ΚΟΣΜΟΣ

Θα ήταν τρέλα οι βομβαρδισμοί κατά του Ιράν

Ως επίτροπος Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε. ο Κρις Πάτεν δεν θα μπορούσε ποτέ να εκφραστεί με τη σαφήνεια με την οποία απαντά τώρα στις ερωτήσεις μας. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στην «Κ» ο λόρδος Πάτεν υποστηρίζει ότι οι χειρισμοί της Δύσης στο θέμα του Ιράν «δεν είναι λογικοί», ότι ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τσένι «έχει πολλές εξηγήσεις να δώσει» και ότι το αντιπυραυλικό σύστημα που εγκαθιστούν οι ΗΠΑ στην Ευρώπη είναι «μια κολοσσιαία σπατάλη χρημάτων». Ο Πάτεν, που έχει υπάρξει γραμματέας των Βρετανών συντηρητικών, αισιοδοξεί για το μέλλον του κόμματός του, αλλά όχι και για τις προοπτικές της βρετανικής οικονομίας.

– Πιστεύετε ότι προετοιμάζεται βομβαρδισμός του Ιράν;

– Λέω όχι, αλλά σταυρώνω και τα δάχτυλά μου (ελπίζοντας να μη συμβεί). Θα ήταν μια καταστροφή, θα διέλυε ό,τι έχει απομείνει από τη φήμη των ΗΠΑ στον κόσμο, θα ανέβαζε τρομακτικά την τιμή του πετρελαίου, με τις αναμενόμενες οικονομικές συνέπειες και θα προξενούσε όχι απλώς εντάσεις αλλά και συγκρούσεις σε όλη την περιοχή και ίσως και πέρα απ’ αυτήν. Αυτό δεν σημαίνει ότι αγνοώ πόσο σημαντικό είναι να αποτραπεί η διάδοση των πυρηνικών. Ομως δεν πιστεύω ότι χειριζόμαστε το θέμα λογικά. Οσο κι αν το θέλω, δεν νομίζω ότι μπορούμε να εμποδίσουμε το Ιράν από το να ολοκληρώσει τον εμπλουτισμό ουρανίου. Νομίζω ότι η διαχωριστική γραμμή που θα έπρεπε να τραβήξουμε είναι ανάμεσα στην ειρηνική και στη στρατιωτική χρήση. Για να εφαρμοστεί, χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη διαφάνεια και πολύ σχολαστικότερους ελέγχους. Θεωρώ όμως ότι η στρατιωτική δράση κατά του Ιράν θα ήταν μια τρέλα.

– Κι όμως, η αμερικανική κυβέρνηση, οι νεοσυντηρητικοί και ο αντιπρόεδρος Τσένι έχουν κάνει στο παρελθόν πράγματα που δεν ήταν πάντοτε σοφά.

– Αυτό το αποδέχομαι απολύτως. Οι νεοσυντηρητικοί όμως υποχωρούν, ενώ αμφιβάλλω αν η επιρροή του Τσένι είναι τόσο μεγάλη όσο ήταν. Σίγουρα πιστεύω ότι ο Αμερικανός αντιπρόεδρος έχει συμβάλει στο να γίνει ο κόσμος πιο επικίνδυνος για τα δικά μου και για τα δικά τους παιδιά. Εχει πολλές εξηγήσεις να δώσει.

– Στην Ευρώπη, η απόφαση για εγκατάσταση αντιπυραυλικού συστήματος στην Τσεχία και την Πολωνία, που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τη Ρωσία, πιστεύετε ότι ευνοεί την ασφάλεια και τη σταθερότητα;

– Για να είμαι ειλικρινής δεν νομίζω ότι αλλάζει και πολλά πράγματα. Οι Ρώσοι το χρησιμοποιούν ως πρόσχημα για να δημιουργούν μπελάδες. Δεν νομίζω ότι ο Πούτιν θεωρεί πως ο «Πόλεμος των άστρων» έχει στόχο τη Ρωσία.

