφάνεια του Αρη απαιτεί από τις μηχανές Πανκάμ των οχημάτων εξερεύνησης να περιστραφούν γύρω από τον άξονά τους, τραβώντας διαρκώς φωτογραφίες, τις οποίες η επιστημονική ομάδα συρράπτει στη Γη. «H συρραφή των φωτογραφιών μπορεί να απαιτήσει και ημέρες, καθώς η λήψη τους γίνεται τμηματικά», λέει ο δρ Μπελ.

Η επιστημονική ομάδα της Πασαντένα εκφράζει την ελπίδα ότι θα συνεργασθεί με τους συναδέλφους της της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος, ώστε να συνδυαστούν οι εικόνες των διαστημοπλοίων Mars Global Surveyor, Mars Odyssey και Mars Express, παράγοντας τρισδιάστατη εικονική περιήγηση στην αφιλόξενη, αλλά τόσο ενδιαφέρουσα επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη.

Ευρωπαϊκή επανδρωμένη αποστολή στον Αρη μέχρι το 2034

ΛΟΝΔΙΝΟ. Το παράδειγμα του προέδρου Μπους ακολούθησαν προχθές επιστήμονες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος, οι οποίοι παρουσίασαν φιλόδοξα σχέδια για πραγματοποίηση επανδρωμένης αποστολής στον Αρη μέχρι το 2034. H ευρωπαϊκή προσπάθεια ακολουθεί πιστά τα αμερικανικά πρότυπα, καθώς μιλά για σταδιακή πορεία προς τον Κόκκινο Πλανήτη, με ρομποτικές αποστολές και επανδρωμένο ταξίδι στη Σελήνη. «Πρέπει να πάμε πρώτα στη Σελήνη, προτού φθάσουμε στον Αρη. Πρέπει να περπατήσουμε προτού τρέξουμε», είπε την Τρίτη ο δρ Φρανσίσκο Ονγκαρο, επικεφαλής του προγράμματος Αουρόρα (Αυγή) της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA). Οι Ευρωπαίοι επιστήμονες προγραμματίζουν την αποστολή ExoMars, η οποία θα αφορά την προσεδάφιση μη επανδρωμένου οχήματος στον Αρη μέχρι το 2009, ενώ το 2011 με 2014, η αποστολή Mars Sample Retur(Επιστροφή Αρειανών Δειγμάτων), η οποία, όπως αποκαλύπτει ο τίτλος της θα προσφέρει στην Ευρώπη τα πρώτα δείγματα αρειανής επιφάνειας. Αλλες δοκιμαστικές αποστολές θα οδηγήσουν στον Αρη μη επανδρωμένο διαστημόπλοιο.