ΚΟΣΜΟΣ

Ο κόσμος μέσα απ’ τα μάτια των Αγγλων

Σχόλια περιπαικτικά έως κακεντρεχή για τον Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, προβληματισμούς του Χάρολντ Ουίλσον στο τέλος της πρωθυπουργικής του σταδιοδρομίας για το μέλλον της Βόρειας Ιρλανδίας σε περίπτωση αποχώρησης των Βρετανών, προφητικές σκέψεις του υπουργού Εξωτερικών Τζέιμς Κάλαχαν, διαδόχου του Ουίλσον, για την «τροχιά σύγκρουσης» που ακολουθούν Βρετανία και Αργεντινή λόγω Φόκλαντς, έξι χρόνια πριν από τον πόλεμο αστραπή της Μάργκαρετ Θάτσερ, και θλιβερές σκέψεις για τερματισμό του βρετανικού αποτρεπτικού πυρηνικού προγράμματος λόγω οικονομικών προβλημάτων, περιέχονται στα απόρρητα έγγραφα του Φόρεϊν Οφις που δίνονται σήμερα στη δημοσιότητα για την περίοδο 1976 – 2006.

Ειδικό ενδιαφέρον, λόγω των όσων επακολούθησαν, παρουσιάζει η επίσκεψη στη Βρετανία του Ζισκάρ ντ’ Εστέν τον Ιούνιο του 1976, η πρώτη Γάλλου προέδρου σε 16 χρόνια. Τα ενημερωτικά έγγραφα αξιωματούχων του Φόρεϊν Οφις προς στελέχη της κυβέρνησης αποτελούν κλασική έκφραση της προαιώνιας αγγλοαμερικανικής «αντιπάθειας», που σέρνεται από την εποχή ακόμη της νορμανδικής κατάκτησης.

«Είναι χαρακτηριστικό δείγμα της γαλλικής μεγαλοαστικής τάξης, μιας κάστας που διακρίνεται για τον πλούτο, τα προνόμια και την απόλυτη βεβαιότητα ότι δικαιούται να κυβερνά», γράφει σε σημείωμα προς τον υπουργό Εξωτερικών Αντονι Γκρόσλαντ ο Βρετανός πρέσβης στο Παρίσι Νίκολας Χέντερσον. «Το διδακτικό ύφος του δεν φαίνεται να εκνευρίζει τους Γάλλους που ανταποκρίνονται στη δική του καρτεσιανή ικανότητα έκθεσης ιδεών. Δεν εκνευρίζονται ούτε από τη συνήθειά του να σφίγγει τα χείλη του και να αρθρώνει λέξεις με απόλυτη καθαρότητα, δηλωτική ίσως μιας καθαρής διακυβέρνησης», συνεχίζει δηλητηριώδης ο πρέσβης, ανταποδίδοντας έτσι τις αιχμηρές προς τη Βρετανία παρατηρήσεις του Γάλλου προέδρου για την αμφίσημη στάση της έναντι της ΕΟΚ -παρά το δημοψήφισμα για την ένταξη στην ΕΟΚ, το 1975 επί Ουίλσον- και για την αποχώρησή της από το φιλόδοξο σχέδιο κατασκευής υποθαλάσσιας σήραγγας, που να ενώνει τις δύο ακτές της Μάγχης.

Ενας άλλος ανώτατος υπάλληλος του Φόρεϊν Οφις, ο Ρότζερ ντε Μπουλέ, γράφει, απευθυνόμενος στον αρμόδιο πρωτοκόλλου των βασιλικών τελετών, ότι ο Γάλλος πρόεδρος θα ευτυχήσει εάν εμφανιστεί ως φίλος της βασιλικής οικογένειας.

Σε ό, τι αφορά, ωστόσο, τα θέματα της ΕΟΚ, από τα ενημερωτικά έγγραφα αναδύεται η διάθεση βελτίωσης των σχέσεων με τη Γαλλία, «όσο δύσκολο και κουραστικό και αν είναι αυτό». Η προτροπή έχει ως αποδέκτη τον πρωθυπουργό Τζέιμς Κάλαχαν, στον οποίο εξηγείται ότι στην παρούσα περίσταση η γαλλική συναινετικότης προς τη Βρετανία είναι η αντανάκλαση στον καθρέφτη της βρετανικής προς τη Γαλλία, της «δύσκολης μεταπολεμικής εποχής και της Τέταρτης Δημοκρατίας με τις ανεπάρκειές της».

«Η Αργεντινή έχει τεθεί σε τροχιά σύγκρουσης με μας», γράφει ο Τζέιμς Κάλαχαν, που δεν αποκλείει ακόμη και την εισβολή της Αργεντινής στα Φόκλαντς, μολονότι οι εκτιμήσεις της εποχής είναι ότι το πρόβλημα δεν είναι της παρούσης. Υπενθυμίζεται ότι ο Χάρολντ Γουίλσον, πρωθυπουργός των Εργατικών, παραιτήθηκε τον Μάρτιο του 1976 -λέγεται ότι ήδη έπασχε από Αλτσχάιμερ- και τον διαδέχθηκε ο κ. Κάλαχαν.

Μια άλλη αποκάλυψη, που θα δει και αυτή σήμερα το φως της δημοσιότητας, προέρχεται από το ιρλανδικό υπουργείο Δικαιοσύνης και όχι το Φόρεϊν Οφις. Αφορά τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζον Κένεντι, και την επίσκεψή του στην Ιρλανδία το 1963. Σύμφωνα, λοιπόν, με τα ιρλανδικά απόρρητα έγγραφα, υπήρξαν τρεις προειδοποιήσεις κατά της ζωής του Αμερικανού προέδρου, που δολοφονήθηκε στο Ντάλας πέντε μήνες αργότερα.