ΚΟΣΜΟΣ

Πρόωρες εκλογές σε 40 μέρες χωρίς κλυδωνισμούς

Δεν αναμένονται πολιτικοί κλυδωνισμοί στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας από την απουσία του Μπόρις Τραϊκόφσκι, εκτιμούν Δυτικοί διπλωμάτες στα Σκόπια και αξιωματούχοι της E.E. στις Βρυξέλλες. O Τραϊκόφσκι ήταν μεν πρόεδρος της Δημοκρατίας, όμως ούτε από το αξίωμά του αντλούσε πολιτική ισχύ -Προεδρευομένη Δημοκρατία- ούτε ως προσωπικότητα διέθετε αυξημένη επιρροή στα πολιτικά δρώμενα. Με δυο λόγια δεν ήταν Κίρο Γκλιγκόροφ, που όταν τον Οκτώβριο του 1995, όντας Πρόεδρος της Δημοκρατίας, έπεσε θύμα δολοφονικής απόπειρας, κινδύνευσε με κατάρρευση το νεόκοπο κράτος.

Προεκλογική όξυνση

Ο θάνατός του, ωστόσο, δρομολογεί πολιτικές εξελίξεις, καθώς η χώρα πρόκειται να οδηγηθεί σε πρόωρες προεδρικές εκλογές. H θητεία του Τραϊκόφσκι έληγε το Νοέμβριο, αλλά τώρα, μετά το τραγικό γεγονός, οι πολιτικές ζυμώσεις για το νέο πρόεδρο, ο οποίος εκλέγεται από το λαό, που επρόκειτο να ανοίξουν το φθινόπωρο, θα επισπευσθούν. Το Σύνταγμα της χώρας προβλέπει εκλογή ανώτατου πολιτειακού άρχοντα εντός 40 ημερών, διάστημα κατά το οποίο χρέη προέδρου θα εκτελεί ο πρόεδρος της Βουλής, Λιούπτσο Ιορντάνοφσκι. Οι παρατηρητές στα Σκόπια εκτιμούν ότι οι προεδρικές εκλογές θα αποτελέσουν αφορμή για πολιτική αντιπαράθεση εφ’ όλης της ύλης μεταξύ της κυβέρνησης των σοσιαλιστών του Τσερβενκόφσκι και της κεντροδεξιάς αντιπολίτευσης του VMRO με αιχμή τα ζητήματα της διαφθοράς και της ανεργίας που ταλανίζουν τη χώρα.

Δεν προβλέπεται, ωστόσο, ότι η προεκλογική όξυνση, μπορεί να επηρεάσει την πολιτική σταθερότητα, καθώς η κυβέρνηση Τσερβενκόφσκι διαθέτει άνετη πλειοψηφία και μόλις ενάμιση χρόνο ζωής, ενώ η αντιπολίτευση αδυνατεί να την απειλήσει. Καλού κακού, πάντως, οι Δυτικοί ηγέτες μέσω των συλλυπητηρίων μηνυμάτων φρόντισαν να προειδοποιήσουν την πολιτική ηγεσία πως δεν πρέπει να δοκιμαστεί η σταθερότητα, που αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο των προσπαθειών για ένταξη της χώρας στην E.E. Ομως, η τραγική «αποχώρηση» του Τραϊκόφσκι από το προσκήνιο, αναζωπύρωσε πρόωρα κάποια σενάρια διαδοχής του τα οποία υπό κανονικές συνθήκες θα ανασύρονταν από τα συρτάρια το φθινόπωρο, παραμονές των εκλογών δηλαδή. Το πλέον ενδιαφέρον εξ αυτών, που δεν έχει διαψευσθεί από τον ενδιαφερόμενο, μολονότι έχει ερωτηθεί στο παρελθόν -και από την «K» σε συνέντευξή του τον Οκτώβριο του 2002- θέλει τον σημερινό πρωθυπουργό Μπράνκο Τσερβενκόφσκι να μεταπηδά στην προεδρία.

Ηθελε δεύτερη θητεία

Ο Τραϊκόφσκι επεδίωκε μια δεύτερη θητεία στην προεδρία, αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι το κόμμα που τον επέλεξε και τον έβγαλε τον Δεκέμβριο του 1999, το εθνικιστικό VMRO, θα τον πρότεινε και πάλι. Οι σχέσεις του με τον πολιτικό του ευεργέτη τέως πρωθυπουργό και παραμένοντα ισχυρό άντρα του VMRO, κ. Λιούπτσο Γκεοργκιέφσκι και με την κομματική ηγεσία ήταν κάκιστες από την εποχή της εμφύλιας σύγκρουσης, όταν η στάση του θεωρήθηκε από τους φανατικούς εθνικιστές του VMRO περίπου προδοτική, εξαιτίας της μετριοπάθειας που επέδειξε στις συζητήσεις που οδήγησαν στη συμφωνία της Αχρίδας. Χωρίς δικό του κόμμα και δίχως συμμαχίες δεν είχε καμία τύχη.

Ο Τραϊκόφσκι ήρθε στην πολιτική ζωή της ΠΓΔΜ από το πουθενά, αλλά η διαδρομή του χαρακτηρίσθηκε από σύνεση και μετριοπάθεια δίχως να λάμψει ιδιαίτερα το άστρο του. Το 1999 ο Τραϊκόφσκι εχρίσθη από το VMRO υποψήφιος του κεντροδεξιού κυβερνητικού συνασπισμού προς γενική έκπληξη καθώς όλα έδειχναν ότι υποψήφιος θα είναι ο Βασίλι Τοπουρκόφσκι, στέλεχος της συμμαχίας. Πολλά ειπώθηκαν για το πώς εξελέγη πρόεδρος με σοβαρότερο όλων, την καταγγελία της τότε αντιπολίτευσης των σοσιαλιστών, ότι υπήρξαν ύποπτες οικονομικές συναλλαγές μεταξύ του VMRO και του Δημοκρατικού Κόμματος των Αλβανών του Τζαφέρι. Σημασία έχει ότι όλοι συμφωνούν πως ο εκλιπών, μολονότι δεν είχε κανένα πολιτικό εκτόπισμα, δεν ήταν ένας κακός πρόεδρος.