ΚΟΣΜΟΣ

Βασική τεχνολογία, υψηλοί στόχοι

Το τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) έχει βγάλει από τις τάξεις του δεκάδες κατόχους βραβείου Νομπέλ. Πρόσφατα, όμως, το ινστιτούτο έστρεψε την προσοχή του σε έναν άλλο στόχο: πώς να βελτιώσει τη ζωή των δισεκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα και συνήθως πεθαίνουν νέοι.

Διεθνής Συνάντηση

Αυτό το καλοκαίρι διοργάνωσε μια Διεθνή Συνάντηση Σχεδιασμού και Εξέλιξης, διάρκειας τεσσάρων εβδομάδων, με στόχο τον εντοπισμό των προβλημάτων, την εφεύρεση πρωτότυπων λύσεων και την κατασκευή τους προκειμένου να διαπιστωθεί πώς λειτουργούν στον πραγματικό κόσμο. Το συνέδριο (iddsummit.org) ήταν το πνευματικό παιδί της καθηγήτριας του ΜΙΤ, Εϊμι Σμιθ και του Κένεθ Πικάρ, καθηγητή στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας (CalTech). Η περισσότερη δουλειά έγινε στο D-lab, ένα κέντρο έρευνας του ΜΙΤ που είναι αφιερωμένο στην εξέλιξη φθηνής τεχνολογίας που θα μπορούσε να έχει τεράστια επίδραση σε φτωχές κοινότητες.

Συνήθως οι φοιτητές του D-Lab ταξιδεύουν στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια των διακοπών τους προκειμένου να συνεργαστούν με ανθρώπους που δεν έχουν πόσιμο νερό, ηλεκτρισμό, καύσιμη ύλη ή μηχανήματα που θα τους επιτρέψουν να μετατρέψουν τη σοδειά τους σε προϊόντα. Αυτή τη φορά όμως έγινε το αντίστροφο.

Ο Μοχάμεντ Μασάλ, ένας νεαρός Βρετανός μηχανικός, ρίχνει νερό σε ένα χειροποίητο σακίδιο πλάτης που φοράει ο Μπέρναρντ Κίβια, μηχανικός ποδηλάτων από την Τανζανία, ελπίζοντας ότι έχουν ανακαλύψει έναν τρόπο ώστε οι γυναίκες να μπορούν να μεταφέρουν ευκολότερα το πολύτιμο υγρό σε μεγάλες αποστάσεις. Ο Σαμ Τέμπο, ηλεκτρολόγος μηχανικός από τη Ζάμπια και η Τζέσικα Βέτσακουλ, απόφοιτος του ΜΙΤ, προσθέτουν αργά ένα πολτό από κοπριά αγελάδας σε ένα κάδο που περιέχει κάρβουνα από καλαμπόκι. Υπό κατάλληλες συνθήκες, το μίγμα μπορεί να παράγει αρκετό ηλεκτρισμό για να φορτίζεται επί ένα χρόνο ένα κινητό τηλέφωνο ή ένας φακός.

Οι κ. Σμιθ και ο κ. Πικάρ αποφάσισαν να φτιάξουν το εργαστήριο μετά από μια συνάντηση στην οποία συζητούσαν τη «σχεδιαστική επανάσταση» – μια αλλαγή στόχευσης μεταξύ εταιρειών, πανεπιστημίων, επενδυτών και επιστημόνων με στόχο την αντιμετώπιση των προβλημάτων που εμποδίζουν την ανάπτυξη σε φτωχές περιοχές. «Σχεδόν το 90% των χρημάτων που επενδύονται στην έρευνα και την εξέλιξη δαπανώνται για την ανάπτυξη τεχνολογιών που υπηρετούν το πλουσιότερο 10% του κόσμου», λέει η κ. Σμιθ. «Στόχος της σχεδιαστικής επανάστασης είναι να αλλάξει αυτό».

Το πρώτο βήμα

Η κατασκευή ενός αλευρόμυλου που θα παίρνει κίνηση από ένα ποδήλατο ή ενός σακιδίου για τη μεταφορά νερού όπως έκαναν οι συμμετέχοντες του εργαστηρίου, ήταν απλώς το πρώτο βήμα. Οι ομάδες έπρεπε να είναι σίγουρες ότι οι δημιουργίες τους θα μπορούν να κατασκευαστούν από φθηνά υλικά, ότι θα επισκευάζονται εύκολα και ότι θα ταιριάζουν με παραδοσιακούς τρόπους ζωής. Στο εργαστήριο συμμετείχαν σχεδόν 50 επισκέπτες από χώρες όπως η Βραζιλία, η Γκάνα, η Γουατεμάλα, η Τανζανία και το Θιβέτ. Οι βασικές αρχές σχεδιασμού ήταν: μικρές και φθηνές κατασκευές που να βελτιώνουν τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων. «Ορίστε», λέει η Ασλεϊ Τόμας του ΜΙΤ, «με σίδηρο αξίας 5 δολαρίων και μερικές πετσέτες μπορεί να συντηρηθεί φαγητό για ένα μήνα. Για εμένα αυτό αξίζει περισσότερο από το σχεδιασμό ενός νέου υπολογιστή».