ΚΟΣΜΟΣ

Η άρνηση της ιστορίας απειλεί τη διεθνή θέση της Αγκυρας

Η αυτοκαταστροφική επιμονή της Τουρκίας να αρνείται τη γενοκτονία των Αρμενίων φαίνεται ότι δεν έχει όρια. Αυτήν την εβδομάδα οι Τούρκοι αποσύρθηκαν από μία νατοϊκή άσκηση, επειδή ο Καναδός πρωθυπουργός χρησιμοποίησε τον όρο γενοκτονία, αναφερόμενος στις μαζικές δολοφονίες Αρμενίων στη διάρκεια και μετά τον A΄ παγκόσμιο πόλεμο. Νωρίτερα είχε ανακληθεί προσωρινά ο Τούρκος πρέσβης στη Γαλλία εις ένδειξη διαμαρτυρίας για ένα γαλλικό νομοσχέδιο, το οποίο καθιστά παράνομη την άρνηση της αρμενικής γενοκτονίας. Και πριν από αυτό ο διεθνούς εμβέλειας Τούρκος λογοτέχνης, Ορχάν Παμούκ, κατηγορήθηκε για «προσβολή της τουρκικής ταυτότητας», επειδή τόλμησε να αναφερθεί στη γενοκτονία (αργότερα οι κατηγορίες αποσύρθηκαν λόγω της παγκόσμιας κατακραυγής).

Η τουρκική στάση είναι δύσκολο να ερμηνευθεί. Κάθε φορά που ξεσπούν οι Τούρκοι, ανακύπτουν νέα ερωτήματα για τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Τουρκίας, ενώ οι Αρμένιοι της διασποράς γίνονται όλο και πιο αδιάλλακτοι στο ζήτημα της αναγνώρισης όσων συνέβησαν. Οντως η γενοκτονία είναι ένα από τα εγκλήματα, τα οποία δύσκολα μπορούν να αναγνωρίσουν οι χώρες-θύτες. Να ποινικοποιείται όμως οποιαδήποτε αναφορά στο ζήτημα εντός Τουρκίας και να διαψεύδεται κατευθείαν οποιοσδήποτε μνημονεύσει τη γενοκτονία, είναι τρελό. Με την ίδια λογική δεν βλέπουμε τη σκοπιμότητα της γαλλικής νομοθεσίας, που απαγορεύει την άρνηση της γενοκτονίας. Οι ιστορικές αλήθειες πρέπει να αποκαθίστανται μέσα από αποστασιοποιημένη έρευνα και συζήτηση και όχι με την επιβολή νόμων.

Η τουρκική κυβέρνηση όμως θεωρεί ακόμη και και τη συζήτηση του θέματος βαρύτατη εθνική προσβολή και αντιδρά υστερικά. Πέντε δημοσιογράφοι που επέκριναν τη δικαστική απόφαση για τη ματαίωση συνεδρίου στην Κωνσταντινούπολη με αντικείμενο τη γενοκτονία των Αρμενίων, συνελήφθησαν για προσβολή των δικαστηρίων. Οι κατηγορίες σε βάρος τεσσάρων εξ αυτών αποσύρθηκαν, αλλά η δίκη του πέμπτου συνεχίζεται.

Σοβαροί ακαδημαϊκοί εκτός Τουρκίας αποδέχονται ότι πάνω από ένα εκατομμύριο Αρμένιοι σκοτώθηκαν μεταξύ 1914 και 1923 στη διάρκεια ενορχηστρωμένης από το κράτος φονικής εκστρατείας. Η παρατεταμένη άρνηση της Τουρκίας να πραγματοποιήσει έστω και μία συζήτηση γύρω από το θέμα συνιστά θεμελιώδες εμπόδιο στην αποκατάσταση των σχέσεών της με τη γειτονική Αρμενία, ενώ παράλληλα υπονομεύει την αξίωση της Αγκυρας να καταλάβει μία ισότιμη θέση στην Ευρώπη και τη Δύση. Είναι καιρός οι Τούρκοι να συνειδητοποιήσουν ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για αυτούς είναι η άρνηση της Ιστορίας.