ΚΟΣΜΟΣ

Ιχνη νερού(;) στον Αρη

Τον Ιούνιο του 2000 οι κάμερες του Mars Global Surveyor ανακάλυψαν για πρώτη φορά ρυάκια στην επιφάνεια του πλανήτη Αρη. Εκτοτε χιλιάδες ρυάκια ανακαλύφθηκαν και η παρουσία τους μέχρι σήμερα βασανίζει τους επιστήμονες. Τι είδους υγρό ήταν αυτό που προκάλεσε τη διάβρωση του εδάφους και τη δημιουργία των ρυακιών; Από πού προήλθε το υγρό; Η απάντηση δόθηκε την περασμένη εβδομάδα. Μπορεί να μην είναι οριστική, αλλά σύμφωνα με σημαντικές ενδείξεις υγρό νερό κύλησε στον Αρη κάποια στιγμή στα περασμένα επτά χρόνια!

Μετά την αρχική ανακάλυψη των ρυακιών, οι επιστήμονες της ΝΑSΑ θέλησαν να εξετάσουν την υπόθεση σύμφωνα με την οποία τα ρυάκια είναι ενεργά, δηλαδή μεταφέρουν νερό ακόμη και σήμερα. Η εξέταση ήταν αρκετά απλή: θα ξαναφωτογράφιζαν τα ρυάκια που ήδη είχαν εντοπίσει και θα εξέταζαν τις καινούργιες φωτογραφίες για πιθανές αλλαγές. Και πράγματι σε δύο περιπτώσεις κάτι είχε αλλάξει. Στην πρώτη περίπτωση φαίνεται ένα ρυάκι στην πλαγιά ενός ανώνυμου κρατήρα στην περιοχή Terra Sirenum όπως φωτογραφήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2001 (αριστερή φωτογραφία).

Ανοιχτόχρωμο ίζημα

Τίποτε αξιοπρόσεκτο δεν φαίνεται στη φωτογραφία, εκτός από ένα ανοιχτόχρωμο ίζημα σε μια ομάδα κοντινών ρυακιών. Μια νέα φωτογραφία της τοποθεσίας τραβήχτηκε στις 24 Απριλίου του 2005 και σε αυτήν φαίνεται ένα καινούργιο ανοιχτόχρωμο ίζημα ρυάκι. Το ίδιο ίζημα φαίνεται και σε μια ακόμη φωτογραφία που τραβήχτηκε στις 26 Αυγούστου του 2005, μια χρονολογία κατά την οποία η γωνία του Ηλιου και η εποχή ήταν ίδιες με την πρώτη φωτογραφία του 2001. Αυτό έγινε ώστε οι επιστήμονες να βεβαιωθούν ότι το ίζημα είναι πράγματι καινούριο και δεν οφείλεται σε παιχνίδια του φωτός. Τον Αύγουστο του 2005 στο ρυάκι εξακολουθεί να φαίνεται το ανοιχτόχρωμο ίζημα.

Και άλλες φωτογραφίες τραβήχτηκαν και από τη μελέτη τους φαίνεται ότι ένα υλικό κύλησε μέσα στο ρυάκι μεταξύ του Δεκεμβρίου του 2001 και του Απριλίου του 2005. Οταν σταμάτησε να κυλάει το υγρό άφησε πίσω του ένα ανοιχτόχρωμο ίζημα. Η κάμερα που τράβηξε τις φωτογραφίες δεν είναι αρκετά ισχυρή ώστε να γνωρίζουμε το πλάτος του ιζήματος. Παρόλα αυτά φαίνεται ότι το υλικό που κύλησε μέσα στο ρυάκι είχε τις ιδιότητες υγρού και κύλησε στην πλαγιά του κρατήρα μέχρι που έφτασε στον πυθμένα του όπου και διαχωρίστηκε σε μικρότερα ρυάκια. Αυτό λοιπόν το ίζημα και ένα παρόμοιο που ανακαλύφθηκε σε έναν κρατήρα στην περιοχή Centauri Montes οδηγούν τους επιστήμονες της ΝΑSΑ στο συμπέρασμα ότι το υλικό που κύλησε στο ρυάκι είναι ένα μίγμα ιζήματος και ενός υγρού που είχε τις φυσικές ιδιότητες του νερού. Σε αυτήν την περίπτωση, υποθέτουν οι επιστήμονες, το νερό προήλθε από το υπέδαφος, ανάβλυσε κάπου από τα τοιχώματα του κρατήρα και στη συνέχεια έτρεξε μέσα σ’ ένα προϋπάρχον ρυάκι.

Ο ανοιχτός τόνος του νέου ιζήματος στο ρυάκι και ο τόνος των παιλαιότερων ιζημάτων στα γειτονικά ρυάκια προβλημάτισε τους επιστήμονες. Από τις φωτογραφίες που υπάρχουν δεν μπορεί να γνωρίζει κανείς εάν το ανοιχτό χρώμα του ιζήματος οφείλεται στην παρουσία πάγου. Η πιθανότερη απάντηση όμως είναι όχι. Σύμφωνα με τις συνθήκες που επικρατούν στην επιφάνεια του Αρη, ο πάγος θα πρέπει να εξατμίζεται αμέσως μετά την εμφάνιση του ιζήματος. Μια άλλη πιθανότητα είναι να υπάρχει παγετός στο ρυάκι που σχηματίζεται και διαλύεται καθώς το παγιδευμένο στο ίζημα νερό (ή πάγος) εξατμίζεται. Εναλλακτικά το ανοιχτό χρώμα μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι το ίζημα καλύπτεται από λεπτή σκόνη ίζημα ή στην παρουσία αλάτων που σχηματίστηκαν καθώς το νερό εξατμιζόταν.

Ισχυρές ενδείξεις

Οι άνθρωποι της ΝΑSΑ καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι φωτογραφίες που διαθέτουν δεν αποτελούν στοιχείο που να αποδεικνύει ότι νερό κύλησε στην επιφάνεια του Αρη. Ομως είναι οι πρώτες πολύ ισχυρές ενδείξεις ότι κάτι τέτοιο όντως συνέβη. Ενώ το περιβάλλον στην επιφάνεια του Αρη είναι εξαιρετικά ξηρό, πιο ξηρό ακόμη και από τις πλέον άνυδρες ερήμους της Γης, υγρό νερό προερχόμενο από το εσωτερικό του πλανήτη μπορεί να ανάβλυσε από το έδαφος και να κύλησε για λίγα έστω μέτρα στην επιφάνεια.

Μεχρι σήμερα είχαμε ανακαλύψει πάγο και υδρατμούς στον Αρη. Εφόσον πράγματι επιβεβαιωθεί η παρουσία υγρού νερού, τότε αυξάνονται οι πιθανότητες ύπαρξης ζωής στον Αρη με τη μορφή μικροβίων. Δύο βασικά στοιχεία για την ανάπτυξη ζωής (σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε από την παρουσία της στη Γη) είναι η ύπαρξη υγρύ νερού και μιας σταθερής πηγής θερμότητας. Τότε βακτήρια μπορούν να αναπτυχθούν ακόμη και στο πλέον εχθρικό περιβάλλον.