ΚΟΣΜΟΣ

Πρότυπη παραποτάμια ανάπλαση στο Εσκί Σεχίρ

Τα ποτάμια επιτρέπουν παραδοσιακά τις πιο καλαίσθητες αστικές παρεμβάσεις, με τη διαμόρφωση παραποτάμιων περιοχών σε αστικές ζώνες. Την ίδια ώρα, τα ποτάμια μπορούν να καταστούν πραγματική απειλή για τις πόλεις, μέσα από τις οποίες διέρχονται, όπως φάνηκε και από τις πρόσφατες φονικές πλημμύρες στην Κωνσταντινούπολη.

Την ώρα που η μεγαλύτερη πόλη της Τουρκίας επουλώνει τις πληγές της, το Εσκί Σεχίρ προσφέρει την ανανεωμένη παραποτάμια ζώνη του στη χρήση των κατοίκων, προσφέροντας παράλληλα περίλαμπρο παράδειγμα χρηστής και αισθητικά άρτιας αξιοποίησης υδάτινου σώματος από αστική περιοχή.

Η ιστορία των δύο ποταμών, αυτού της Κωνσταντινούπολης και εκείνου του Εσκί Σεχίρ, υπήρξε παράλληλη τις τελευταίες δεκαετίες. Και τα δύο διασχίζουν σε ακανόνιστο σχήμα τις αστικές τους ζώνες, ενώ και τα δύο δέχθηκαν καταστροφικό όγκο ρυπογόνων ουσιών, μπαζώθηκαν και οι κοίτες τους στένεψαν για να φιλοξενήσουν νέα κτίσματα. Μία από τις δύο πόλεις, όμως, άλλαξε τακτική το 2001. Παρά τις πολλές καταστροφές, που καθιστούν αναγκαία την ανάπλαση της παραποτάμιας ζώνης, ο ποταμός Αγιαμάμα (ο αρχαίος Κύδαρης) δεν αποκαταστάθηκε ποτέ στη φυσική του ροή, πράγμα που σύμφωνα με ειδικούς, οδήγησε στο θάνατο τα 24 θύματα της πρόσφατης πλημμύρας και προκάλεσε δισεκατομμύρια δολάρια σε υλικές καταστροφές, όπως επισημαίνει σε άρθρο της η τουρκική εφημερίδα «Ηurriyet».

Στο μεταξύ, ο ποταμός Πορσούκ στο Εσκί Σεχίρ, που αποκαταστάθηκε στην παλιά του αίγλη το 2001 με κεφάλαια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, προσφέρει στους κατοίκους της πόλης βόλτες με γόνδολα και την πολυτέλεια τεχνητής παραλίας με άμμο. Εδώ και πολλά χρόνια, ο Πορσούκ ήταν γνωστός ως καταστροφικός ποταμός με συχνές πλημμύρες. Σε μία προσπάθεια να περιορισθούν οι ζημιές από την εκροή των υδάτων του Πορσούκ, η δημοτική αρχή δαπάνησε 50 εκατ. δολάρια, από το συνολικό αναπτυξιακό κεφάλαιο των 250 εκατ. δολαρίων που της είχε προσφέρει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα, για να κατασκευάσει εκ νέου την κοίτη του ποταμού.

Ο δήμαρχος του Εσκί Σεχίρ Γιλμάζ Μπουγιουκερσέν λέει ότι η ανάπλαση του Πορσούκ προσελκύει το ενδιαφέρον ακόμη και από κράτη του εξωτερικού: «Ο ανακαινισμένος Πορσούκ αποδεικνύει τι μπορεί να πετύχει μία πόλη, εάν υπάρχει η βούληση. Εργασθήκαμε σκληρά και το αποτέλεσμα πλησιάζει την τελειότητα. Πολλές επαρχίες της Τουρκίας, όπως η Αττάλεια, η Αλάνια και η Σιβάς μας ζητούν τώρα να τις συμβουλεύσουμε για τα δικά τους σχέδια ανάπλασης παραποτάμιων ζωνών. Ακόμη και Ρουμάνοι δήμαρχοι ήρθαν σε επαφή μαζί μας. Κανείς από την Κωνσταντινούπολη δεν ενδιαφέρθηκε, όμως».