– Και τότε ποιον έχει;

– Ποιος ξέρει. Ως στρατηγική επιλογή είναι ασυνήθιστη, γιατί ξέρουμε ότι οι απειλές στον σύγχρονο κόσμο δεν έρχονται από βαλλιστικούς πυραύλους, αλλά από ανθρώπους με βαλίτσες. Δεν ξέρω ποιον θεωρούν οι Αμερικανοί εχθρό. Πάντα θεωρούσα ότι πρόκειται για κολοσσιαία σπατάλη χρημάτων, αλλά το πού θα σπαταλήσουν τα χρήματά τους το αποφασίζουν οι Αμερικανοί.

– Στη χώρα σας οι Εργατικοί κυβερνούν για δέκατο χρόνο, ενώ οι δημοσκοπήσεις τους δείχνουν να προηγούνται 8 μονάδες των Συντηρητικών. Γιατί έχει συμβεί αυτό; Πιστεύετε ότι υπάρχουν πιθανότητες να ανατραπεί το σκηνικό;

– Βεβαίως. Ο νέος ηγέτης των Συντηρητικών είναι έξυπνος και συμπαθής, είναι χαρισματικός. Προσπαθεί να μετακινήσει τους συντηρητικούς προς το κέντρο ώστε να έχουν μεγαλύτερη πολιτική επιρροή. Αυτό είναι απολύτως σωστό. Το πραγματικό ερώτημα για όλα τα πολιτικά κόμματα είναι πόσο θέλουν τη νίκη. Για να κερδίσουν πρέπει να καταστήσουν σαφές ότι τους ενδιαφέρει περισσότερο το ποιος κυβερνά τη χώρα παρά το ποιος κυβερνά το κόμμα. Πρέπει να θάψουν τα τσεκούρια στο χώμα, όχι να τα καρφώνουν στις εσωκομματικές πλάτες. Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ είχε πει κάποτε ότι το πρόβλημα με την πολιτική αυτοκτονία είναι ότι μετά ζεις και το μετανιώνεις. Νομίζω ότι στο Συντηρητικό Κόμμα θα έπρεπε να είχαμε μετανιώσει ότι περάσαμε μια δεκαετία σε εσωκομματικές διαμάχες με θέμα την Ευρώπη, μια δεκαετία Μπλερ.

– Δεν ήταν όμως η Ευρώπη ο μόνος λόγος που έχουν μείνει οι συντηρητικοί εκτός εξουσίας.

– Ηταν ο κύριος λόγος. Ομως τώρα νομίζω ότι ο κ. Κάμερον έχει πολύ καλές πιθανότητες. Το πραγματικό ερώτημα είναι σε τι κατάσταση θα βρίσκεται η βρετανική οικονομία σε ένα χρόνο – γιατί δεν νομίζω ότι ο πρωθυπουργός Μπράουν θα προσφύγει σε πρόωρες εκλογές. Πιστεύω ότι η οικονομία θα είναι πολύ πιο αδύναμη, εν μέρει λόγω της κρίσης των στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ και εν μέρει λόγω του βαθμού στον οποίο η βρετανική οικονομική ανάπτυξη βασίζεται στο δανεισμό και στα χρέη. Αρα, όλα παίζονται στη Βρετανία.

Λαμπρή πολιτική καριέρα

Υστερα από λαμπρή καριέρα στο βρετανικό συντηρητικό κόμμα, που περιελάμβανε και θέση υφυπουργού στην κυβέρνηση Θάτσερ, ο Κρις Πάτεν έγινε γραμματέας του κόμματος το 1990. Θεωρήθηκε αρχιτέκτονας της εκλογικής νίκης του Τζον Μέιτζορ, το 1992, όμως οι εκλογές αυτές ήταν το τέλος των δικών του ηγετικών φιλοδοξιών, καθώς έχασε τη βουλευτική του έδρα. Στη συνέχεια διετέλεσε κυβερνήτης του Χονγκ Κονγκ, το οποίο και παρέδωσε στην Κίνα το 1997. Στην Ελλάδα είναι περισσότερο γνωστός από τη θητεία του ως επιτρόπου Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε. το χρονικό διάστημα 1999-2004. Μετά την επιστροφή του από τις Βρυξέλλες τιμήθηκε με τον τίτλο του λόρδου, ενώ τώρα είναι πρύτανης του πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Ο Κρις Πάτεν ήρθε την Πέμπτη στην Αθήνα προσκεκλημένος του ΕΛΙΑΜΕΠ για μια διάλεξη με θέμα τη Μέση Ανατολή.