ΚΟΣΜΟΣ

Τα ψέματα καταδιώκουν τον Μπους

Εκμεταλλευόμενος την επέτειο της 11ης Σεπτεμβρίου ο Τζορτζ Μπους ανακοίνωσε ότι θα ακολουθούσε, στις 16 του μηνός, μία ακόμη ημέρα κατά την οποία το έθνος θα προσευχόταν για τα αμέτρητα (κυριολεκτικά) θύματα του τυφώνα «Κατρίνα». Οι προσευχές (όπως και οι διακοπές) είναι η συνηθισμένη πρακτική ενός προέδρου που ξέρει να καγχάζει και να σκύβει το κεφάλι την ώρα της καταστροφής, αλλά δεν ξέρει πώς να κυβερνά ή να διοικεί. Οταν η πολιτική κατάσταση γίνεται δύσκολη, μπορείς να ψελλίσεις έναν ύμνο για να βγεις από τη δύσκολη θέση και στην έννοια της απόδοσης ευθυνών, δώσε την έννοια της βλασφημίας.

Ετσι ο Τζορτζ Μπους εξελίχθηκε σε αρχιεπίσκοπο της Ουάσιγκτον, ακόμη και αυτή τη στιγμή που η εικόνα του βυθίζεται στα μαύρα λασπόνερα που έπνιξαν τη Νέα Ορλεάνη. Χωρίς αμφιβολία ο αναγεννημένος (χριστιανός) πρόεδρος είναι ειλικρινής όταν επικαλείται τον Παντοδύναμο. Μπορεί κανείς να ακούσει τις συμβουλές που του δίνει: Πρόεδρε είχαμε προβλήματα στις 11/9, μετά το ατυχές επεισόδιο στο σχολείο (όπου ο κ. Μπους πληροφορήθηκε την είδηση και έμεινε απαθής επί 15 λεπτά), ή «Το Μικρό Κατσικάκι» (το βιβλίο που ο κ. Μπους διάβαζε στους μικρούς μαθητές και συνέχισε να διαβάζει για κάποια ώρα αφότου πληροφορήθηκε την καταστροφή) και όλα αυτά… Κάνε όμως, πρόεδρε, ό,τι έκανες και τότε. Πήγαινε στον τόπο της καταστροφής και αγκάλιασε τους ήρωες, μετάτρεψε τον εαυτό σου σε πατριωτικό εμψυχωτή του έθνους και όλα μπορεί να πάνε καλά.

Ηταν εύκολα προβλέψιμο ότι ο πρόεδρος χωρίς ντροπή θα επεκαλείτο το πνεύμα της 11/9, προκειμένου να καλύψει τα λάθη του. Ωστόσο η σύγκριση με την 11/9 απλώς ενισχύει τη διαφορά όσων αποκαλύφθηκαν για την Αμερική από τις δύο καταστροφές και ειδικότερα όσων αποκαλύφθηκαν για αυτούς που την κυβερνούν. Από την 11/9 ξεπήδησε πατριωτική αλληλεγγύη ακόμη και στη Βαβυλώνα της Αμερικής. Αυτό συνέβη διότι οι μαζικές δολοφονίες διαπράχθηκαν από ανθρώπους που ήταν ο ορισμός του Αλλου, του Ξένου. H υπόλοιπη χώρα, παρακολουθώντας τις εξελίξεις στη Νέα Υόρκη, είδε εικόνες και άκουσε ιστορίες που την έκαναν υπερήφανη. Αυτό ακριβώς προστάτεψε τον πρόεδρο από οποιοδήποτε πολιτικό έλεγχο, όταν επικαλούμενος την 11/9 εισέβαλε στο Ιράκ.

Η ευεργετική αλήθεια

Από την πραγματικά ευγενική ανταπόκριση στην 11/9 προήλθε, ασυνείδητα, η απάτη. Από το αίσχος του τυφώνα «Κατρίνα» θα προκύψει η ευεργετική αλήθεια. Τα τηλεοπτικά δίκτυα, που αυτολογοκρίθηκαν στο θέμα της 11/9, δεν δίστασαν να δείξουν πτώματα να επιπλέουν στους δρόμους της Νέας Ορλεάνης και τους αφημένους στην τύχη τους κατοίκους να περιμένουν μάταια νερό και ιατρική βοήθεια. Ντροπιασμένα μέλη της κυβέρνησης διαμαρτύρονταν ότι ήταν δύσκολο να ξέρουν τι ακριβώς συνέβαινε στο συνεδριακό κέντρο της Νέας Ορλεάνης. Ομως, το μόνο που είχαν να κάνουν ήταν να ανοίξουν την τηλεόραση.

Εκατομμύρια Αμερικανοί το έκαναν και είδαν τη σκληρότητα, τη φτώχεια, την απόγνωση και το χάος που συνήθως απαντώνται στον Τρίτο Κόσμο. Αντί για ενστικτώδη αλληλεγγύη είδαν την κάθοδο σε μία χομπεσιανή κατάσταση με τον Λεβιάθαν να προσφέρει τη συμπόνιά του από το ελικόπτερο και μετά, μόλις επέστρεψε στο Λευκό Οίκο, να υπόσχεται μπροστά στις κάμερες αποστολή βοήθειας που δεν έφτασε εκεί που έπρεπε, όταν έπρεπε.

Αντί οι κάτοικοι της Νέας Ορλεάνης, από κάθε φυλή, θρησκεία και κοινωνική τάξη, να έρθουν κοντύτερα, εμφανίστηκε το πρόσωπο μιας άλλης πόλης, με βαθιές φυλετικές και κοινωνικές διαφορές, που συμβολίζει όλα όσα κάνουν τον αμερικανικό λαό να νιώθει ταραγμένος, ντροπιασμένος, θυμωμένος.

Ο τυφώνας «Κατρίνα» θα θεωρηθεί σημείο καμπής τόσο για την αμερικανική κοινωνία, όσο και για την πολιτική, διότι επανέφερε το θέμα της διακυβέρνησης.

Παρόλες τις ενδείξεις ήταν αδύνατο να προβλεφθεί το μέγεθος και πολύ περισσότερο η χρονική στιγμή που εκδηλώθηκαν οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Αντιθέτως το μέγεθος της καταστροφής του «Κατρίνα» είχε προβλεφθεί. O πρόεδρος Μπους υποστήριξε ότι κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει ότι τα αναχώματα της Νέας Ορλεάνης θα σπάσουν. Ομως, σωρεία εκθέσεων, που είχαν ζητηθεί από τον ίδιο, προέβλεπαν ακριβώς αυτό. O ίδιος ο κ. Μπους περιέκοψε σχεδόν κατά 50% τον προϋπολογισμό για τη συντήρηση των αναχωμάτων και μετέτρεψε την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διαχείρισης Κρίσεων σε υπηρεσία ανίκανη. Τώρα το ψέμα του τον καταδιώκει, όχι στους δρόμους της Βαγδάτης, αλλά στις πλημμυρισμένες κομητείες της Νέας Ορλεάνης.

*Ο Simon Schama είναι ιστορικός με πλούσιο συγγραφικό έργο και σήμερα διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.