Το παράδειγμα

Το σχέδιο ανάπλασης του ποταμού Πορσούκ χρειάσθηκε τριάμισι χρόνια για να ολοκληρωθεί. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1960, οι κάτοικοι του Εσκί Σεχίρ συνήθιζαν να ψαρεύουν και να κολυμπούν στα νερά του. Αργότερα, όμως, ο ποταμός μετατράπηκε σε δύσοσμο και μολυσμένο αγωγό λυμάτων, εξαιτίας της απόρριψης σε αυτόν βιομηχανικών και οικιακών αποβλήτων και στο γεγονός ότι στην κοίτη του χύνονταν πολλοί ανεξέλεγκτοι χείμαρροι της περιοχής.

Πιο σημαντικό, ο Πορσούκ απειλούσε με πλημμύρες πολλές συνοικίες της πόλης, κίνδυνος που ενισχύθηκε σημαντικά από την απόφαση της προηγούμενης δημοτικής αρχής να μπαζώσει μεγάλες παραποτάμιες εκτάσεις και μέρος της κοίτης για τη δημιουργία μεγάλου πάρκου. Τα ευρωπαϊκά κεφάλαια που έλαβε η νέα δημαρχία του Εσκί Σεχίρ βοήθησαν στο να αλλάξουν όλα αυτά.

Ο δήμαρχος της τουρκικής πόλης λέει ότι η ανάπλαση του Πορσούκ έχει αρχίσει να αποδίδει οικονομικά, καθώς ο ποταμός έχει προσφέρει εναλλακτική μέθοδο μετακίνησης για τους κατοίκους της πόλης.

«Πλοιάρια μπορούν να κινηθούν κατά μήκος της πόλης και για απόσταση δέκα χιλιομέτρων, μέσα από τα κανάλια του Πορσούκ. Δημιουργήσαμε αποβάθρες κατά μήκος του ποταμού και κατασκευάσαμε υδραυλικές βαλβίδες. Τα πλοία εισέρχονται σε μία βαλβίδα και ανεβαίνουν σε ψηλότερα επίπεδα», λέει ο κ. Μπουγιουκερσέν.

Με τις απόψεις αυτές συμφωνεί και ο πρόεδρος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων της Κωνσταντινούπολης Εγιούπ Μουχτσού: «Ο Πορσούκ αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση. Ο δήμος ακολούθησε με ακρίβεια το σχέδιο και κατεδάφισε ορισμένα κτίσματα στις όχθες του ποταμού. Τα αυθαίρετα κτίρια κατεδαφίσθηκαν και δημιουργήθηκαν μεγάλες ζώνες πρασίνου, χωρίς να μπαζωθεί ο ποταμός».

Η ανάπλαση

Δέκα χιλιόμετρα του ποταμού, που είχαν μπαζωθεί από ίζημα, αποκαλύφθηκαν, ενώ ευρείες δεξαμενές απορροής υδάτων δημιουργήθηκαν και από τις δύο όχθες, προλαμβάνοντας τις πλημμύρες. Την ίδια ώρα, οι υπηρεσίες του δήμου αποκατέστησαν τους παλιούς παραποτάμους, που είχαν σκεπαστεί για τη δημιουργία πάρκων.

Παράλληλα, 26 γέφυρες κατασκευάσθηκαν στην πόλη, ενώ νέα στρώση τσιμέντου προστάτευσε τα υπάρχοντα κτίρια από τον κίνδυνο αποσάθρωσης των θεμελίων τους από τα νερά του ποταμού, που άνοιξε στις γόνδολες και τις βάρκες των κατοίκων. Τέλος, η πρώτη τεχνητή παραλία με άμμο της Τουρκίας, δημιουργήθηκε χάρη στην αποστολή 5.000 τόνων άμμου από το Αϊβαλί.

Το παράδειγμα του Εσκί Σεχίρ φιλοδοξεί τώρα να ακολουθήσει και η Πόλη, με τη δημαρχία να εκτιμά ότι η ανάπλαση του Αγιαμάμα θα κοστίσει τουλάχιστον 100 εκατ. δολάρια.